Kiedy przysługuje odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie

Tymczasowe aresztowanie jest najsurowszym środkiem zapobiegawczym na gruncie obowiązującego kodeksu postępowania karnego.

Wyjątkowość tego środka wynika przede wszystkim z faktu, iż człowiek zostaje pozbawiony wolności. Zdarza się niestety często, że zastosowanie tego środka nie było prawidłowe. Na przykład w toku postępowania przygotowawczego zastosowano tymczasowe aresztowanie, a następnie sąd wydał wyrok uniewinniający lub orzeczenie o umorzeniu postępowania.

W przypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania

Zgodnie z art. 552 §4 KPK podstawą wypłacenia odszkodowania jest jego niewątpliwa niesłuszność tymczasowego aresztowania. Ta niewątpliwa niesłuszność w orzecznictwie sądowym oznacza sytuację, gdy w świetle realiów sprawy nie ma wątpliwości, ze aresztowanie lub zatrzymanie nie powinno nastąpić lub nie powinno trwać tak długo jak w rzeczywistości trwało. Trudno sklasyfikować okoliczności, które są powodem „niewątpliwie niesłusznego” tymczasowego aresztowania.

Dla przykładu

Przykładowo Sąd Apelacyjny w Warszawie w jednym z wyroków stwierdził, iż krzywda powstała w wyniku niesłusznego aresztowania nie jest tak dotkliwa dla osób obytych z więzieniem jak dla tych, które pierwszy raz trafiły do zakładu karnego. Należy zwrócić uwagę na treść uzasadnienia tego wyroku, ponieważ zawiera wyjątkowo interesujące tezy. Jednym z najwyższych odszkodowań za niesłuszne pozbawienie wolności było odszkodowanie na rzecz działacza opozycji Adama Słomki w kwocie 270 tys. czy kwoty po 150 tys. wypłacone żołnierzom aresztowanym w słynnej sprawie ostrzału w Nangar Khel w Afganistanie.

Warto wiedzieć…

Bardzo istotne znaczenie w tej materii ma treść uchwały SN z 15 września 1999 r. sygn. akt I KZP 27/99 opublikowane w OSNKW 1999 nr 11-12 poz. 72. Znajdziesz ją w tym biuletynie.