Prawa i obowiązki zatrzymanego przez Policję

Zatrzymanie przez Policję jest jednym z tych zdarzeń, o którym myślimy, że nigdy nam się nie przydarzy. W rzeczywistości może to spotkać każdego z nas. Z tego powodu należy pamiętać o szeregu uprawnień i obowiązków. Wiedza ta pozwoli możliwie skrócić nieprzyjemne doświadczenie, jakim jest zatrzymanie. 

Zatrzymanie przez Policję – co warto wiedzieć?

Przede wszystkim musimy zostać poinformowani o powodach zatrzymania, czego możemy się od funkcjonariusza domagać. Należy pamiętać, że musi istnieć obawa ucieczki, ukrycia się lub zatarcia śladów przez osobę zatrzymaną, albo też musi zachodzić niemożliwość ustalenia jej tożsamości (art. 244 kodeksu postępowania karnego, dalej cytowanego jako kpk).

Musi nam też być faktycznie umożliwiony kontakt z prawnikiem (a zatem niedopuszczalna jest sytuacja, w której policjant żąda od nas podania danych kontaktowych, które nie każdy musi znać czy mieć przy sobie, twierdząc że w innym przypadku kontakt nie jest możliwy – art. 245 kpk).

Co więcej, nie jest dopuszczalne zatrzymanie przekraczające 48 godzin bez złożenia do sądu wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania (art. 248 kpk), a w razie wypuszczenia ponownie zatrzymani możemy być tylko na podstawie nowych faktów i dowodów. Jeśli którakolwiek z powyższych zasad została naruszona przysługuje nam złożenie w ciągu 7 dni zażalenia na zatrzymanie do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zatrzymania lub prowadzenia postępowania (art. 246 kpk).

Co może, a co musi policjant?

Podstawowym uprawnieniem policjanta podczas zatrzymania jest użycie środków przymusu bezpośredniego – kajdanek, siły fizycznej czy pałki policyjnej (art. 11 i 12 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej). Może on po nie sięgnąć w momencie, gdy zatrzymany nie stosuje się do poleceń albo gdy wezwana do zachowania zgodnego z prawem osoba nie zmienia swojego postępowania. Jeśli jednak jej zachowanie zagraża życiu lub zdrowiu, policjant może podjąć działania niezwłocznie (art. 34 tej ustawy). Z zatrzymania należy sporządzić protokół (którego odpis otrzymuje zatrzymany) oraz powiadomić o nim prokuratora (art 244 § 3 i 4 kpk) .

Jak sobie zaszkodzić?

Najlepszą metodą, żeby uprzykrzyć lub wydłużyć sobie okres zatrzymania jest niezachowanie zimnej krwi. Należy wobec tego powstrzymać się od używania przemocy czy obrażania funkcjonariuszy. Trzeba również pamiętać, że prawo do nieudzielania informacji przed skontaktowaniem się z prawnikiem znalazło się w kodeksie postępowania karnego nieprzypadkowo. Rzucone w emocjach zdanie bardzo trudno jest później ‚odkręcić’, szczególnie, jeżeli w dalszej perspektywie mamy przesłuchanie w charakterze świadka lub podejrzanego.