Caution. Produkt niebezpieczny

Wstajesz rano, niewyspany, człapiesz do kuchni po zbawienną kawę. Wyjmujesz mleko, uruchamiasz ekspres. Włączasz poranne wiadomości, sięgasz po tosta… i nagle ekspres wybucha, zalewając granitowy blat, plamiąc kawą rolety w oknach. Po rękach ścieka wrzątek, parząc skórę.

O ile się tego nie spodziewałeś, a poranne wybuchy ekspresu nie są autorskim sposobem na skuteczną pobudkę, przysługuje ci roszczenie odszkodowawcze z tytułu odpowiedzialności za produkt niebezpieczny.

Normalne użycie produktu

Nie muszą to być fajerwerki ani ostre narzędzia, wybuchające granaty, czy też artykuły służące do samoobrony. Niekoniecznie. Produkt niebezpieczny, o którym mowa w art.  449[1] kc, to po prostu produkt niezapewniający bezpieczeństwa, jakiego można oczekiwać, uwzględniając jego normalne użycie. Normalne użycie, zatem przeznaczenie prezentowane nie tylko przez profesjonalistów uczestniczących w obrocie produktem, lecz także wynikające ze zwyczajowego używania produktu, którym może być rzecz ruchoma, część składowa nieruchomości (np. parapet), a także – zwierzęta, energia elektryczna i… krew, jej preparaty lub tkanki ludzkie.

Wróćmy jednak do ekspresu.

Dobro osobiste poplamione kawą

Odpowiedzialność producenta za produkt niebezpieczny należy do odpowiedzialności deliktowej. Zakres odszkodowania obejmuje zatem zarówno uszczerbki majątkowe, jak i niemajątkowe, wynikające z naruszenia dóbr osobistych. Jednak z ograniczeniami. Zgodnie bowiem z art. 449 [2] w związku z art. 449 [7] kc odszkodowanie nie obejmuje szkody na mieniu, jeśli zniszczona lub uszkodzona rzecz nie należy do rzeczy zwykle przeznaczanych do osobistego użytku, a jej wartość nie przekracza kwoty 500 euro. Jeśli więc ekspres nie uszkodził doszczętnie blatu, rolety nie były z jedwabiu, a filiżanka z najcieńszej porcelany pozostanie ci co najwyżej ubiegać się o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dobra osobistego w postaci poparzenia ciała. Co najwyżej, bo odszkodowanie nie obejmie również samego ekspresu ani korzyści, jakie mógłbyś osiągnąć, jeśli liczyłeś na karierę baristy.

Kto wypił moją kawę?

Nawet jeśli świadkiem porannej eksplozji był pies, z którym zwykle pijesz kawę, a który teraz nabawił się powybuchowej traumy, stroną poszkodowaną może być tylko osoba fizyczna. Po stronie podmiotów odpowiedzialnych katalog jest już znacznie bardziej rozbudowany.

Producent odpowiada tylko wówczas, gdy produkt wytworzył i wprowadził go do obrotu w zakresie swojej działalności gospodarczej. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie, a związek z działalnością gospodarczą producenta jest objęty domniemaniem. Oznacza to, iż musiałby on wykazać dowód przeciwny, aby uwolnić się od odpowiedzialności.

Co do zasady, tak jak producent odpowiada również wytwórca materiału, surowca albo części składowej.

Tak jak producent odpowiadają również podający się za producenta oraz importer.

Odpowiedzialność wymienionych podmiotów nie jest zależna od ich winy, ale opiera się na zasadzie ryzyka.

Pojawia się jednak pewne pytanie. Co jest bardziej ryzykowne: wprowadzenie produktu do obrotu czy poranne picie kawy…