Creative Commons - prosta licencja dla każdego twórcy

5 października 2018
/

W 2001 roku powstała organizacja, której celem było utworzenie kompromisu pomiędzy ochroną praw autorskich a dzieleniem się twórczością. Creative Commons zdecydowało się wspierać otwarte licencje charakteryzujące się hasłem "some right reserved" ("pewne prawa zastrzeżone"). Stały one w opozycji do powszechnie używanego "all right reserved" (wszelkie prawa zastrzeżone"). Owocem tychże działań miało być utworzenie jak najlepszej bariery ochronnej dla praw twórców, przy jednoczesnym jak najszerszym wykorzystaniu każdego ich dzieła. Jak w praktyce funkcjonuje licencja Creative Commons?

Creative Commons - elastyczna licencja

Licencja Creative Commons charakteryzuje się szerokim wachlarzem określania warunków licencyjnych. W jego skład zaliczyć można zarówno udzielane swobody, jak i narzucane ograniczenia. Dzięki temu każdy z autorów dzieł samodzielnie tworzy zasady, na których buduje obszar dzielenia się swoją pracą z innymi.

Cechami wspólnymi każdej z licencji bazującej na Creative Commons jest poszanowanie praw autorskich, a także tych osobistych. Trzecim członem składającym się na ww. licencję jest lista warunków wybranych przez samego licencjodawcę (twórcę).

Ważne: Każdy twórca korzystający z udzielania licencji poprzez Creative Commons nie traci praw autorskich. Godzi się jedynie na kopiowanie i rozpowszechnianie swego dzieła na własnych warunkach. Istotne jest również to, że decyduje on również o określeniu obszaru dzielenia się utworem. Chodzi o określenie przeznaczenia udostępniania (komercyjne lub niekomercyjne), a także o możliwość ograniczenia tworzenia zależnych utworów.

Dwa ważne pytania

Wskazane wyżej wybory składają się na dwie najważniejsze decyzje twórcy przed udostępnieniem swojego utworu. Tylko od niego zależy, czy pozwoli on korzystać ze swojego dzieła jedynie w warunkach niekomercyjnych, czy jednak zgodzi się na komercyjne użycie swojej pracy. Drugą decyzją jest określenie, czy twórca udziela pozwolenia na tworzenie dzieł zależnych od niego, a jeżeli tak to na jakich zasadach (ta sama licencja, te same warunki, itp.).

Ważne: Licencjobiorca jest zobowiązany spełnić każdy warunek licencji. W przypadku niewywiązania się z dochowania warunków, licencja automatycznie wygasa.

Licencja CC - Cztery podstawowe warunki

Każda z licencji Creative Commons może składać się z 4 podstawowych warunków. Mogą one wystąpić razem lub oddzielnie w każdej konfiguracji. Są nimi:

  1. Uznanie autorstwa - możliwość kopiowania, rozprowadzania, przedstawiania i wykonywania utworu objętego prawem autorskim, jak również opracowane na jego podstawie inne utwory zależne; warunkiem jest powołanie się na nazwisko autora pierwowzoru,
  2. Użycie niekomercyjne - możliwość kopiowania, rozprowadzania, przedstawiania i wykonywania utworu objętego prawem autorskim, jak również opracowane na jego podstawie inne utwory zależne; warunkiem jest korzystanie jedynie do celów niekomercyjnych,
  3. Na tych samych warunkach - możliwość rozprowadzania utworów zależnych jedynie na takiej samej licencji co oryginał,
  4. Bez utworów zależnych - możliwość kopiowania, rozprowadzania, przedstawiania i wykonywania utworu objętego prawem autorskim jedynie w jego oryginalnej postaci; tworzenie utworów zależnych jest zabronione.

Uznanie autorstwa

Uznanie autorstwa, jeżeli występuje samodzielnie, umożliwia kopiowanie i rozpowszechnianie utworu w każdym rodzaju medium i przy wykorzystaniu każdego rodzaju formatu. W skrócie: autor pozwala na wszystko, także w wa

www.wikimedia.org

www.wikimedia.org

runkach komercyjnych.

Ważne: Licencjodawca nie może odwołać swoich praw, jeżeli warunki licencji nie zostaną złamane przez licencjobiorcę.

Ważnym jest, by nie zapomnieć odpowiednio oznaczyć autora utworu (podać link do licencji i wskazać zmiany jeżeli zostały dokonane). Jeżeli twórca nie wyraził konkretnej formy oznaczania można to robić w każdy sposób (oczywiście przestrzegając zasad rozsądku i dobrych obyczajów 😉 )

Ważne: Nikt nie może ograniczyć ciebie w korzystaniu, jak również ty nie możesz ograniczać innych. Licencjodawca nie daje również żadnych gwarancji, a licencja nie zawsze zapewnia wszelkie zgody, jeżeli użycie zahaczy o takie dziedziny prawa jak: autorskie prawa osobiste, ochrona wizerunku, czy też ochrona prywatności.

Jak podaje www.creativecommons.org: Warunki licencyjne nie muszą być przestrzegane w odniesieniu do tych fragmentów licencjonowanych treści, które znajdują się w domenie publicznej, lub w przypadku sposobów korzystania dozwolonych przez odpowiednie wyjątki lub ograniczenia prawa autorskiego.

www.wikimedia.org

www.wikimedia.org

Na tych samych warunkach

W przypadku dodania do powyższej licencji zastrzeżenia "na tych samych warunkach", korzystając z utworu należy mieć na uwadze jedną ważną rzecz. Przy dokonaniu zmian w dziele (stworzenie utworu zależnego) możliwe jest udostępnianie go jedynie na takiej samej licencji co oryginał.

 

 

www.wikimedia.org

www.wikimedia.org

Użycie niekomercyjne

W przypadku dodania do warunku Uznanie autorstwa dodatkowego członu o nazwie Użycie niekomercyjne, należy wystrzegać się korzystania z utworu w innych celach niż są wymienione.

Przez pojęcie użycia komercyjnego należy rozumieć przede wszystkim takie działanie, które ma na celu wykorzystanie utworu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub otrzymania wynagrodzenia.

www.wikimedia.org

www.wikimedia.org

 

Bez utworów zależnych

Uznanie autorstwa oznaczone warunkiem Bez utworów zależnych określa, że niedozwolone jest rozpowszechnianie wszelkich treści, które bazują na oryginale, ale zostały zmodyfikowane.

 

Sześć konfiguracji

W praktyce wykorzystuje się 6 konfiguracji, w których występują ww. warunki. Są nimi:

  1. Uznanie autorstwa (CC BY);
  2. Uznanie autorstwa - Na tych samych warunkach (CC BY SA);
  3. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne (CC BY NC);
  4. Uznanie autorstwa - Bez utworów zależnych (CC BY ND);
  5. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Na tych samych warunkach (CC BY NC SA);
  6. Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych (CC BY NC ND).
www.wikimedia.org

www.wikimedia.org