Czy podczas jazdy tandemem każda z osób musi być trzeźwa?

3 września 2019
/

Przepisy prawa o ruchu drogowym nie odnoszą się wprost do rowerów wieloosobowych. Czy w przypadku jazdy tandemem istnieje rozróżnienie na kierującego i pasażera? A co za tym idzie – czy każdy z nich musi być trzeźwy?

Jazda tandemem

Tandem to rodzaj roweru, który przeznaczony jest dla dwóch lub więcej osób siedzących na ogół jedna za drugą (czasami jednak także obok siebie). Podobnie jak klasyczny rower jednośladowy, typowy tandem posiada jedną ramę i dwa koła, za to każda z osób ma własną kierownicę, siodełko i pedały. W zależności od tego, czy kolejno siedzące osoby uznamy za kierujących czy pasażerów, różnie rozkłada się ciężar ich odpowiedzialności za jazdę po spożyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości.

Odpowiedzialność kierującego pojazdem

Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym (dalej jako „prd”) wprowadzają definicję legalną pojęcia „kierujący”. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 20 prd, kierujący to osoba, która kieruje pojazdem lub zespołem pojazdów, a także osoba, która prowadzi kolumnę pieszych, jedzie wierzchem albo pędzi zwierzęta pojedynczo lub w stadzie. Osobom tym zabrania się kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu (art. 45 ust. 1 pkt 1 prd). Podobnie stanowią również przepisy ustawy Kodeks wykroczeń (dalej jako „kw”). W artykule 87 § 1a kw wyraźnie wskazano, że każdy, kto znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu pojazd inny niż mechaniczny, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 złotych.

Przeczytaj również:
Czy można jeździć rowerem po chodniku?

Kierujący pojazdem czy pasażer?

Sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana w przypadku jazdy tandemem. Kluczowe jest bowiem określenie, czy osoby siedzące za pierwszą są również kierującymi, czy tylko pasażerami. Ustalenie tego jest o tyle utrudnione, że przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie odnoszą się wprost do rowerów wieloosobowych. Co do zasady uznaje się jednak, że kierującym jest osoba, która siedzi pierwsza, ponieważ może ona kontrolować kierunek i prędkość jazdy pojazdu. Natomiast kolejno siedzące osoby to pasażerowie, mimo że również mogą nadawać pojazdowi napęd. Zwolennicy poglądu uznającego wszystkich jadących za kierujących podnoszą, że przyspieszanie/zwalnianie również stanowi element prowadzenia. Sytuacja nie jest zatem jednoznaczna.

Interpretacja sądu

W 2013 r. Sąd Rejonowy w Lubaniu wydał wyrok w sprawie dwóch osób jadących w tandemie w stanie nietrzeźwości (sygn. II K 350/13). W pojeździe tym kierownica znajdująca się po lewej stronie była zamontowana na stałe i tym samym nie można było za jej pomocą wpływać na kierunek jazdy. Z tego też powodu, zdaniem sądu, nie można przypisać znamion prowadzenia pojazdu osobie, która posiada do dyspozycji wyłącznie atrapę, niewpływającą w żaden sposób na kierunek jazdy. Skład orzekający podkreślił także, że w świetle ustalonych poglądów doktryny „kierowanie” oznacza m.in. nadawanie kierunku w znaczeniu fizycznym (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2003 r., sygn. III KKN 390/01). Tym samym osoba pozbawiona możliwości wpływania na kierunek jazdy nie popełnia wykroczenia z art. 87 § 1a kw. Nie ma tu więc znaczenia, że miała ona możliwość (wraz z kierującym) wprowadzania pojazdu w ruch. Prokuratura była jednak zdania, że obaj pijani na tandemie powinni ponieść taką samą odpowiedzialność.

Jazda z osobą nietrzeźwą

Warto pamiętać, że określenie „nietrzeźwy” jest pojęciem szerokim, pod którym kryje się różny stan psychofizyczny, a co za tym idzie – niejednokrotnie trudne do przewidzenia zachowania. Pasażer będący pod wpływem alkoholu może swym zachowaniem nadmiernie odwracać uwagę kierowcy od sytuacji panującej na drodze. Może też nieoczekiwanie i gwałtownie się poruszać w sposób zagrażający bezpieczeństwu podczas prowadzenia pojazdu. Tym samym osoby jadące tandemem w stanie nietrzeźwości mogą swoim zachowaniem spowodować zagrożenie, np. przewracając pojazd na bok.

Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym wyraźnie wskazują w art. 45 ust. 2 pkt 1, że kierującemu pojazdem zabrania się przewożenia osoby będącej pod wpływem alkoholu na rowerze lub motorowerze albo motocyklu, chyba że jest przewożona w bocznym wózku. Zgodnie z obecnym taryfikatorem mandatów grozi za to 150 zł kary.