Zabezpieczenie socjalne obywateli spoza Unii

Osoba niebędąca obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a mająca stałe zamieszkanie na terenie Unii jest w zasadzie traktowana w zakresie świadczeń społecznych identycznie jak obywatel Unii.

Wynika to wprost z prawa unijnego, w szczególności rozporządzeń Parlamentu Europejskiego: 883/2004, 987/2009 oraz 1231/2010. Podstawowym zagadnieniem jest jednak posiadanie legalnego miejsca zamieszkania na terenie kraju członkowskiego UE. Kryteria miejsca zamieszkania znajdujemy w art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. 

Elementy służące ustaleniu miejsca zamieszkania

1. W przypadku gdy pomiędzy instytucjami dwóch lub więcej państw członkowskich istnieje rozbieżność opinii w odniesieniu do ustalenia miejsca zamieszkania osoby, do której stosuje się rozporządzenie podstawowe, instytucje te ustalają na podstawie wspólnego porozumienia ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować, w stosownych przypadkach:
a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich;
b) sytuację danej osoby, w tym:
(I) charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym l praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę;
(II) jej sytuację rodzinną oraz więzi rodzinne;
(III) prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym;
(IV) w przypadku studentów – źródło ich dochodu;
(V) jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały;
(VI) państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

2. W przypadku gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania.” Należy pamiętać, iż w ujęciu cywilistycznym miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym ogniskuje się życie danego człowieka, w którym on zamieszkuje, pracuje, jego dzieci chodzą do szkoły, a nawet jest członkiem stowarzyszeń lub innych organizacji mających w nich siedzibę.”