Fundusze private equity

18 czerwca 2020
hello world!

Efektywne wykorzystanie możliwości płynących z rozwoju inwestycji private equity jest bodźcem dla rozwoju przedsiębiorstw i całej gospodarki. Lokowanie kapitału w młode i przede wszystkim innowacyjne spółki pozwala na rozwój technologii we wszystkich dziedzinach, od telekomunikacji po medycynę.

Bliskim nam przykładem udanej inwestycji private equity jest inwestycja funduszu PineBridge Investments w sieć sklepów Żabka. Gdy Żabka była częścią portfela inwestycyjnego funduszu, jej przychody wzrosły ze 170 mln zł do 1,2 mld zł, zaś sieć sklepów powiększyła się z 350 do 1600.

Czym jest private equity?

Przede wszystkim private equity to rodzaj inwestycji kapitałowych przedsiębiorstw, które nie są notowane na giełdach papierów wartościowych. Działalność takich funduszy opiera się na wykorzystywaniu pieniędzy uzyskanych od inwestorów w celu zakupu całości albo części działających przedsiębiorstw i ich późniejszej odsprzedaży. Celem inwestycji tego rodzaju jest osiągnięcie zysku z przyrostu kapitału w średnim i długim terminie. Fundusze private equity inwestują głównie w przedsiębiorstwa, które są nowe i rozwijające się. Jednakże nie wykluczają również spółek dojrzałych, które planują wejście na giełdę w przyszłości, lub takich, które wymagają restrukturyzacji.

Typowe działania restrukturyzacyjne funduszu private equity wobec zakupionych firm obejmują:

  • minimalizowanie obciążeń podatkowych,
  • obniżanie kosztów dzięki pozbywaniu się zbędnych obiektów,
  • redukcję zatrudnienia.

Ostatnim etapem inwestycji portfelowej jest wyjście, które może polegać zazwyczaj na sprzedaży firmy innemu inwestorowi bądź wprowadzeniu jej na giełdę.

Historia i rozwój funduszy

Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat następowała stała ewolucja definicji inwestycji kapitałowych w przedsiębiorstwa rynku niepublicznego. W historii rynku private equity można wyróżnić trzy główne etapy rozwoju.

Lata 60. i 70. XX w.

W latach 60. i 70. XX w. fundusze venture capital kierowały swoją działalność inwestycyjną głównie na uruchamianie i rozwój firm. Przedmiotem wsparcia kapitałowego były firmy nowoczesnych technologii elektronicznych, medycznych lub informatycznych. W rezultacie venture capital stał się niemal synonimem finansowania postępu i innowacji gospodarczych. W tym okresie wykształciła się również standardowa formuła prawna funduszu private equity jako tzw. limited partnerships, których odpowiednikami w polskim systemie prawnym są spółki komandytowe. Komplementariuszami (General Partners) w takim podmiocie są założyciele funduszu tj. profesjonalni specjaliści inwestycyjni. Zaś dostarczycielami kapitału, czyli inwestorami (limited partners) – bogate instytucje finansowe bądź zasobni inwestorzy indywidualni. Ich rola jest zwykle bierna i ograniczona do dostarczenia kapitału. Działania operacyjne w ramach funduszu podejmują komplementariusze.

W tym okresie wykształciła się obowiązująca do dzisiaj struktura wynagrodzenia funduszy, w której komandytariusze płacą roczną stałą opłatę za zarządzanie aktywami w wysokości 1-2% wartości aktywów. Komplementariusze zaś mają dodatkowo prawo do zatrzymania 1/5 zysków wypracowanych przez spółki portfelowe (carried interest).

Lata 80. XX w.

Na początku lat osiemdziesiątych wyraźnie zarysowywały się nowe kierunki rozwoju w zakresie inwestycji na rynku niepublicznym. Nie ograniczały się one do młodych przedsiębiorstw z sektora technologii, ale rozszerzały się na tradycyjne sektory. Ich przejawem było powstanie funduszy typu buy-out (MBO, MBI) czy restrukturyzacyjnych.

Pojawili się też nowi inwestorzy – działalność tych funduszy była oparta głównie na środkach funduszy emerytalnych i innych inwestorów instytucjonalnych. Inwestycje tego typu nadal koncentrowały się w tym okresie przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych. “Venture capital” jako termin przestawał być adekwatny do nowej sytuacji i pojawił się termin “private equity“.

Lata 90. XX w.

Lata dziewięćdziesiąte przyniosły dynamiczny rozwój inwestycji na rynku niepublicznym. Dotyczył on nie tylko Stanów Zjednoczonych, ale również innych części świata, gdzie dotychczas transakcje tego typu nie były tak powszechne. W Europie najbardziej podatny grunt znalazły w Wielkiej Brytanii. Stopniowo następuje przejście do powszechnego stosowania terminu “private equity“, który staje się pojęciem nadrzędnym w stosunku do “venture capital“. Ma to miejsce przede wszystkim w Europie.

Kapitał 

Pojęcie "private equity" składa się z trzech segmentów inwestycji kapitałowych:

  • venture capital,
  • buyout capital,
  • mezzanine capital.

Venture capital to inwestycja w nowe, prywatne przedsięwzięcia. Głównym celem podmiotów zajmujących się tego typu finansowaniem jest pomoc rozwijającym się przedsiębiorstwom w trudnym okresie "dojrzewania".

Buyout capital polega na wykupie we współpracy z obecnym bądź nowym zarządem części lub całości istniejącej firmy. Do przeprowadzenia tej transakcji używa się zazwyczaj znaczną ilość kapitału dłużnego.

Mezzanine capital jest głównym dostarczycielem kapitału na dalszy rozwój przedsięwzięć finansowanych wcześniej przez venture capital. Zazwyczaj z przypadkiem takim mamy do czynienia, kiedy nie w pełni dojrzała firma potrzebuje dodatkowych środków w formie kredytu, a banki są jeszcze niechętne do jego udzielenia.

Wielkość potencjalnej inwestycji jest zdefiniowana przez każdy fundusz indywidualnie. Dla przedsiębiorcy ważniejsza najczęściej jest jednak dolna granica niż maksymalna (dobry projekt zawsze ściągnie dodatkowych koinwestorów). Ustalenie wielkości potencjalnych inwestycji zależy od wielu czynników, a w tym wielkości posiadanych przez fundusz środków, skłonności do ryzyka, przyjętej strategii inwestycyjnej itp. Najczęściej dolna granica oznacza raczej środki, które fundusz może zainwestować w długim okresie czasu (np. kilka lat), czyli tzw. committed investments, a nie jednorazową inwestycję.

Inwestycje

Podstawową formą inwestycji podmiotów private equity są inwestycje w kapitał/fundusze własne (często zawierające elementy hybrydowe). Ze względu na duże ryzyko związane ze słabością systemu prawnego w Polsce fundusze private equity unikają obejmowania udziałów mniejszościowych. Nawet specjalne klauzule nie zmniejszają ryzyka utraty kontroli nad przedsiębiorstwem. Przekonały się już o tym niektóre z funduszy private equity inwestujących w Polsce.

O wiele mniej popularnym instrumentem finansowym w Polsce stosowanym przez fundusze jest finansowanie mezzanine. Instrument ten posiada cechy zarówno długu, jak i kapitału (w uproszczeniu jak obligacje zamienne na kapitał). Fundusz nalicza odsetki od udzielonego długu (część z nich lub całość może być odroczona i płatna w okresie późniejszym, np. przy wyjściu funduszu z inwestycji), które są przekształcane na kapitał na warunkach określonych w umowie (np. przy wyjściu funduszu z inwestycji). Charakterystyczne dla funduszy mezzanine jest to, iż nie inwestują jako inwestor główny i pozostają raczej inwestorem pasywnym.

Typowe fundusze private equity nie zajmują się inwestowaniem w instrumenty dłużne (chyba że mają cechy hybrydowe). Wyjątek mogą stanowić tymczasowe pożyczki czy inwestycje w obligacje spółek, których są udziałowcami/akcjonariuszami.

Podmioty dokonujące inwestycji private equity w Polsce 

Grupę nieformalnych inwestorów private equity stanowią osoby indywidualne, które są najczęściej określane jako “business angels“, czyli anioły biznesu.

Podmioty dokonujące inwestycji private equity w Polsce można w uproszczeniu podzielić na następujące grupy:

  1. Fundusze specjalne korzystające z powierzonych środków publicznych, pomocowych lub specjalnych funduszy rozwojowych. Ich cele inwestycyjne są zazwyczaj jednoznacznie ukierunkowane (np. tworzenie infrastruktury w danym regionie, ochrona środowiska). Nie zawsze są oparte na komercyjnych zasadach.
  2. Fundusze komercyjne (w tym regionalne i ponadregionalne) korzystające głównie z powierzonych środków osób prywatnych oraz komercyjnych inwestorów instytucjonalnych prowadzące stałą działalność inwestycyjną na terenie Polski.
  3. Międzynarodowe podmioty komercyjne (w tym regionalne i ponadregionalne) niekoncentrujące się na konkretnych krajach, ale raczej na projektach.
  4. Podmioty, które nie zarządzają konkretnym funduszem, ale posiadają dostęp do środków inwestycyjnych pochodzących ze źródeł krajowych i zagranicznych (osób fizycznych i prawnych).

1. Fundusze specjalne

Charakteryzują się niewielką pulą powierzonych środków oraz niskimi kwotami pojedynczych inwestycji w porównaniu do środków, którymi dysponują podmioty komercyjne. Podmioty te nie ograniczają się wyłącznie do inwestycji kapitałowych. Udzielają bowiem pożyczek i gwarancji, a także zajmują się usługami doradczymi.

Fundusze jak i spółki zarządzające są zazwyczaj zarejestrowane w Polsce.
Szczególnym typem funduszu private equity, który można zaliczyć do kategorii funduszy specjalnych, jest Krajowy Fundusz Kapitałowy S.A. Krajowy Fundusz Kapitałowy S.A., którego 100% akcjonariuszem jest Bank Gospodarstwa Krajowego S.A.

Powstaje w wyniku braku zainteresowania funduszy PE/VC małymi projektami inwestycyjnymi. Występują tu stosunkowo wysokie koszty realizacji danej inwestycji i późniejszego jej monitorowania. Koszt monitorowania projektu o wartości 1m EUR jest tylko nieznacznie niższy od projektu o wartości kilkukrotnie wyższym. To powoduje, że zwrot z takiej inwestycji jest o wiele niższy. Jednocześnie jest podwyższone ryzyko inwestycyjne.

2. Fundusze komercyjne działające na stałe w Polsce

Inwestorami funduszy zarządzanych przez te podmioty są:

  • osoby prywatne,
  • międzynarodowe podmioty rynku finansowego (np. banki, towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne, fundusze powiernicze specjalnego przeznaczenia),
  • instytucje (np. uniwersytety),
  • regiony administracyjne,
  • fundacje,
  • przedsiębiorstwa,
  • międzynarodowe organizacje finansowe wspierające różne inicjatywy o zasięgu krajowym lub międzynarodowym (np. EBOR) itp.

(1) Pierwsza grupa obejmuje podmioty stale obecne w Polsce, których inwestorami są głównie osoby zagraniczne. Spośród nich największym podmiotem jest grupa funduszy Enterprise Investors. Stale uzupełniana lista większości pomiotów zarządzających funduszami znajduje się na stronie Polskiego Stowarzyszenia Inwestorów Kapitałowych.

Do tej grupy należą również fundusze inwestujące w całym regionie i na całym świecie, które dokonują znacznych inwestycji w kraju (np. fundusze zarządzane przez Advent International). Fundusze te, pomimo ich znacznej aktywności w Polsce, są najczęściej zarejestrowane za granicą (wszystkie podmioty zarządzające posiadają biura w Polsce).

(2) Drugą grupę stanowią fundusze – mniej lub bardziej – ściśle powiązane z bankami (captive i semi-captive funds), które są często wiodącymi w nich inwestorami lub jednymi z głównych inwestorów (podobnie powiązane są firmy zarządzające tymi funduszami), np. Hals (BGŻ S.A.), PBK Inwestycje (Bank Przemysłowo-Handlowy PBK S.A.), Raiffeisen Private Equity Management czy AIB WBK Fund Management.

3. Międzynarodowe fundusze o zasięgu ponadregionalnym

Fundusze te nie prowadzą stałej działalności inwestycyjnej w Polsce (np. niektóre dokonały jednej czy dwóch inwestycji na początku lat dziewięćdziesiątych). Jednakże alokują posiadane środki w krajach, gdzie warunki inwestycyjne są najlepsze. Do tej grupy należą też podmioty będące spółkami zależnymi międzynarodowych banków komercyjnych i inwestycyjnych, a wielkość środków pozostających w ich dyspozycji zależy od zasobności spółki nadrzędnej.

4. Nieformalne grupy inwestycyjne i inwestorzy indywidualni

Kolejną grupę stanowią podmioty, które najczęściej nie dysponują wydzielonymi środkami, ale posiadają możliwości ich pozyskania w krótkim czasie. Inwestycje są realizowane zarówno przez specjalistów rynku private equity (np. krajowe firmy doradcze), jak i osoby prywatne związane z danym sektorem. Kapitału dostarczają polscy i zagraniczni inwestorzy.

Grupa ta obejmuje również typowych inwestorów określanych jako “busines angels“, którzy inwestują środki własne. Inwestorzy tej grupy zazwyczaj dokonują inwestycji bezpośrednich poprzez stworzone ad hoc wehikuły inwestycyjne lub poprzez grupy kapitałowe.

Niestety w Polsce ta grupa inwestorów jest nieliczna i inwestuje relatywnie niewielkie kwoty kapitału w wyselekcjonowane projekty, często wykorzystując przy tym dźwignię finansową. Inwestorzy ci charakteryzują się najczęściej bardzo elastycznym podejściem w zakresie inwestycji.

Nowe inicjatywy

Dokonywaniem inwestycji poprzez fundusze private-equity są nadal słabo zainteresowani krajowi inwestorzy instytucjonalni, a w tym przede wszystkim OFE. Najważniejszą przeszkodą dla inwestycji realizowanych przez krajowych inwestorów instytucjonalnych w fundusze private equity od końca końca lat dziewięćdziesiątych są bariery prawne. Po zmianie przepisów (ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych) polskie OFE nadal nie mogą inwestować w identyczny sposób jak podobne podmioty zagraniczne. Jednak obecnie ich możliwości są już nieco większe niż wcześniej. Chodzi tu głównie o możliwość inwestowania przez OFE w certyfikaty funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ).

Krajowi inwestorzy instytucjonalni preferują (od końca lat 90.) inwestowanie w klasy aktywów, które nie tylko oferują wysokie stopy zwrotu, ale jednocześnie są mniej skomplikowane, bardziej płynne, mniej ryzykowne i nie ma konieczności akceptowania niższych zysków w początkowej fazie inwestycji (gł. koszty organizacyjne, efekt odpisu nieudanych inwestycji).

Bariera ekonomiczna wynika z większej atrakcyjności innych klas aktywów (akcje spółek notowanych na GPW czy papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa) w porównaniu do inwestycji typu private equity. Powinna wraz z upływem czasu tracić na znaczeniu. Głównie w wyniku obniżenia się stóp zwrotu dla inwestycji w spółki giełdowe.

Informacje dla inwestorów

Bardzo ważne jest odpowiednie przygotowanie potrzebnych dokumentów dla inwestorów. Uzyskiwanie takiej wiedzy na temat danego przedsięwzięcia odbywa się wielotorowo. Ważne, by zapoznać się z treścią materiałów inwestorskich przygotowanych przez przedsiębiorcę specjalnie na użytek inwestorów, takich jak:

  • biznes plan,
  • teaser inwestycyjny,
  • prezentacja,
  • model finansowy,
  • memorandum.

Zapoznawanie się z treścią dokumentów, które zostały dostarczone inwestorowi na jego wyraźną prośbę, takich jak: szczegółowe informacje dotyczące danego zagadnienia oraz informacje analityczne, których nie ujęto wcześniej w przygotowanych dokumentach, pełne sprawozdania finansowe itp.

Samodzielne gromadzenie informacji przez inwestora, np.:

  • kontakty z klientami lub potencjalnymi klientami, bankiem, ekspertami branżowymi, osobami i podmiotami związanymi z przedsiębiorcą w przeszłości (np. byłymi współpracownikami, klientami, dostawcami, bankiem itp.),
  • analiza konkurentów, szczegółowa analiza sprawozdań finansowych i projekcji,
  • analiza prawna, księgowa, istniejących wycen rynkowych konkurentów itp.
  • systematyczne kontakty z przedsiębiorcą i osobą odpowiedzialną za kontakty z inwestorem, wizytacje przedsiębiorstwa.

Cały proces analityczno-decyzyjny jest podzielony na kilka etapów i na każdym z nich projekt inwestycyjny może być odrzucony. Najważniejsze jest profesjonalne przedstawienie całego przedsięwzięcia. Trudno ocenić projekt bez jego jasnej i zrozumiałej prezentacji.

Gromadzenie informacji, a następnie przeprowadzenie dokładnej analizy dotyczącej wszystkich aspektów funkcjonowania spółki, to proces due diligence. Następuje po przeprowadzeniu wstępnej analizy inwestycji w dany projekt. Za zadanie ma potwierdzenie informacji przedstawionych przez inwestora. Przed rozpoczęciem procesu due diligence inwestor powinien przedłożyć szczegółowy list intencyjny.

Umowa inwestycyjna

Zarys umowy inwestycyjnej powstaje po wstępnej akceptacji projektu i jest stopniowo modyfikowany w trakcie postępujących negocjacji. Po podjęciu pozytywnej definicji co do inwestycji następują natomiast ostateczne negocjacje w celu skonkretyzowania warunków umowy. Ich wynikiem jest mniej lub bardziej formalny dokument pod względem prawnym. Dokument, np. term-sheet, który zawiera główne warunki inwestycji.

Po zaakceptowaniu przez obie strony warunków inwestycji (term-sheet) dochodzi do podpisania umowy inwestycyjnej i innych wymaganych dokumentów (np. nowa wersja umowy spółki czy statutu). Zazwyczaj nie następuje natychmiastowe przelanie wszystkich środków na konto firmy. Inwestycje są raczej dokonywane etapami (nawet w ciągu kilku lat), w sposób, w jaki zostało to określone w osobnych dokumentach stanowiących załączniki do umowy.

Monitorowanie i wyjście z inwestycji

Większość inwestycji private equity w Polsce nie ma charakteru pasywnego. Zaangażowanie inwestora private equity w zarządzanie idzie w parze z wielkością inwestycji i wielkością zakupionych udziałów, jego warunki są natomiast szczegółowo określone w umowie inwestycyjnej. Celem zaangażowania funduszu w nadzorowanie i/lub zarządzanie przedsiębiorstwem jest zwiększenie wpływu na wzrost jego wartości rynkowej.

Przedsiębiorstwo powinno przekazywać inwestorom raporty okresowe (np. miesięczne, kwartalne) przedstawiające finanse i najważniejsze aspekty funkcjonowania przedsiębiorstwa. Przedstawiciel inwestora może mieć bezpośredni udział w zarządzaniu przedsiębiorstwem (tj. np. wspomaganie w zakresie finansów, marketingu, zarządzania). Może również pracować nad budową długofalowej strategii dla przedsiębiorstwa i przy podejmowaniu najważniejszych decyzji dotyczących kształtu przedsiębiorstwa w przyszłości.

WYJŚCIE Z INWESTYCJI PRIVATE EQUITY

Sprzedaż udziałów w przedsiębiorstwie następuje zwykle w ciągu 3-7 lat od momentu dokonania inwestycji. Inwestorzy private equity – w przeciwieństwie do inwestorów giełdowych – muszą sobie samodzielnie zapewnić “wyjście z inwestycji”, czyli sprzedaż udziałów w przedsiębiorstwie.

Wyróżnia się w Polsce dwie główne możliwości “wyjścia”:

  • sprzedaż udziałów inwestorowi strategicznemu,
  • upublicznienie spółki i wejście na giełdę (IPO).

Inne drogi wyjścia charakterystyczne dla Europy Zachodniej i Ameryki Północnej to natomiast:

  • sprzedaż udziałów innemu funduszowi private equity lub innemu inwestorowi finansowemu,
  • wykup udziałów przez obecnych właścicieli,
  • wykup przedsiębiorstwa przez obecny lub nowy zespół zarządzający (MBO lub MBI), LBO (czyli przejęcie przy wykorzystaniu dźwigni finansowej),
  • zastosowanie kilku z powyższych jednocześnie.

Zalety

Główną zaletą dla przedsiębiorstwa objętego opieką inwestora jest pozyskanie finansowania bez względu na wysokość istniejącego już długu czy wartość zaciągniętego w banku kredytu obrotowego. Nie ma znaczenia, w jakiej fazie działalności znajduje się firma. W odróżnieniu od pożyczek pod zastaw w przypadku finansowania funduszu PE nie wymaga się zabezpieczenia transakcji w formie np. hipoteki. Banki i pożyczkodawcy oczekują często zaświadczeń o dochodach osiąganych przez przedsiębiorstwo, zaś fundusze private equity zwracają uwagę na potencjał przedsiębiorstwa i jego rozwoju.

Finansowanie oferowane przez inwestorów z rynku formalnego, a także nieformalnego może sięgać nawet do 100%, aby osiągnąć wzrost wartości firmy. Opieka aniołów biznesu, funduszy private equity i venture capital jest gwarantem dynamicznego rozwoju przedsiębiorstwa.

Transakcje private equity z założenia wymagają dużej uwagi i zaangażowania ze strony inwestora. Duże ryzyko, jakim obarczona jest inwestycja, minimalizuje się poprzez wsparcie z zakresu:

  • doradztwa podatkowego i prawnego,
  • managementu,
  • transferu know-how.

Celem finansujących jest dynamiczny rozwój przedsiębiorstwa i wzrost jego wartości. Podstawę do dynamizacji działań zespołu stanowi natomiast doświadczona kadra zarządzająca. Fundusze oferują wsparcie i powołują do zarządu wykwalifikowanych zarządców. Dodatkowo dają przedsiębiorcom możliwość networkingu z potencjalnymi kontrahentami, którzy współpracują lub współpracowali z danym funduszem.

Doświadczenie funduszy i sprawny transfer know-how z zakresu optymalizacji procesów pozwalają firmom na realizację kilku projektów rozwojowych naraz. Renoma, którą wypracowały fundusze, działa na wizerunkową korzyść przedsiębiorstw.

Zalety w skrócie

  • Pozyskanie finansowania na każdym etapie rozwoju przedsiębiorstwa.
  • Wsparcie długofalowego rozwoju.
  • Wsparcie przedsiębiorstwa przez know-how w zakresie zarządzania, finansów, marketingu oraz w zakresie międzynarodowych kontaktów branżowych i biznesowych.
  • Elastyczne podejście do ryzyka – fundusz jako współwłaściciel.
  • Brak przymusu stosowania zabezpieczeń – inwestorzy co do zasady akceptują brak zabezpieczenia dokonywanej inwestycji, choć w zamian żądają większego wpływu na przedsiębiorstwo i podwyższonej premii za ryzyko.
  • Przedsiębiorca nadal posiada duży wpływ na zarządzanie – fundusze poszukują pomiędzy przedsiębiorcami liderów, którzy przy ich wsparciu istotnie zwiększą wartość przedsiębiorstwa.
  • Fundusz private equity dodaje przedsiębiorstwu wiarygodności i przyczynia się również do poprawy wizerunku firmy.
  • Utrzymanie ograniczonego dostępu do informacji – pozyskanie finansowania przez giełdę niesie za sobą wypełnianie szczegółowych wymogów informacyjnych.
  • Wsparcie przy określaniu długofalowej strategii wzrostu.
  • Brak jakichkolwiek regularnych wypłat gotówkowych z przedsiębiorstwa na rzecz funduszu (np. dywidend) jak to jest w przypadku spłat kredytu bankowego.
  • Zwiększona zdolność kredytowa przedsiębiorstwa – przedsiębiorstwo jest w stanie pozyskać dodatkowe środki na rozwój w postaci kredytu.
  • Dyscyplinowanie zespołu zarządzającego – inwestor private equity wymaga ścisłego przestrzegania okresowego raportowania, co eliminuje ex ante część nieefektywnych działań i zmusza zespół zarządzający do racjonalności.
  • Fundusz może natychmiastowo zareagować w sytuacjach przerastających zespół zarządzający lub wykorzystując swoją specjalistyczną wiedzę, przewidzieć problemy w przyszłości.

Wady

Kapitał z funduszy private equity ma wiele zalet, ale również takie rozwiązanie niesie za sobą oczywiste ograniczenia. Pozyskanie środków w wyniku private equity skutkuje zdobyciem współudziałowca – niezależnie od tego, na jakim etapie znajduje się przedsiębiorstwo. Wynikiem tego jest pomniejszenie autonomii założycieli firmy, której nie utraciliby, decydując się na realizację swojego pomysłu poprzez np. platformę crowdfundingową.

Dla części przedsiębiorstw najlepszym rozwiązaniem będzie kredyt bankowy. Równie dobrym rozwiązaniem może być pozyskanie kapitału na rozwój poprzez rynek publiczny (GPW czy NewConnect) lub strategiczny inwestor branżowy. Dla małych przedsiębiorstw interesującym sposobem na pozyskanie środków będzie dofinansowanie poprzez jeden z funduszy, wspierających rozwój MSP, które głównie wykorzystują środki UE.

Wady w skrócie

  • Ograniczenie swobody działania przedsiębiorcy – fundusz jest partnerem, który ogranicza możliwości kierowania przedsiębiorstwem i zmniejsza autonomię samodzielnie podjętych decyzji założycieli.
  • Wysoki koszt pozyskania środków kapitałowych – giełda może dać bardziej obiektywną wycenę przedsiębiorstwa.
  • Ryzyko utraty wcześniejszej pozycji w swojej własnej firmie.
  • Wprowadzenie dodatkowych obowiązków – konieczność przygotowywania okresowych raportów, zwoływania regularnych posiedzeń rady nadzorczej itp.
  • Konieczność podziału wypracowanych zysków z funduszem – bank wymaga tylko odsetek niezależnie od wysokości zysków.
  • Relatywnie słabe wsparcie branżowe – strategiczny inwestor branżowy może efektywniej wpłynąć na wzrost przedsiębiorstwa.
  • Okresowy charakter inwestycji – w przeciwieństwie do inwestora branżowego, fundusz od momentu inwestycji deklaruje “wyjście z inwestycji” po upływie kilku lat; w przeciwieństwie do spółki giełdowej, wszelkie zmiany właścicielskie mogą wywoływać znaczące perturbacje.
  • Zmiana sposobu działania firmy.

Przykład udanej inwestycji

Inwestycje typu private equity charakteryzują się dość wysokim poziomem ryzyka. Osiągane stopy zwrotu mogą być jednak na tyle atrakcyjne, że wielu decyduje się na tego typu inwestycje. Za przykład jednej z najbardziej udanych inwestycji PE na polskim rynku niech posłuży ulokowanie kapitału funduszu PineBridge w sieć sklepów Żabka. W lutym 2017 roku właścicielem sieci Żabka została CVC Capital Partners – jedna z największych firm private equity i doradztwa inwestycyjnego na świecie. W 2016 roku sieć Żabka rozpoczęła przebudowę swoich placówek, a w latach 2017-2018 przeszła rebranding. Pozyskane środki (24 miliony dolarów w dwóch pierwszych latach) pozwoliły ówczesnemu właścicielowi na realizację zakładanej przez niego strategii rozwoju. Gdy Żabka była częścią portfela inwestycyjnego funduszu jej przychody wzrosły z około 170 mln zł w 2000 r. do 1,2 mld zł siedem lat później.

Podsumowanie

Private equity to rodzaj zewnętrznej inwestycji kapitałowej dla spółek niedopuszczonych do obrotu publicznego. Inwestycje typu private equity to głównie inwestycje w podmioty dojrzałe, poszukujące źródeł finansowania na dalszy rozwój oraz konsolidacje rynku. Środki przekazywane spółkom mogą przyjmować charakter zarówno finansowania własnego, jak i hybrydowego. Poza tym spółka może otrzymać od inwestora wsparcie w zakresie zarządzania o różnorodnym charakterze np. doradztwo prawne, podatkowe, organizacyjne. Private equity jest szczególnie popularne w przypadku finansowania przedsięwzięć obarczonych podwyższonym ryzykiem, np. finansowania działalności nowo powstałych spółek rozwijających innowacyjny produkt lub technologię. Dużą korzyścią jest doradztwo otrzymywane od inwestora (know-how).

chevron-down
Copy link