Gwarancja przy sprzedaży – cechy, pojęcie, funkcja

5 czerwca 2019
/

Gwarancja przy sprzedaży stanowi, obok rękojmi, jedną z form uprawnień, które przysługują kupującemu w przypadku, gdy zakupił rzecz obciążoną wadą.

Gwarancja przy sprzedaży – czym jest?

Istota gwarancji sprowadza się do złożenia oświadczenia woli przez gwaranta, w którym określa on swoje obowiązki oraz uprawnienia kupującego, w przypadku gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych w tym oświadczeniu. Należy podkreślić, że instytucja gwarancji ma charakter dobrowolny, co oznacza, że jej źródłem jest tzw. autonomia kontraktowa stron. Inaczej mówiąc, to tylko od woli sprzedawcy uzależnione jest to, czy udzieli on gwarancji. 

Oświadczenie gwarancyjne można złożyć w dowolny sposób. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby gwarancji udzielić np. ustnie. Co więcej, ustawodawca w art. 577 §1 k.c. (in fine) wskazuje, że oświadczenie gwarancyjne można złożyć w reklamie. W praktyce jednak sprzedawca udziela gwarancji kupującemu na piśmie. Dokonuje on tego przez wprowadzenie dodatkowego zastrzeżenia umownego, bądź też wydanie karty gwarancyjnej, która stanowi załącznik do umowy. 

W tym oświadczeniu określa się obowiązki, które ciążą na gwarancie. Mogą one polegać w szczególności na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy, bądź jej naprawie oraz zapewnieniu innych usług (art. 577 § 2 k.c.). Oczywiście powyższy katalog stanowi tylko przykład obowiązków, które ciążą na gwarancie. Oznacza to, że gwarant może np. określić rodzaj wad, za jakie odpowiada oraz określić zakres czasowy trwania jego obowiązków. Na taki zabieg pozwala odpowiednio art. 578 oraz 577 §4 k.c. Jeśli jednak gwarant nie określi gwarancji czasu jej trwania, strony wiąże ustawowy termin, który wynosi 2 lata. Należy przy tym podkreślić, że wspomniany termin liczy się od dnia, w którym wydano ją kupującemu. 

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


§ 1. Udzielenie gwarancji następuje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego, które określa obowiązki gwaranta i uprawnienia kupującego w przypadku, gdy rzecz sprzedana nie ma właściwości określonych w tym oświadczeniu. Oświadczenie gwarancyjne może zostać złożone w reklamie.

§ 2. Obowiązki gwaranta mogą w szczególności polegać na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy bądź jej naprawie oraz zapewnieniu innych usług.

§ 3. Jeżeli została udzielona gwarancja co do jakości rzeczy sprzedanej, poczytuje się w razie wątpliwości, że gwarant jest obowiązany do usunięcia wady fizycznej rzeczy lub do dostarczenia rzeczy wolnej od wad, o ile wady te ujawnią się w ciągu terminu określonego w oświadczeniu gwarancyjnym.

§ 4. Jeżeli nie zastrzeżono innego terminu, termin gwarancji wynosi dwa lata licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana.

art. 577 – ustawa Kodeks cywilny


Gwarancja przy sprzedaży – w jaki sposób sformułować oświadczenie gwarancyjne?

Ustawodawca nałożył na gwaranta szczególny obowiązek informacyjny, którego należy przestrzegać przy składaniu oświadczenia gwarancyjnego. Zgodnie z art. 5771 §1 k.c gwarant formułuje oświadczenie gwarancyjne w sposób jasny i zrozumiały, a gdy rodzaj informacji na to pozwala – w powszechnie zrozumiałej formie graficznej. Wspomniany przepis wskazuje również, że w przypadku gdy rzecz wprowadzana jest do obrotu na terenie RP, oświadczenie gwarancyjne sporządza się w języku polskim. Należy jednak podkreślić, że od tej zasady występują pewne wyjątki. Wymagania używania języka polskiego nie stosuje się do nazw własnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej terminologii naukowej i technicznej. 

Oświadczenie gwarancyjne powinno zawierać podstawowe informacje potrzebne kupującemu do wykonywania swoich uprawnień. Zgodnie z art 5771 §2 k.c. do takich informacji możemy zaliczyć w szczególności:

  • nazwę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej,
  • czas trwania i terytorialny zasięg ochrony gwarancyjnej,
  • uprawnienia przysługujące w razie stwierdzenia wady,
  • informację, że gwarancja nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z przepisów o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej.

Należy podkreślić, że uchybienie wymaganiom określonym w § 1 i 2 art. 5771 k.c. nie wpływa na ważność oświadczenia gwarancyjnego. Ponadto nie pozbawia również wynikających z niego uprawnień.

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


§  1. Gwarant formułuje oświadczenie gwarancyjne w sposób jasny i zrozumiały, a gdy rodzaj informacji na to pozwala - w powszechnie zrozumiałej formie graficznej. Jeżeli rzecz jest wprowadzana do obrotu w Rzeczypospolitej Polskiej, oświadczenie gwarancyjne sporządza się w języku polskim. Wymagania używania języka polskiego nie stosuje się do nazw własnych, znaków towarowych, nazw handlowych, oznaczeń pochodzenia towarów oraz zwyczajowo stosowanej terminologii naukowej i technicznej.

§  2. Oświadczenie gwarancyjne zawiera podstawowe informacje potrzebne do wykonywania uprawnień z gwarancji, w szczególności nazwę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasięg ochrony gwarancyjnej, uprawnienia przysługujące w razie stwierdzenia wady, a także stwierdzenie, że gwarancja nie wyłącza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnień kupującego wynikających z przepisów o rękojmi za wady rzeczy sprzedanej.

§  3. Uchybienie wymaganiom określonym w § 1 i 2 nie wpływa na ważność oświadczenia gwarancyjnego i nie pozbawia wynikających z niego uprawnień.

art. 577¹ – ustawa Kodeks cywilny


Gwarancja przy sprzedaży – obowiązki informacyjne wobec konsumenta

Wyżej wspomniane regulacje mają charakter uniwersalny tj. stosowane są zarówno w sytuacjach, gdy kupującym jest profesjonalista, jak i konsument. Jednakże w przypadku tzw. sprzedaży konsumenckiej na gwarancie ciążą dodatkowe wymogi informacyjne określone w Ustawie o Prawach Konsumenta.

Jeden z takich wymogów został uregulowany w art. 8 pkt 6 wspomnianej ustawy. Zgodnie z nim sprzedawca obowiązany jest poinformować konsumenta o tym, czy przedmiot umowy objęty jest gwarancją oraz wskazać jej ewentualną treść. Ten sam obowiązek ciąży na sprzedającym w przypadku zawarcia umowy na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa. To wynika zaś z art. 12 pkt 14 Ustawy o Prawach Konsumenta. 

Przedsiębiorca, który składa oświadczenie gwarancyjne w stosunku do konsumenta i jednocześnie uchybia obowiązkowi informacyjnemu może narazić się na odpowiedzialność za wykroczenie. Kodeks wykroczeń przewiduje bowiem w art. 139b karę grzywny za naruszenie przepisów o prawach konsumenta. Zgodnie zaś z art. 24 § 1 tej regulacji grzywna taka może wynieść od 20 do 5000 zł.

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta, o ile informacje te nie wynikają już z okoliczności, w sposób jasny i zrozumiały o: (...) treści usług posprzedażnych i gwarancji.

art. 8 pkt 6 – ustawa Prawa konsumenta

Najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta woli związania się umową na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa przedsiębiorca ma obowiązek poinformować konsumenta w sposób jasny i zrozumiały o: (...) istnieniu i treści gwarancji i usług posprzedażnych oraz sposobie ich realizacji.

art. 12 pkt 14 – ustawa Prawa konsumenta


Gwarancja przy sprzedaży – czym jest dokument gwarancyjny?

Definicja legalna dokumentu gwarancyjnego wynika z art. 5772 k.c. Dokumentem takim jest oświadczenie gwarancyjne utrwalone na papierze lub innym trwałym nośniku. W przepisach kodeksu cywilnego nie znajdziemy jednak wyjaśnienia, czym dokładnie jest trwały nośnik. Dlatego też warto posłużyć się definicją zawartą w art. 2 pkt 4 Ustawy o Prawach Konsumenta. W myśl wspomnianej regulacji trwały nośnik jest to materiał lub narzędzie umożliwiające konsumentowi lub przedsiębiorcy przechowywanie informacji kierowanych osobiście do niego, w sposób umożliwiający dostęp do informacji w przyszłości przez czas odpowiedni do celów, jakim te informacje służą, i które pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci. W praktyce wiec za trwały nośnik można uznać np. płytę CD, pendrive czy dane zapisane na twardych dyskach komputera.

Treść normatywna wskazanego przepisu stanowi również o tym, że uprawniony z gwarancji może żądać od gwaranta wydania dokumentu gwarancyjnego. Należy przy tym podkreślić, że wydanie takiego dokumentu nie jest jednoznaczne z udzieleniem gwarancji. Gwarancja bowiem zostaje udzielona w chwili złożenia oświadczenia gwarancyjnego przez gwaranta kupującemu. Dokument gwarancyjny stanowi zaś rodzaj znaku legitymacyjnego, który potwierdza obowiązek świadczenia.

Wydanie dokumentu gwarancyjnego kupującemu wiąże się również z poszerzeniem obowiązków gwaranta. Musi on bowiem w takiej sytuacji sprawdzić zgodność oznaczeń znajdujących się na sprzedawanej rzeczy z danymi zawartymi w dokumencie gwarancyjnym. Co więcej, gwarant jest w każdym wypadku zobowiązany do weryfikacji stanu plomb i innych umieszczonych na rzeczy zabezpieczeń. Nie ma znaczenia, czy wydał kupującemu dokument gwarancyjny.

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


Uprawniony z gwarancji może żądać od gwaranta wydania oświadczenia gwarancyjnego utrwalonego na papierze lub innym trwałym nośniku (dokument gwarancyjny).

art. 577² - ustawa Kodeks cywilny

(...)  trwały nośnik - materiał lub narzędzie umożliwiające konsumentowi lub przedsiębiorcy przechowywanie informacji kierowanych osobiście do niego, w sposób umożliwiający dostęp do informacji w przyszłości przez czas odpowiedni do celów, jakim te informacje służą, i które pozwalają na odtworzenie przechowywanych informacji w niezmienionej postaci (...)

art. 2 pkt 4 - ustawa Prawa konsumenta


Gwarancja przy sprzedaży a rękojmia

Przepisy kodeksu cywilnego wskazują, że korzystanie z uprawnień, jakie daje kupującemu gwarancja jest niezależne od uprawnień, jakie przysługują z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy (art. 579 k.c.). Takie rozwiązanie ma na celu eliminację ewentualnych przeszkód prawnych, z jakimi mógłby spotkać się kupujący. To tylko od jego decyzji zależy więc, na jakiej podstawie będzie on dochodził swoich praw. W praktyce zazwyczaj lepiej jest skorzystać z rękojmi, ponieważ gwarancja często formułuje się w sposób bardziej korzystny dla sprzedawcy. Oczywiście wszystko jednak zależy od dokładnej analizy oświadczenia gwarancyjnego. Należy przy tym pamiętać, że wykonanie uprawnień z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi. W konsekwencji oznacza to, że jeśli sprzedawca odmówi kupującemu realizacji jego praw wynikających z gwarancji, może on dochodzić ich na podstawie rękojmi. 

Trzeba pamiętać również, że w razie wykonywania przez kupującego uprawnień z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu z dniem zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmowy przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających z gwarancji albo bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie.

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


§ 1. Kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji.

§ 2. Wykonanie uprawnień z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi.

§ 3. Jednakże w razie wykonywania przez kupującego uprawnień z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu z dniem zawiadomienia sprzedawcy o wadzie. Termin ten biegnie dalej od dnia odmowy przez gwaranta wykonania obowiązków wynikających z gwarancji albo bezskutecznego upływu czasu na ich wykonanie.

art. 579 - ustawa Kodeks cywilny


Gwarancja przy sprzedaży – obowiązki stron

Regulacje kodeksu cywilnego w dość szczegółowy sposób wskazują, jakie obowiązki ciążą na kupującym i gwarancie. Zgodnie z art. 580 §1 podmiot wykonujący uprawnienia z gwarancji powinien dostarczyć rzecz na kosz gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca, w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym rzecz znajdowała się w chwili ujawnienia wady. W pewnych przypadkach bowiem dostarczenie rzeczy objętej gwarancją może powodować nadmierne koszty. Jest tak np. w sytuacji, gdy przedmiotem gwarancji staje się skomplikowana maszyna, której przewóz wymaga zastosowania szczególnych środków transportu. 

Gwarant nie może w nieskończoność zwlekać z wykonywaniem swoich obowiązków wynikających z oświadczenia gwarancyjnego. Dlatego też ustawodawca w art. 580 §2 k.c. bardzo precyzyjnie określił termin, w jakim gwarant musi podjąć niezbędne działania. Na tej podstawie gwarant obowiązany jest wykonać swoje obowiązki w terminie określonym w treści oświadczenia gwarancyjnego. W przypadku zaś gdy go nie określono – niezwłocznie, ale nie później niż w terminie czternastu dni. Termin jest liczony od dnia dostarczenia rzeczy przez uprawnionego z gwarancji. W tym wypadku należy także dostarczyć rzecz na swój koszt do miejsca wskazanego w § 1 wspomnianego przepisu. 

Od chwili wydania rzeczy gwarantowi aż do czasu jej odebrania przez osobę uprawnioną z gwarancji niebezpieczeństwo jej przypadkowej utraty lub uszkodzenia obciąża gwaranta (art. 580 §3 k.c.). Jest to logiczne następstwo faktu, że kupujący nie ma realnego wpływu na rzecz, ponieważ znajduje się ona w posiadaniu gwaranta.

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


§ 1. Kto wykonuje uprawnienia wynikające z gwarancji, powinien dostarczyć rzecz na koszt gwaranta do miejsca wskazanego w gwarancji lub do miejsca, w którym rzecz została wydana przy udzieleniu gwarancji, chyba że z okoliczności wynika, iż wada powinna być usunięta w miejscu, w którym rzecz znajdowała się w chwili ujawnienia wady.

§ 2. Gwarant jest obowiązany wykonać swoje obowiązki w terminie określonym w treści oświadczenia gwarancyjnego, a gdy go nie określono - niezwłocznie, ale nie później niż w terminie czternastu dni, licząc od dnia dostarczenia rzeczy przez uprawnionego z gwarancji, oraz dostarczyć mu rzecz na swój koszt do miejsca wskazanego w § 1.

§ 3. Niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy w czasie od wydania jej gwarantowi do jej odebrania przez uprawnionego z gwarancji ponosi gwarant.

art. 580 - ustawa Kodeks cywilny


Gwarancja przy sprzedaży – bieg terminu

Przepisy art. 581 kodeksu cywilnego, w określonych przypadkach, przedłużają czas ochrony gwarancyjnej. Termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej w przypadku, gdy gwarant:

  • wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad;
  • dokona istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją.

W przypadku zaś, gdy gwarant wymienił cześć rzeczy, powyższą zasadę stosuje się odpowiednio do części wymienionej. Mając to na uwadze, w sytuacji gdy gwarant dokona drobnej naprawy, termin gwarancji nie biegnie od początku. Należy jednak podkreślić, że gwarancja ulegnie przedłużeniu o czas, w którym uprawniony nie mógł korzystać z rzeczy z powodu wady.

Na tle przywołanego przepisu powstaje problem z kwalifikacją, kiedy mamy do czynienia z istotną naprawą rzeczy. Zdaniem Sądu Najwyższego ocena, czy naprawa rzeczy w rozumieniu art. 581 KC jest istotna, zależy od nakładu pracy niezbędnego do usunięcia wady. Ponadto – od rodzaju wady, zwłaszcza od wpływu tej wady na użyteczność całej rzeczy. Naprawę można ocenić jako istotną w razie nagromadzenia się drobnych napraw. Tak również i w wypadku, gdy nakład pracy niezbędny do usunięcia wady nie jest duży, jednakże bez usunięcia tej wady użyteczność rzeczy, jako całości, byłaby zmniejszona (I CZ 19/73).

Gwarancja przy sprzedaży – podstawa prawna


§ 1. Jeżeli w wykonaniu swoich obowiązków gwarant dostarczył uprawnionemu z gwarancji zamiast rzeczy wadliwej rzecz wolną od wad albo dokonał istotnych napraw rzeczy objętej gwarancją, termin gwarancji biegnie na nowo od chwili dostarczenia rzeczy wolnej od wad lub zwrócenia rzeczy naprawionej. Jeżeli gwarant wymienił część rzeczy, przepis powyższy stosuje się odpowiednio do części wymienionej.

§ 2. W innych wypadkach termin gwarancji ulega przedłużeniu o czas, w ciągu którego wskutek wady rzeczy objętej gwarancją uprawniony z gwarancji nie mógł z niej korzystać.

art. 581 - ustawa Kodeks cywilny


 

Gwarancja w Kodeksie cywilnym – przepisy