Prace nad nowelizacją przepisów dotyczących gwałtów

Sejm rozpoczął we wtorek prace nad przygotowanym przez resort sprawiedliwości projektem nowelizacji Kodeksu karnego, który zmierza do zaostrzenia kar m.in. za najbardziej brutalne gwałty. Jest to pokłosie wydarzeń z ubiegłego roku, kiedy para polskich turystów została zaatakowana na plaży w Rimini.

Posłowie zgodni co do konieczności zmian

Wszyscy posłowie zagłosowali za skierowaniem nowelizacji do dalszych prac w Sejmie. Ustawą zajmie się teraz komisja nadzwyczajna ds. zmian w kodyfikacjach.

Posłowie argumentowali konieczność zmian przepisów zbyt niskimi karami za tego typu czyny. Według twórców zmian ochronna funkcja prawa może być skuteczna tylko wówczas, gdy kary za czyny tego rodzaju są odpowiednio dolegliwe oraz gdy prawo przewiduje ponadto także inne środki, w szczególności o charakterze prewencyjnym i kompensacyjnym.

Zdaniem innych posłów – mimo wszystko popierających nowelizację – równie ważne jak zaostrzenie kar jest odpowiednie szkolenie funkcjonariuszy policji i prokuratorów, edukacja seksualna w szkołach oraz wspieranie organizacji pozarządowych stawiających sobie za cel wspieranie ofiar przestępstw na tle seksualnym.

Gwałcicielowi będzie grozić nawet dożywocie

Zgodnie z założeniami projektu, za przestępstwo gwałtu, którego skutkiem będzie śmierć osoby pokrzywdzonej, ma grozić nawet dożywocie. Dożywocie będzie również grozić sprawcy, który dokona gwałtu na małoletnim poniżej 15 roku życia. Względem takiego sprawcy ponadto sąd będzie mógł wyłączyć w ogóle możliwość uzyskania warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Zaostrzeniu ma ulec również kara za gwałt popełniony ze szczególnym okrucieństwem. Obecnie za ten czyn grozi kara od 5 do 15 lat pozbawienia wolności. Jeśli nowelizacja wejdzie w życie w planowanym kształcie, sprawcy takiego czynu będzie grozić nawet 25 lat pozbawienia wolności. Taką samą karę zmieniona ustawa przewiduje dla sprawcy, który w wyniku gwałtu spowodował u ofiary ciężki uszczerbek na zdrowiu.

Projektowana nowelizacja przewiduje ponadto, że gwałt popełniony na dziecku poniżej 15 roku życia będzie zbrodnią podlegającą karze od 5 (dziś od 3) do 15 lat albo nawet 25 lat pozbawienia wolności. Przy dodatkowo obciążających okolicznościach kara będzie odpowiednio zwiększona, aż do dożywocia. Okolicznościami tymi są: szczególne okrucieństwo, recydywa, czy doprowadzenie do śmierci. Sąd nie będzie mógł ponadto zastosować w tych przypadkach warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Nowe przestępstwa

Projekt wprowadza również nowe przestępstwa, do tej pory ustawie nieznane. Pierwszym z nich jest gwałt na kobiecie ciężarnej, o ile sprawca o tym wiedział lub w łatwością mógł się dowiedzieć (np. jeśli ciąża była już zaawansowana). Nowelizacja zakłada za to przestępstwo sankcję w wysokości od 3 do 15 lat pozbawienia wolności. Taka sama kara ma grozić sprawcy, który:

  • do gwałtu użył niebezpiecznego narzędzia (broni palnej, noża), środka obezwładniającego (np. pigułki gwałtu lub innych leków wyłączających świadomość),
  • działał w sposób zagrażający życiu ofiary,
  • nagrał zdarzenie przy użyciu urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk.

Gwałciciel-recydywista

W przypadku działania w warunkach recydywy (a więc gdy sprawca już wcześniej popełnił przestępstwo podobne) sankcja zaostrzona ma być nawet dwukrotnie wyższa niż dotychczas. Kara dla recydywisty ma wynosić minimum podwójną wysokość dolnego zagrożenia za dany czyn (czyli jeśli dolna kara wynosi 3 lata, za działanie w warunkach recydywy minimum wynosić będzie 6 lat) do najwyższego zagrożenia zwiększonego o połowę (analogicznie: jeśli górna granica to 10 lat, w warunkach recydywy będzie ona wynosiła 15 lat).

Zwiększenie bezpieczeństwa ofiary

Zgodnie z nowelizacją na wniosek ofiary gwałtu sąd będzie miał obowiązek zastosować nowe środki karne w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonym, zbliżania do niego na wskazaną w wyroku odległość czy też nakazu okresowego (na czas określony w wyroku) opuszczenia mieszkania zajmowanego z pokrzywdzonym. Ma to zapobiec obawom ofiary, że po odbyciu kary sprawca wróci do wspólnego mieszkania czy też otoczenia pokrzywdzonego i nadal będzie go nękał. Wobec sprawcy będzie mógł być również stosowany dozór elektroniczny (w postaci bransoletki na kostce) w celu sprawdzenia, czy respektuje zakaz zbliżania się czy też nakaz opuszczenia lokalu. Będzie mógł być również nałożony dozór policji.