Czym jest działalność reglamentowana? Koncesja, zezwolenie, wpis do działalności regulowanej

29 czerwca 2020
hello world!

Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej jest oczywiście jedną z podstawowych cech polskiej gospodarki. Jednak niektóre działalności niewątpliwie nie mogą być traktowane jako „wolne”. Państwo wymaga bowiem spełnienia odpowiednich przesłanek, by taką działalność prowadzić. Czym jest działalność reglamentowana? Czy na alkohol w sklepie potrzebna jest koncesja?

Działalność reglamentowana

Jest to forma ograniczenia swobody zakładania i prowadzenia określonych rodzajów działalności gospodarczej. Godne uwagi jest natomiast to, że działalność reglamentowana stanowi przeciwieństwo wolności gospodarczej.

Czemu działalność gospodarcza jest reglamentowana?

Zgodnie z ustawą Prawo przedsiębiorców Wykonywanie działalności gospodarczej w dziedzinach mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny wymaga uzyskania koncesji wyłącznie, gdy działalność ta nie może być wykonywana jako wolna albo po uzyskaniu wpisu do rejestru działalności regulowanej albo zezwolenia.

Widzimy więc, że działalność reglamentowana dotyczy istotnych kwestii dla funkcjonowania państwa, jakimi są bezpieczeństwo oraz interes publiczny. Ponadto działalność gospodarcza podlegająca reglamentacji nie może być prowadzona w formie działalności nieewidencjonowanej.

Działalność reglamentowaną dzielimy na koncesje, zezwolenia oraz wpisy do rejestrów działalności regulowanej.

Przeczytaj również:
Jednoosobowa działalność gospodarcza – jak ją założyć i prowadzić?

Działalność reglamentowana -koncesja

Koncesja jest przede wszystkim najbardziej rygorystycznym pozwoleniem na działalność gospodarczą. Obejmuje ona bowiem przedsięwzięcia mające szczególne znaczenie dla państwa, obywateli lub interesu publicznego.

Należy podkreślić, że obowiązek uzyskania koncesji dotyczy tej sfery działalności gospodarczej, która nie może być wykonywana jako wolna (wpis do CEIDG, KRS) lub po uzyskaniu zezwolenia albo wpisu do rejestru działalności regulowanej.

Procedura uzyskania koncesji

Koncesja wydawana jest oczywiście jako decyzja administracyjna. W związku z tym jej wydanie jest poprzedzone przeprowadzeniem postępowania administracyjnego.

Urząd wydający koncesję ma zatem możliwość:

  • udzielić koncesji,
  • odmówić udzielenia koncesji,
  • ograniczyć jej zakres w stosunku do złożonego wniosku,
  • odmówić zmiany koncesji.

Gdy przedsiębiorca nie spełnia wszystkich wymagań lub organ stwierdzi, że zachodzi obawa zagrożenia obronności lub bezpieczeństwa państwa i obywateli – może nie otrzymać koncesji. Wydawana jest w tym przypadku decyzja o odmowie koncesji. Ponadto organ może również ograniczyć zakres koncesji. Jak wskazałam wcześniej, przedsiębiorca może także otrzymać odmowę zmiany koncesji.

Odmówić lub ograniczyć koncesji organ może także:

  • jeżeli w wyniku przeprowadzonej rozprawy albo przetargu udzielono koncesji innemu przedsiębiorcy,
  • wydano decyzję o stwierdzeniu niedopuszczalności wykonywania praw z udziałów albo akcji przedsiębiorcy i jest to w interesie publicznym.

Obowiązki organu udzielającego koncesję

Organ administracji przed wydaniem koncesji sprawdza, czy przedsiębiorca spełnia warunki wykonywania działalności gospodarczej objętej koncesją oraz czy daje gwarancję zgodnego  z prawem jej wykorzystania.

Nie zmienia to oczywiście faktu, że sprawdzenia organ dokonuje wyłącznie przed wydaniem koncesji. Musimy pamiętać, że po jej utrzymaniu odpowiednie urzędy mogą nas skontrolować. Sprawdzają wówczas, czy przedsiębiorca prowadzi działalność zgodnie z treścią i warunkami koncesji, a także z bezpieczeństwem państwa, bezpieczeństwem obronności czy dóbr osobistych obywateli.

Jeżeli jednak warunki koncesji nie są dotrzymywane – możliwa jest zmiana jej zakresu. W najgorszym razie musimy zmierzyć się z cofnięciem koncesji.

Niewątpliwie w sytuacji zagrożenia obronności lub bezpieczeństwa państwa organ koncesyjny może czasowo wstrzymać udzielanie koncesji.

Przykładowy katalog działalności koncesjonowanych:

  • poszukiwanie, rozpoznawanie kopalin, wydobywanie kopalin ze złóż, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji, podziemne składowanie odpadów lub dwutlenku węgla (udziela minister właściwy do spraw środowiska lub też w sprawach nie zastrzeżonych dla tego ministra wojewoda lub starosta);
  • wytwarzanie i obrót materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją, produktami o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym (udziela minister właściwy do spraw wewnętrznych);
  • wytwarzanie, przetwarzanie, magazynowanie, transportowanie i sprzedaż paliwami i energią (udziela Prezes Urzędu Regulacji Energetyki);
  • przesyłanie dwutlenku węgla w celu jego podziemnego składowania (udziela minister właściwy do spraw środowiska);
  • ochrona osób i mienia, czyli działalność tzw. agencji ochrony (udziela minister właściwy do spraw wewnętrznych);
  • przewozy lotnicze (udziela Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego);
  • rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych (udziela Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji);
  • prowadzenie kasyn gry (udziela Minister Finansów).

Działalność reglamentowana -zezwolenia

Zezwolenie jest natomiast formą działalności reglamentowanej, odmienną od koncesji. Jest wydawane, gdy stwierdzi się, że przedsiębiorca jest w stanie i ma możliwości techniczne lub organizacyjne wykonywania określonej działalności gospodarczej. W związku z tym przedsiębiorca musi spełniać określone prawem warunki wykonywania tej działalności. Przepisy prawa ściśle określają, czy dana działalność wymaga zezwolenia oraz jaki urząd lub ministerstwo je wydaje.

Podobnie jak koncesja, zezwolenie ma formę decyzji administracyjnej i jest wydawane w trybie postępowania administracyjnego. Bezsprzecznie może zawierać warunki specjalne, które trzeba spełnić. Są one zależne od rodzaju wykonywanej działalności gospodarczej.

Ważne: Jeżeli przedsiębiorca spełnia wszystkie wymagania wykonywania działalności, to organ jest zobowiązany do udzielenia zezwolenia. W przeciwieństwie do koncesji, gdzie decyzja organu jest uznaniowa.

Przykładowe rodzaje działalności wymagające uzyskania zezwolenia:

  • sprzedaż hurtowa i detaliczna napojów alkoholowych;
  • prowadzenie działalności w zakresie gier losowych;
  • ochrona przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenie schronisk dla bezdomnych zwierząt;
  • wytwarzania i dopuszczenia do obrotu produktów leczniczych, prowadzenia aptek ogólnodostępnych, hurtowni farmaceutycznych;
  • prowadzenie składu podatkowego;
  • wykonywanie rybołówstwa morskiego;
  • prowadzenie szeregu działalności w zakresie finansów np. działalności maklerskiej lub rachunków papierów wartościowych, prowadzenie funduszu emerytalnego albo banku i instytucji kredytowej;
  • prowadzenie giełdy towarowej;
  • instalacje lub naprawa określonych rodzajów przyrządów pomiarowych, w tym m.in. tachografów cyfrowych;
  • prowadzenie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków.

Wpisy do rejestrów działalności regulowanej

Działalność regulowana jest niewątpliwie najprostszą formą reglamentacji działalności gospodarczej. Jeżeli chcemy jednak taką prowadzić, musimy złożyć wniosek oraz spełnić określone w przepisach warunki prowadzenia działalności oraz wpisu do rejestru.

Odmowa wpisu do rejestru

Jest ona możliwa wyłącznie gdy:

  1. wydano prawomocne orzeczenie zakazujące przedsiębiorcy wykonywania działalności gospodarczej objętej wpisem;
  2. wykreślono przedsiębiorcę z rejestru tej działalności regulowanej w wyniku wydania decyzji o zakazie wykonywania działalności w okresie 3 lat poprzedzających złożenie wniosku;
  3. w przypadkach określonych w szczegółowych przepisach.

Istotne jest to, że przedsiębiorca ma obowiązek przechowywać wszystkie dokumenty potwierdzające spełnianie warunków do wykonywania działalności regulowanej.

Co musi zrobić przedsiębiorca?

Przedsiębiorca, ubiegający się o wpis działalności regulowanej, musi być zarejestrowany np. w CEIDG. W związku z tym przed złożeniem odpowiedniego wniosku należy dokonać rejestracji w CEIDG lub KRS.

Niewątpliwie do każdego wniosku trzeba dołączyć oświadczenie o spełnianiu warunków wymaganych prawem do wykonywania tej działalności.

Przedsiębiorca, który podlega wpisowi do CEIDG, może złożyć wniosek w urzędzie gminy ze wskazaniem organu, który prowadzi rejestr działalności regulowanej.

Jeżeli natomiast nastąpi zaprzestanie wykonywania działalności regulowanej, powinno się złożyć odpowiedni wniosek wykreślenia z rejestru. Składa się go do organu, który zarejestrował daną działalność. Przedsiębiorca, który w ogóle nie zamierza zrezygnować z prowadzenia działalności gospodarczej, musi ją wyrejestrować w CEIDG albo w KRS (w zależności od formy jej prowadzenia).

Rodzaje działalności, które wymagają uzyskania wpisu do rejestru działalności regulowanej:

  • przechowywanie dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców o czasowym okresie przechowywania, rejestr prowadzi marszałek województwa;
  • usługi detektywistyczne, rejestr prowadzi minister właściwy do spraw wewnętrznych;
  • prowadzenie indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej, grupowej praktyki lekarskiej, rejestr prowadzi okręgowa rada lekarska;
  • prowadzenie indywidualnej praktyki pielęgniarek, położnych, indywidualnej specjalistycznej praktyki pielęgniarek, położnych albo grupowej praktyki pielęgniarek, rejestr prowadzi Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych;
  • wyrób i rozlew wyrobów winiarskich, wyrób lub rozlew napojów spirytusowych, rejestr prowadzi minister właściwy do spraw rynków rolnych;
  • prowadzenie ośrodka szkolenia kierowców, pracowni psychologicznej dla instruktorów, egzaminatorów  kierowców, organizowanie kursów dokształcających dla kierowców przewożących towary niebezpieczne, rejestr prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce wykonywania działalności;
  • prowadzenie stacji kontroli pojazdów, rejestr prowadzi starosta właściwy ze względu na miejsce wykonywania działalności;
  • organizowanie imprez turystycznych, rejestr prowadzi marszałek województwa;
  • działalność kantorowa, rejestr prowadzi Prezes Narodowego Banku Polskiego;
  • działalność gospodarcza polegająca na świadczeniu usług w zakresie pośrednictwa pracy na terenie Polski, pośrednictwa pracy za granicą obywateli polskich, doradztwa personalnego, poradnictwa zawodowego, pracy tymczasowej, rejestr prowadzi marszałek województwa właściwy ze względu na miejsce siedziby agencji zatrudnienia.

Czas obowiązywania i miejsce koncesji, zezwolenia oraz wpisu

Koncesja, zezwolenie oraz działalność regulowana umożliwiają prowadzenie działalności gospodarczej na terenie całego kraju i przez czas nieokreślony. Chociaż w szczególnych przypadkach mogą jednak obowiązywać przez czas określony.   

Działalność reglamentowana - kto potrzebuje?

Koncesja, zezwolenie lub wpis do rejestru działalności regulowanej jest wymagany, gdy dany przedsiębiorca zamierza wykonywać daną działalność w określonych sferach gospodarki. O każdą z form działalności reglamentowanej może ubiegać się każdy przedsiębiorca. Oczywiście także ten, który już prowadzi działalność gospodarczą lub posiada koncesję na wykonywanie innego rodzaju działalności. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku odmowy udzielenia koncesji mamy prawo ponownie o nią wystąpić.

Kto wydaje?

W przypadku ubiegania się o koncesję najczęściej należy występować do ministra właściwego ze względu na przedmiot działalności. Przykładowo: jeżeli staramy się o koncesję na obrót materiałami wybuchowymi, bronią lub amunicją, to występujemy do ministra spraw wewnętrznych i administracji. Natomiast zezwolenia oraz wpisu do rejestru działalności regulowanej dokonują odpowiednie organy. Rejestry działalności regulowanej są bowiem prowadzone przez różne urzędy, w zależności od rodzaju działalności. Są one jawne i każdy może je przeglądać za pośrednictwem organu, który go prowadzi. W rejestrze ujawnione są również dane dotyczące firmy, numer NIP oraz inne dane ujawnione na wniosek organu, tylko jednak te dane, które są zgodne z przepisami o ochronie danych osobowych.

chevron-down
Copy link