Język prawny a prawniczy

15 czerwca 2018
/

Wiele osób nie dostrzega różnicy pomiędzy językiem prawnym oraz językiem prawniczym, uważając te dwa pojęcia za tożsame. Odnosząc się do ich definicji, a także do twierdzeń naukowców, zajmujących się logiką prawniczą, można jednak wykazać istotne różnice między nimi.

Język prawny

W języku prawnym pisane są przepisy i normy prawne. To w tym języku formułowane jest prawo. Znajdziemy go we wszystkich aktach normatywnych. Język prawny jest odmianą języka naturalnego. Ma taką samą składnię, jednak może się różnić w zakresie semantyki – te same słowa mogą mieć różne znaczenie.

Ze względu na różnice pomiędzy normami i przepisami prawnymi, język prawny jest często dzielony na dwie kategorie: język przepisów prawa oraz język norm prawnych.

Język prawniczy

Podobnie jak język prawny, język prawniczy jest odmianą języka naturalnego, a różnice między nimi mogą objawiać się w odmiennym znaczeniu poszczególnych słów i zwrotów. To sprawia, że osoba nieposługująca się językiem prawniczym i interpretująca je może wyciągać błędne wnioski.

Zasadnicza różnica pomiędzy językiem prawnym a prawniczym polega na okolicznościach ich stosowania. Język prawniczy, to język używany przez prawników, osoby stosujące i interpretujące prawo (formułowane w języku prawym). Prawnicy posługują się nim w celu opisania i oceny tekstów aktów normatywnych, ustalenia sensu przepisów, sformułowania rozstrzygnięć indywidualnych oraz podczas pisania komentarzy, opracowań, orzeczeń i decyzji.

Język prawniczy jest często dzielony na trzy kategorie: praktyki, nauki oraz potoczny.

Relacja języka prawnego oraz prawniczego

Język posiada określone poziomy, mówiące o treści danego wyrażenia. W związku z tym wypowiedzi można podzielić na te, które mówią o pewnych rzeczach oraz na wypowiedzi mówiące coś o wypowiedziach pierwszego rodzaju. Stąd powstał podział na wyrażenia:

  • Pierwszego stopnia – opisujące pewien stan rzeczy;
  • Drugiego stopnia, zwane też metajęzykowymi – opisujące wyrażenia pierwszego stopnia;
  • Trzeciego stopnia – odnoszące się do wyrażeń stopnia drugiego.

Stosując powyższe zasady, można stwierdzić, że język prawny (język aktów normatywnych) jest językiem pierwszego stopnia, a język prawniczy (używany przez prawników wypowiadających się o prawie) językiem drugiego stopnia. Glosy i komentarze są w tej sytuacji językiem trzeciego stopnia, ponieważ odnoszą się do wyrażeń innych prawników.

W związku z tym terminologia języka prawniczego nie jest identyczna z terminologią języka prawnego. Język prawniczy odznacza się bogatszym zasobem słownictwa oraz aparatury pojęciowej, ponieważ jest językiem drugiego stopnia.

Warto wspomnieć, że do języka prawniczego (drugiego stopnia) zalicza się także definicje legalne. Może to dziwić, ponieważ zawarte są w aktach normatywnych, które pisane są językiem prawnym (pierwszego stopnia).

Podsumowanie

Język prawny oraz prawniczy, pomimo tego, że dla laika mogą wydawać się tożsame, znacznie różnią się od siebie. Język prawny ma spełniać funkcję sugestywną (tworzyć reguły postępowania) oraz performatywną (kształtować sytuację prawną), podczas gdy język prawniczy deskryptywną (opisową) oraz ekspresywną (oceniającą). Innymi słowy języka prawniczego używa się, bazując na języku prawnym.