Kara umowna nie może być „karą” za wypowiedzenie umowy

W przedmiotowej sprawie powódka wypowiedziała w trybie natychmiastowym łączącą strony umowę o świadczenie stałej obsługi prawnej – „pakiet 129 – 15 dni bezpłatny test pierwszy miesiąc gratis”. Wypowiedzenie nastąpiło w związku z niedokonaniem zapłaty z tytułu opłat abonamentowych stwierdzonych fakturami.

Wypowiadając umowę powódka powołała się na zapisy umowne, zgodnie z którym miała prawo wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym w przypadku opóźnienia pozwanego w płatności trwającego dłużej niż 30 dni. Wypowiadając umowę z powodu nieuregulowania należności, powódka jednocześnie wezwała pozwanego do zapłaty zaległych opłat oraz kary umownej w wysokości 4.760,10 zł wynikającej z przedterminowego rozwiązania umowy na podstawie umowy. W związku z obciążeniem pozwanego karą umowną powódka wystawiła notę obciążeniową na kwotę 4.760,10 zł.

Zgodnie z postanowieniami umowy pozwany zobowiązał się do zapłaty na rzecz zleceniobiorcy – powódki – kary umownej w kwocie stanowiącej równowartość umówionego i niewypłaconego wynagrodzenia w przypadku wypowiedzenia umowy przed terminem, na jaki została zawarta.

Umowa została zawarta na czas określony 36 miesięcy i została rozwiązana na skutek jej wypowiedzenia przez powódkę, a przyczyną wypowiedzenia było niezapłacenie przez pozwanego wynagrodzenia za świadczenie usług, które przysługiwało powódce zgodnie z umową.

Stosownie do dyspozycji art. 483 § 1 k.c. kara umowna należy się wierzycielowi w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego niezależnie od tego, w jakiej wysokości doznał szkody na skutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania.

Sąd Rejonowy oddalił powództwo spółki z ograniczona odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą o zapłatę kwoty 4.760,10.

Apelacja strony powodowej

Powódka wniosła apelację od powyższego wyroku zaskarżając go w całości.

Zaskarżonemu wyrokowi powódka zarzuciła naruszenie art. 483 § 1 k.c. w zw. z art. 51 § 1 k.c. w zw. z art. 494 § 1 k.c. poprzez uznanie za nieważną karę umowna zastrzeżoną na wypadek wypowiedzenia umowy, w sytuacji w której stanowiła ona zryczałtowane odszkodowanie od pozwanego zastrzeżone na wypadek wcześniejszego wypowiedzenia umowy przez powódkę.

Pozwany wniósł o oddalenie apelacji powódki w całości.

Sąd Okręgowy wskazał, iż przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym uregulowanym w art. 505 1 k.p.c. - art. 505 14 k.p.c.

W postępowaniu uproszczonym apelację można oprzeć na dwóch wskazanych w przepisie art. 505 9 § 11 k.p.c. podstawach:

  • naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub
  • niewłaściwe zastosowanie oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.

Apelacja w postępowaniu uproszczonym

W świetle stanowiska Sądu Najwyższego apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter apelacji ograniczonej (III CZP 49/07). Oznacza to, że jej celem jest kontrola wyroku wydanego przez sąd pierwszej instancji (z punktu widzenia jego zgodności z materiałem procesowym pozostającym w dyspozycji sądu orzekającego) w granicach wyznaczonych przez treść zarzutów apelacji.

W postępowaniu uproszczonym, jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa ( art. 505 13 § 2 k.p.c.).

Apelacja powódki nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podniesione zarzuty są chybione.

Sąd Okręgowy, mając świadomość występowania także odmiennego poglądu w judykaturze i nauce prawa, podziela to stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przy ocenie, czy zastrzeżenie kary umownej nie sprzeciwia się wymogowi stawianemu przez art. 483 § 1 k.c. co do niepieniężnego charakteru zobowiązania, z którego niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem związana jest kara umowna, nie można abstrahować od tego, jaka była przyczyna odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia. Kara umowna zastrzeżona na wypadek odstąpienia od umowy z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania przez kontrahenta świadczenia pieniężnego w istocie stanowi sankcję za niewykonanie zobowiązania pieniężnego, stąd narusza zakaz z art. 483 § 1 k.c.

Kara umowna była karą za niewykonanie świadczenia

Przyczyną wypowiedzenia umowy przez powódkę w niniejszej sprawie było niewykonanie świadczenia pieniężnego przez pozwanego. Dlatego też dochodzona kara umowna jest w istocie karą za niewykonanie świadczenia pieniężnego, a zatem w świetle art. 483 § 1 k.c. jest ona niedopuszczalna. Zapis przedmiotowej umowy dotyczący kary umownej naruszał wynikającą z art. 483 § 1 k.c. naturę kary umownej, co na podstawie art. 58 § 1 i 3 k.c. powodowało nieważność postanowienia umownego karę taką zastrzegającego. W  konsekwencji zaś powód nie miał podstawy do naliczenia tej kary umownej, a wobec tego żądanie pozwu w tym zakresie również z tej przyczyny nie mogło zasługiwać na uwzględnienie.

Co do zarzutu naruszenia art. 494 § 1 k.c. w okolicznościach niniejszej sprawy jest on bezprzedmiotowy, a to z uwagi na fakt, że powódka nie odstąpiła od umowy, lecz ją wypowiedziała.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 § 1 k.p.c. oddalił apelację jako bezzasadną.