Czym jest faktoring? - Encyklopedia Prawa

13 lutego 2018
hello world!

Co to jest faktoring? Pod koniec 2017 roku na kontach polskich przedsiębiorców znajdowało się ponad 25 mld zł pochodzących z faktoringu. Mimo iż owa forma finansowania jest coraz popularniejsza, to wiele osób nie wie na czym dokładnie polega. Postaramy się to wyjaśnić w dzisiejszym „Alfabecie prawa”.

Według przyjętej definicji faktoring polega na nabyciu (przez faktora) od przedsiębiorcy przysługujących mu wierzytelnościom z tytułu dostawy, usługi lub sprzedaży. W zamian za szybkie wykupienie „długu” wartość faktury jest pomniejszona o prowizję faktora. Celem faktoringu jest zapewnienie przedsiębiorcom przystępnego sposobu uzpłacalnością dłużnika. Upraszczając można to opisać jako wymianę przyszłej niepewnej należności na pewną ale uszczuploną o prowizję gotówkę w chwili obecnej.

Początki faktoringu

Historia faktoringu zaczęła się jeszcze w starożytności, jednak jego współczesny kształt został wypracowany w XIX wieku w Stanach Zjednoczonych, gdzie spełniał swoją rolę w błyskawicznie rozwijającej się gospodarce. W Europie pojawił się na szerszą skalę po II wojnie światowej - najpierw w Wielkiej Brytanii, a później wśród reszty zachodnich państw Starego Kontynentu. W Polsce popularność zyskał wraz ze zmianami gospodarczymi, czyli na przełomie lat 80. I 90.

Strony umowy

Stronami faktoringu są faktor oraz przedsiębiorca. Faktorem najczęściej jest instytucja bankowa lub spółka, która specjalizuje się umowach faktoringu. Forma prawna przedsiębiorcy tak zwanego "klienta" faktora nie ma znaczenia. Podmiot ten może być zarówno osobą prawną (np. spółką akcyjną), jednostką nieposiadającą osobowości prawnej (np. spółką jawną) lub osobą fizyczną. Przedsiębiorcy przysługuje wierzytelność (np. z zapłata za sprzedany towar) wobec dłużnika. Podmiot ten nie jest sam w sobie stroną w umowie, aczkolwiek występuje tutaj jako kupujący usługę lub towar. Ewentualny brak zgody dłużnika nie stanowi przeszkody dla zawarcia umowy.

Charakter umowy

Faktoring jest umową handlową. Rozumiemy przez to, iż co najmniej jeden z podmiotów jest przedsiębiorcą. Ponadto zalicza się ją do kategorii umów nienazwanych. Oznacza to, że nie jest ona uregulowana w żadnych przepisach prawa. Pomimo tego stosuje się wobec niej przepisy kodeksu cywilnego, podobnie jak w przypadku innych umów cywilnoprawnych. Według Konwencji Ottawskiej przyjęło się stosowanie formy pisemnej, a także stosowania wzorcowych postanowień, co skutkuje jej formularzowym charakterem.

Jedną z cech odróżniającą faktoring od cesji wierzytelności jest  świadczenie przez faktora usług dodatkowych. Jako przykład można podać np. ściąganie należności, doradztwo prawne czy badanie rynku dla przedsiębiorcy.

Przedmiot umowy faktoringu

Przedmiotem umowy jest przelanie wierzytelności, do której dochodzi wraz z chwilą zawarcia umowy. W tym momencie należność zostaje nabyta przez faktora, który może później dochodzić jej od dłużnika.  Jednakże strony mogą ustalić inną datę przyszłą, która jest odmienia od tej, w której doszło do zawarcia umowy. Przedmiotem faktoringu może być także wierzytelność przyszła. W zamian przedsiębiorca otrzymuje odpowiednią kwotę pieniężną pomniejszonej o prowizję (faktoring przyśpieszony) lub dochodzi do wypłaty na jego rzecz zaliczki. W takim przypadku pozostała kwota pomniejszona o wspomnianą prowizję zostanie wypłacona z momentem zapłaty przez dłużnika należności lub kiedy wierzytelność stała się wymagalna. Wspomniana powyżej prowizja jest zatem profitem dla faktora, czyniąc umowę korzystną dla obydwu stron.

Rodzaje umów faktoringowych

W praktyce wyróżnić można dwa typy umów- faktoring właściwy i niewłaściwy. W przypadku tego pierwszego faktor oprócz roszczenia zostaje obciążony również ryzykiem niewypłacalności zadłużonego. Faktoring właściwy w zależności od tego czy dłużnik zostaje powiadomiony o zawarciu umowy lub nie dzieli się na:

  • otwarty (z powiadomieniem zadłużonego),
  • półotwarty (bez powiadomienia, faktor czyni to w momencie wezwania do zapłaty)
  • tajny (brak powiadomienia)
  • powierniczy (bank przedsiębiorcy upoważnia faktora do ściągania wierzytelności).

W tej sytuacji faktor musi liczyć się z faktem, iż ściągnięcie wierzytelności od tego momentu leży w jego gestii, i to on poniesie konsekwencje, gdy zobowiązany może okazać się niewypłacalny. W związku z tym ryzykiem i przeniesieniem odpowiedzialności na jego rzecz pobierana jest przez faktora prowizja, która jest wyższa niż w przypadku faktoringu niewłaściwego.

Faktoring niewłaściwy charakteryzuje się brakiem przejścia ryzyka niespełnienia świadczenia dłużnika wobec faktora. W tym wariancie należność w przypadku braku wypłacalności dłużnika powraca do przedsiębiorcy. Skutkiem tego prowizja jest odpowiednio niższa niż w pełnym wymiarze.

Źródła:

"Prawo Handlowe" - Andrzej Kidyba

 

chevron-down
Copy link