Jak legalnie zatrudnić obcokrajowca?

25 lipca 2019
/

Niektóre branże w Polsce cierpią na niedobór pracowników. Rosnące zapotrzebowanie na zatrudnianie wyspecjalizowanych osób, ale też pracowników niższych szczebli, powoduje, że niejeden przedsiębiorca zadaje sobie pytanie – jak zatrudnić obcokrajowca. Podpowiadamy.

Jak zatrudnić obcokrajowca - obywatele UE

Ze względu na umowy międzynarodowe i traktaty UE zatrudnienie jednego z obywateli krajów członkowskich nie jest jakoś szczególnie skomplikowane. Do grupy prostej procedury zatrudnienia należy dodać również obywateli krajów należących do Europejskiego Okręgu Gospodarczego (EOG). Są to mieszkańcy Islandii, Norwegii, Liechtensteinu oraz Szwajcarii. Głównym wymaganiem, które musi spełnić przyszły pracownik jest zarejestrowanie pobytu, jeżeli mieszka w Polsce dłużej niż 3 miesiące. Taka osoba musi też spełnić obowiązek meldunkowy, ponieważ dzięki temu otrzyma nr PESEL. 

Jak zatrudnić obcokrajowca - obywatele spoza UE i EOG + Szwajcaria

W wypadku chęci zatrudnienia obywateli państw nienależących do wymienionej wcześniej grupy procedura znacznie się wydłuża. Pojawia się przy tym sporo niezbędnych formalności, przez które musi przejść pracodawca. Wszystko zależy jednak od tego, kogo chce zatrudnić – chodzi o zawód i kraj pochodzenia. Mamy tu dwa tryby zwykły i uproszczony. Według standardu przedsiębiorca jest zobowiązany do  złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę do odpowiedniego terytorialnie wojewody. Musi przy tym spełnić warunki konieczne do uzyskania takiego zezwolenia. W przypadku prac sezonowych zezwolenie w imieniu starosty wydaje powiatowy urząd pracy.

Warunki niezbędne do zatrudnienia obcokrajowca

Równe wynagrodzenie. Warunkiem pierwszym jest kwestia wysokości wynagrodzenia cudzoziemca. Określone w umowie wynagrodzenie nie może być niższe od wynagrodzenia pracowników wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku.

Test rynku pracy

Drugi warunek jest trochę bardziej zawiły. Wiąże się on z testem rynku pracy. Test rynku pracy to procedura uzyskania informacji na temat sytuacji na lokalnym rynku pracy, potwierdzającej brak możliwości zatrudnienia na dane stanowiska obywatela Polski lub obywatela UE. Otóż wojewoda musi uzyskać od starosty właściwego ze względu na siedzibę, bądź miejsce zamieszkania pracodawcy, informację, o braku możliwości uzupełnienia braku w kadrach pracodawcy. Taka informacja opiera się na rejestrach bezrobotnych i poszukujących pracy lub na negatywnym wyniku rekrutacji zorganizowanej przez pracodawcę. 

Po spełnieniu powyższych warunków pracodawca otrzymuje zezwolenie na zatrudnienie pracownika na czas określony nie dłuższy niż 3 lata z możliwością przedłużenia tego terminu. Od tej zasady istnieją dwa wyjątki:

  • wydłużenie okresu do 5 lat ma miejsce, jeśli zatrudniany cudzoziemiec należy do zarządu w firmie osoby zatrudniającej więcej niż 25 osób,
  • zezwolenie na okres delegacji – w wypadku wykonywania usług eksportowych. 

Decyzja w sprawie zezwolenia na pracę powinna zostać wydana nie później niż w ciągu miesiąca. W wypadku spraw skomplikowanych możliwe staje się wydłużenie okresu oczekiwania do dwóch miesięcy.

Przeczytaj również:
Umowa o pracę – rodzaje, forma i treść

Tryb uproszczony

Tryb uproszczony pozwala na ominięcie obowiązku uzyskiwania informacji od starosty. Dotyczy zatrudnienia obywateli Ukrainy, Białorusi, Rosji, Gruzji, Armenii oraz Mołdawii na okres 6 miesięcy i nie wymaga uzyskania pozwolenia na pracę. Jedyne co musi zrobić pracodawca, to uzyskać wpis do ewidencji oświadczeń w Powiatowym Urzędzie Pracy. W tym wypadku osoba zatrudniana musi posiadać wizę pracowniczą lub inny dokument uprawniający do pobytu w Polsce. Pracownicy wymienionych państw są zwolnieni z testu rynku pracy.

Pracodawca ma  obowiązek poinformowania PUP o faktycznym podjęciu (lub niepodjęciu) pracy przez cudzoziemca w terminie 7 dni od daty rozpoczęcia pracy wskazanej w oświadczeniu. Niezbędne jest także zawarcie  z pracownikiem umowy wcześniej przetłumaczonej na język dla niego zrozumiały.

Po upływie 3 miesięcy pracodawca może złożyć wniosek do wojewody o wydanie jego pracownikowi zezwolenia na pracę zgodnie z trybem uproszczonym, czyli z pominięciem testu rynku pracy. Do momentu wydania decyzji przez wojewodę pracownik może wykonywać dalej swoją pracę.

Z trybu uproszczonego mogą skorzystać również pracodawcy zatrudniający określone grupy pracowników. Dotyczy on bowiem konkretnych zawodów ujętych w wykazie zawodów i rodzajów pracy, przy których nie ma obowiązku zwracania się o informacje do starosty. Zwracanie się z wnioskiem do starosty nie jest też potrzebne przy przedłużaniu zezwolenia tego samego pracownika, na tym samym stanowisku. 

Kiedy można zatrudnić obcokrajowca bez zezwolenia?

Status prawny lub społeczny, który posiada cudzoziemiec może zwolnić go z obowiązku starania się o zezwolenie na pracę. Do takiej grupy należą między innymi osoby:

  • delegowane na terytorium RP przez pracodawcę zagranicznego, jeżeli zachowują miejsce stałego pobytu za granicą, przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym, m.in. w celu: wykonywania prac montażowych, konserwacyjnych lub napraw, dostarczonych kompletnych technologicznie urządzeń, konstrukcji, maszyn lub innego sprzętu, jeżeli pracodawca zagraniczny jest ich producentem,dokonania odbioru zamówionych urządzeń, maszyn lub części, wykonanych przez przedsiębiorcę polskiego,montażu i demontażu stoisk targowych, jak i opieki nad nimi, jeżeli wystawcą jest pracodawca zagraniczny, który deleguje ich w tym celu,
  • które otrzymały w Polsce  status uchodźcy, 
  • którym udzielono w Polsce ochrony uzupełniającej,
  • posiadające zezwolenie na osiedlenie się w Polsce,
  • posiadające zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich,

a także

  • nauczyciele języków obcych, którzy wykonują pracę w przedszkolach, szkołach, placówkach, ośrodkach, zakładach kształcenia nauczycieli lub kolegiach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, lub w Ochotniczych Hufcach Pracy (OHP),
  • studenci studiów stacjonarnych odbywanych w RP (w miesiącach: lipiec, sierpień i wrzesień),
  • studenci, którzy wykonują pracę w ramach odbywania staży zawodowych, do których kierują organizacje będące członkami międzynarodowych zrzeszeń studentów.