Pierwsze zarzuty i aresztowanie w sprawie GetBack SA

22 czerwca 2018
/

Nadszedł czas na omówienie najnowszych wydarzeń w sprawie GetBack SA z perspektywy prawa karnego. W miniony weekend doszło do dwóch zatrzymań w związku ze sprawą GetBack SA – byłego Prezesa Zarządu GetBack oraz jego współpracownika. Dodatkowo, dzięki Gazecie Wyborczej ujawnione zostały kluczowe w sprawie listy byłego Prezesa Zarządu do Premiera RP – Mateusza Morawieckiego. Treść tych listów jest już ogólnodostępna na stronie premier.gov.pl.

Zacznijmy od pierwszej podstawowej czynności - 24 kwietnia 2018 roku podjęto śledztwo Prokuratury Regionalnej w Warszawie, będące reakcją na zawiadomienia KNF w związku z wątpliwościami à propos sposobu funkcjonowania GetBack SA. Czym jest zatem śledztwo z perspektywy przepisów postępowania karnego?

Postępowanie przygotowawcze

Śledztwo to jeden z dwóch rodzajów (oprócz śledztwa wyróżnia się również dochodzenie) postępowania przygotowawczego.

Z perspektywy znaczenia materialnego, postępowanie przygotowawcze jest pierwszym i podstawowym zarazem stadium postępowania karnego. Zawsze poprzedza ono etap rozprawy głównej. W ujęciu formalnym natomiast, postępowanie przygotowawcze jest prawnie uregulowaną działalnością organów państwowych zmierzającą do ustalenia podstaw odpowiedzialności karnej określonej osoby i pociągnięcia jej do odpowiedzialności przed sądem.1 Oznacza to, że w postępowaniu przygotowawczym odpowiednie organy, których kompetencje jasno określają przepisy prawne ustaw, dochodzą do wykrycia faktycznego sprawcy przestępstwa z wcześniejszym potwierdzeniem zasadności podejrzenia o popełnieniu przestępstwa przez tę konkretną osobę.

Cele postępowania przygotowawczego

Cele postępowania przygotowawczego explicite wymienione są w art. 297 § 1 KPK:

  • ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo;
  • wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy,
  • zebranie danych stosownie do  213214 (zob. Kodeks postępowania karnego, Dz.U. 1997 Nr 89, poz. 555 t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1904),
  • wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie osób pokrzywdzonych i rozmiarów szkody,
  • zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów dla sądu.

Kończąc wprowadzenie do istoty śledztwa, postępowanie przygotowawcze dzieli się na dwie fazy – fazę in rem oraz fazę in personam. Wszczęcie postępowania przygotowawczego zawsze odnosi się tylko do fazy in rem (wszczęcie w sprawie). Czynnością oddzielającą fazę in rem i in personam, jest przedstawienie zarzutów.

Postępowanie przygotowawcze: śledztwo

Jak zostało to wspomniane wcześniej, śledztwo jest jednym z dwóch odmian postępowania przygotowawczego (zaraz obok dochodzenia). Od dochodzenia śledztwo różni się w szczególności formalizmem, a co za tym idzie, długością trwania, organami kompetentnymi oraz rodzajem czynności podejmowanych w trakcie trwania postępowania.

Zasadniczą kwestią jest wszczęcie śledztwa. Reguluje to art. 303 KPK, który stanowi, że jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację prawną. Ważne jest to, aby podkreślić, że na każdym człowieku spoczywa obowiązek reakcji na popełniane w naszym otoczeniu przestępstwo. Będąc świadkiem takiego zdarzenia, winniśmy natychmiast zawiadomić o tym prokuratora tudzież Policję. Taki sam obowiązek spoczywa również na instytucjach państwowych i samorządowych.

Za przeprowadzenie śledztwa odpowiedzialny jest prokurator. Wówczas mówi się o śledztwie własnym. Prokurator jednak może powierzyć jego przeprowadzenie Policji w całości, w części lub w zakresie dokonania określonych czynności. W przypadku sprawy GetBack SA za śledztwo odpowiedzialny jest zespół prokuratorów Prokuratury Regionalnej, powołany przez Prokuraturę Krajową. Jak wspomniane wcześniej, prokurator może powierzać wykonanie określonych czynności Policji, ale również funkcjonariuszom ABW czy CBA (art. 311 oraz 312 KPK). Żywym wykorzystaniem tego przepisu jest właśnie sprawa GetBack SA, gdzie funkcjonariusze w ubiegłą sobotę zatrzymali dwójkę podejrzanych w związku ze śledztwem oraz w ostatnich dniach dokonali przesłuchań urzędników KNF w charakterze świadków.

Śledztwo - czas trwania

Długość trwania śledztwa powinna trwać do 3 miesięcy (art. 310 KPK). Jednak w uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość przedłużenie jego trwania na okres nie dłuższy niż rok. Dokonuje tego prokurator odpowiedzialny za śledztwo lub prokurator bezpośrednio przełożonego nad tym, które to śledztwo prowadzi. W szczególnych przypadkach śledztwo można wydłużyć na dłużej niż rok. Jednak może o tym zadecydować właściwy prokurator nadrzędny nad prokuratorem nadzorującym śledztwo (art. 310 KPK). Dla porównania, dochodzenie może trwać do 2 miesięcy, ale może zostać wydłużone do 3 miesięcy lub w szczególnie uzasadnionych przypadkach na okres do jednego roku przez prokuratora nadzorującego dochodzenie.

GetBack SA - kto usłyszał zarzuty?

Podczas sobotnich zatrzymań, podejrzanym natychmiast przedstawiono zarzuty usiłowania oszustwa na szkodę Polskiego Funduszu Rozwoju, wyrządzenia szkody w wielkich rozmiarach w obrocie gospodarczym na szkodę spółki GetBack SA oraz przestępstwa dotyczących manipulacji instrumentami finansowymi i podawania nieprawdy do publicznej wiadomości o działaniach spółki – podaje fakty.interia.pl.

W swoim niedzielnym komunikacie, Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro, przekazał dodatkowo informacje konkretyzujące, a mianowicie były Prezes Zarządu, Konrad K., usłyszał zarzuty usiłowania wyłudzenia 250 mln zł z Polskiego Funduszu Rozwoju w kwietniu 2018 r., wyrządzenia szkody majątkowej w wielkich rozmiarach spółce GetBack w łącznej kwocie 23 mln zł, z której ponad 15 mln zł zostało przywłaszczonych przez podejrzanego, a także podania nieprawdy w raporcie giełdowym z 16 kwietnia 2018 r. Natomiast drugi zatrzymany, Piotr B., jest podejrzany o działanie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i wyrządzenia tym szkody na kwotę co najmniej 7 mln zł – podaje gazetaprawna.pl.

Przedstawienie zarzutów: czynności zasadnicze i dodatkowe

O instytucji przedstawienia zarzutów wspomniano już na początku. Czas rozwinąć to zagadnienie. Przedstawienie zarzutów nie tylko rozdziela fazy postępowania przygotowawczego, ale i przerywa termin przedawnienia karalności przestępstwa. Dokonać go można zatem, jeśli potwierdzą się wszelkie podejrzenia popełnienia przestępstwa oraz dane zebrane w trakcie śledztwa uzasadniają owe podejrzenia w stosunku do konkretnej osoby (stąd faza in personam – w stosunku do konkretnej osoby), że popełniła ona określony czyn. Tryb przedstawienia zarzutów określa art. 313 KPK. Warto przy tym wspomnieć o rozróżnieniu czynności zachodzących w ramach przedstawienia zarzutów. Mianowicie, mowa o czynnościach zasadniczych oraz czynnościach dodatkowych.2

Do grupy pierwszej zalicza się przede wszystkim:

  • sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów,
  • ogłoszenia postanowienia osobie podejrzanej,
  • przesłuchanie osoby podejrzanej w charakterze podejrzanego.

Do grupy drugiej natomiast:

  • pouczenie podejrzanego o prawie żądania wskazania ustnie podstaw zarzutu lub uzasadnienia postanowienia na piśmie,
  • wskazanie ustnie podstaw zarzutu lub sporządzenie uzasadnienia na żądanie podejrzanego.

Uprawnieniem podejrzanego przy przedstawieniu zarzutów jest żądanie ustnego podania podstaw zarzutów oraz sporządzenia i dostarczenia jemu uzasadnienia na piśmie. Podejrzany na złożenie takiego żądania ma czas do momentu zawiadomienia go o terminie zapoznania się z materiałami śledztwa. Uzasadnienie to doręcza się podejrzanemu i jego obrońcy w ciągu 14 dni (art. 313 § 2 KPK).

GetBack SA - kolejne zatrzymania

Poza zatrzymaniem dwóch osób w sprawie GetBack, ujawniono również listy do Premiera RP, które stały się istotnym elementem sprawy, gdyż obnażają nieco intencje i charakter całej sprawy. Ponadto, aktualnie pojawiło się łącznie około 44 doniesień w sprawie GetBack SA – 4 od urzędników KNF, oraz około 40 od obligatariuszy – podaje PAP Rzeczniczka Prokuratury Regionalnej, prokurator Agnieszka Zabłocka-Konopka.

Natomiast 19 czerwca Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieście podjął decyzję o aresztowaniu podejrzanego byłego Prezesa Zarządu, Konrada K. na okres 3 miesięcy.

Wszystko wskazuje na to, że… ciąg dalszy nastąpi.

 

 

Przypisy:

  1. Dudek, K., Paluszkiewicz H., „Postępowanie karne”, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015.
  2. Dudek, K., Paluszkiewicz H., „Postępowanie karne”, wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2015.