Kongres prawa sportowego - Stadion Zagłębia Lubin otwarty na rozmowę

26 listopada 2018
/

Jak funkcjonują mechanizmy prawne w sporcie? Czy organizacja bezpiecznej imprezy masowej jest czynem nieosiągalnym? Pirotechnika na stadionach to czyste zło? Z jakimi problemami borykają się prawnicy sportowi? Na te i wiele innych pytań próbowano znaleźć odpowiedź 23 listopada 2018 roku. Wtedy to miał miejsce Kongres Prawa Sportowego i Organizacji Imprez Sportowych. Całe przedsięwzięcie odbyło się dzięki gościnności Zarządu KGHM Zagłębia Lubin, który na ten cel udostępnił zainteresowanym miejsce na swoim stadionie.

Skąd pomysł?

Organizatorzy zgodnie określili, że jednym z głównym celów Kongresu Prawa Sportowego i Organizacji Imprez Sportowych była integracja środowisk akademickich z tymi, o charakterze sportowym. W dalszej kolejności wzięto na celownik omówienie warunków prawnych w jakich znajduje się sport. Poruszono także wszelkie dotkliwe problemy, które są związane z organizacją imprez sportowych, będących zazwyczaj tymi o charakterze masowym.

Czy udało się osiągnąć ten cel? Niewątpliwie tak. Goście zetknęli się z konkretną, bardzo praktyczną dawką informacji. Organizatorzy nie marnowali czasu i w ciągu kilku godzin zaprezentowało się 25 prelegentów, którzy dzielili się bardzo praktyczną wiedzą. Konkluzją wydarzenia mogło być określenie, że prawo a właściwie jego zła regulacja może doprowadzić do wielu kuriozalnych sytuacji. Tego w teorii często nie widać.

Organizacja i realizacja imprezy masowej

Co można by było powiedzieć o tej części kongresu? Całość można podsumować jednym ale za to bardzo dosadnym zdaniem. Większa świadomość w organizacji bezpieczeństwa = więcej pieniędzy na wychowanie wspaniałych sportowców, więcej czasu na realizację innych zadań związanych z rozwojem organizacji sportowej.

Organizatorzy imprezy masowej muszą spełniać cztery najważniejsze kryteria:

  • posiadać specjalne uprawnienie na działanie;
  • zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom imprezy;
  • chronić porządku publicznego
  • stworzyć profesjonalne zaplecze medyczne i techniczne obiektu.

Co stanowi problem? W praktyce, nie jest to takie łatwe. Szczególnie w przypadku organizacji szczególnych imprez sportowych. Przez wzgląd, że odbywają się one co jakiś czas i mają charakter międzynarodowy ich sprawne działanie wymaga o wiele bardziej skoordynowanych działań prawnych i ekonomicznych. Problemem jest także to, że w polskim systemie prawnym nie ma takiego aktu, który określa instytucję imprezy sportowej. Polskie ustawodawstwo broni się jednak możliwością tworzenia zbiorów przepisów zawartych w tzw. "specustawach". Są one tworzone i regulowane podczas sytuacji, w których dochodzi do obowiązku przygotowania specjalnego przedsięwzięcia.

Dobrym przykładem ww. działań była organizacja Euro 2012. Do 652 tysięcy kibiców, którzy oglądali mecze na 4 polskich stadionach, a także do 1 250 000 będących w strefach kibica zostało przydzielonych 131 034 policjantów, 12 531 żandarmów wojskowych, 24 420 strażaków. Same liczby świadczą jak kolosalnie utrudniona jest organizacja i jak ważne jest jest dobre uregulowania w polskim i międzynarodowym prawie sportowym tak ogromnego wydarzenia.

W całej organizacji bezpiecznej imprezy masowej istotna jest również bezproblemowa współpraca pomiędzy Jednostkami Samorządu Terytorialnego. Przykładowo, wojewoda ma za zadanie ustalić miejsce planowanego przedsięwzięcia.

Najważniejszy problem? Brak rozwiniętej definicji imprezy masowej w polskim prawie. Potrzeba bardziej szczegółowych regulacji. Zdaniem Prezesa Zagłębia Lubin, dr Mateusza Dróżdża ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych powinna zostać zmieniona.

Czy jest bezpieczniej?

W pewnym sensie tak. Prezes KGHM Zagłębie Lubin podzielił się własną refleksją na temat postrzegania i organizacji imprez masowych z perspektywy osoby, będącej w samym centrum. Dr Mateusz Dróżdż, jak i wielu prelegentów miało wątpliwości czy cokolwiek zmieniło się w polskim prawie sportowym na przełomie ostatnich trzech lat, jeżeli chodzi o sprawność procesową. Jednakże kończąc pozytywnym aspektem - akt prawny, chodź opornie to spełnia swoją rolę.

Czy bilet kupiony przez internet jest legalny?

Dzięki nowelizacjom z zakresu organizacji bezpieczeństwa umożliwiono sprzedaż biletów online. Zdaniem dr Dróżdża jest to bardzo pozytywny aspekt, jednakże pojawia się kolejne "ale". Zakup biletu jest ważny w monecie okazania dokumentu tożsamości. Kupując w sieci nie ma obowiązku okazania ww. kartonika. Czy w takim momencie, z perspektywy prawnej są one nie ważne? Czy jednak wystarczy stworzyć możliwość okazania np. dowodu osobistego w momencie wejścia na obiekt sportowy? Sprawa pozostaje do uregulowania.

Pytania bez odpowiedzi

Tutaj pojawiło się wiele pytań, na które odpowiedzieć muszą sobie zarówno prawnicy, jak i ustawodawcy.

  • Kiedy imprezę zostaje zakwalifikowana jako masowa? (czy wystarczy udostępnić boisko, w którym jest możliwość wpuszczenia dużej ilości osób?);
  • Jak oznaczać drogi dojścia i rozchodzenia się? (brak wytycznych w zakresie tworzenia planu graficznego obiektu);
  • Jak stworzyć pisemną instrukcję w obiekcie sportowym podczas imprezy masowej? (np. instrukcja pożarowa - brak dokładnej informacji jak przygotować, od jakiego okresu i jak długo może być wiążąca);
  • Czemu nie ma ustalonego terminu na otrzymanie Opinii podmiotów wypowiadających się na temat organizowanej imprezy masowej? (długie czasy oczekiwania);
  • Czy wystarczy jedna ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych? (Prezes Zagłębia Lubin opierając się na swoim doświadczeniu jest zdania, że powinna powstać ustawa o bezpieczeństwie w organizacji meczów piłki nożnej, co ma pewne uzasadnienie w ogromnej popularności wspomnianej aktywności).

Problem prawny zwalczania dopingu w sporcie

Na konferencji pojawił się także temat zwalczania dopingu w sporcie. Zwrócono uwagę, że na świecie panuje bardzo chaotyczny system, który nie powstał w sposób przemyślany a bardziej jako szybka reakcja na kolejno wybuchające skandale.

W tle całej sytuacji powstał Światowy Kodeks Antydopingowy. Jest to dokument o tyle kontrowersyjny, że został przyjęty przez prywatną organizację i w teorii nie może stanowić podstawy prawnej. W praktyce wiele państw dostosowuje swoje przepisy do ww. Kodeksu (95% definicji przejęte z ŚKA).

Ważnymi, nadchodzącymi zmianami w polskim prawie jest wyodrębnienie z Instytutu Sportu instytucji Laboratorium Antydopingowego. Nowa państwowa osoba prawna będzie realizować działalność badawczą i naukową. Drugą ważna zmianą jest przygotowanie polskiego ustawodawstwa na przepisy dot. paszportu biologicznego zawodnika.

Policja podróżuje z kibicami

Na miejscu nie zabrakło również wspomnienia o ważnej roli policji w całej działalności w organizacji bezpieczeństwa w sporcie. Istotnym faktem jest, że w tym celu powstały wyspecjalizowane komórki szkolone w zwalczaniu zachowań pseudo-kibicowskich i tłumienie zamieszek. Historia ich powstania rozpoczęła się wraz z przygotowaniami na Euro 2012. Pilna potrzeba zmobilizowała polskiego ustawodawcę do szybkiego działania.

Na początku ww. jednostki pojawiły się we Wrocławiu, Trójmieście, Krakowie, Warszawie i Poznaniu. Najbardziej aktywne były komórki działające na Śląsku, przez wzgląd na bardzo zurbanizowany teren. Drugim powodem była spora ilość klubów piłkarskich (prawie 20).

Przykładem skomplikowanego systemu walki z przestępczością przy imprezach sportowych było przygotowywanie specjalnego pociągu, którym przewożono kibiców wraz z policjantami. Funkcjonariusze podróżowali razem z kibicami na mecze klubów piłkarskich, a także wracali w taki sam sposób.

Wizerunek sportowca

Zauważono także wzrost komercyjnego potencjału wizerunku sportowca. Już teraz często spotyka się tzw. "żywe reklamy" jakiegoś produktu. Zgodnie z art. 23 Kodeksu Cywilnego wizerunek należy do kategorii dóbr osobistych, a jego rozpowszechnianie wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej (art. 81 ustawy o prawie autorskim i o prawach pokrewnych).

Na konferencji zauważono, że wizerunkiem twarzy może być każda podobizna "bez względu na technikę wykonania, a więc fotografię, rysunek, wycinankę sylwetki, film, przekaz telewizyjny bądź przekaz wideo (...) zdjęcie" (SA w Katowicach, IACa 158/15). W literaturze podkreśla się, że wizerunkiem jest także głos, charakterystyczny sposób poruszania się, jak również indywidualne cechy twarzy.

Ile wizerunków posiada jeden sportowiec?

Co ciekawe, osoba uprawiająca sport może posiadać "kilka wizerunków" takich, jak:

  • wizerunek osoby, jako członka kadry narodowej, reprezentacji olimpijskiej.
  • osoby powszechnie znanej;
  • nie związana z żadną działalnością;
  • której wizerunek stanowi szczegół całości (np. uczestnictwo w publicznej imprezie);
  • osoby uprawiającej sport indywidualny;
  • lub w klubie sportowym;

Reprezentacja kraju a prawo do wizerunku

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o sporcie "członek kadry narodowej udostępnia, na zasadach wyłączności, swój wizerunek w stroju reprezentacji kraju polskiemu związkowi sportowemu, który jest uprawniony do wykorzystania tego wizerunku do swoich celów gospodarczych w zakresie wyznaczonym przez przepisy tego związku lub międzynarodowej organizacji sportowej działalności w danym sporcie."

Ważne: Zawodnik kadry narodowej, który chce wykorzystać wizerunek w stroju kadry nie może tego zrobić bez zgody. Polski Związek Sportowy jest wyłącznym właścicielem wizerunku zawodnika w stroju narodowym. Strojem jest nie tylko ubranie, w którym występuje się podczas rozgrywek sportowych, a także te do rozgrzewki i te, w którym przychodzi się na konferencje/bierze udział w spotkaniach.

Tutaj pojawił się problem regulacyjny. Zawodnik zakwalifikowany do kadry narodowej "wyraża zgodę na rozpowszechnianie swojego wizerunku". Pytań jest kilka. Czym może objawić się takie wyrażenie zgody? W jakiej formie to następuje? Czy jeśli zawodnik nie wyrazi zgody zostaje zdyskwalifikowany z kadry? W dalszej części konferencji rozprawiano także o klubach sportowych i ich prawie do wykorzystywania wizerunku.

Ciekawym zagadnieniem okazało się porównanie sportowców Olimpijskich do tych działających m. in. w Paraolimpiadach. Polski Komitet Olimpijski ma większe możliwości wykorzystania i udostępniania prawa do wizerunku zawodnika. Jest to o tyle krzywdzące, że zmniejsza się możliwości komercyjne udostępniania wizerunku.

RODO w sporcie

Kolejnym ciekawym tematem było poruszenie kwestii RODO w sporcie. Zdaniem Prelegentki, wprowadzenie Kodeksu Ochrony Danych Osobowych związanego z prawem sportowym było by bardzo korzystne. Jest to także możliwe. Sama ustawa o RODO jest dokumentem ogólnym i wskazuje na skutek, a nie na wykorzystane środki. Zgodnie z tym możliwe jest stworzenie "Kodeksu dla branży".

Dlaczego jest to ważne? Sport jest instytucją umiędzynarodowioną, a dane przekazywane są do państw trzecich. Tworzy to szerokie spektrum przetwarzania danych osobowych na skalę światową. Warto wskazać, że w sporcie przewijają się także informacje dotyczące osób niepełnoletnich. Plusem zaakceptowanego kodeksu byłaby pełna jasność działania i mniejsze ryzyko poniesienia kary.

Wiele więcej

Konferencja przyniosła wiele ciekawych tematów, pozostawiła słuchaczy z niedosytem i wieloma pytaniami. Prawo sportowe to "raczkująca" dziedzina prawa. Problemów prawnych, organizacyjnych i ekonomicznych jest wiele i zapewne nie będzie to ostanie tego typu spotkanie.

Dla zaciekawionych instytucją prawa sportowego warto dodać, że na konferencji pojawiło się o wiele więcej tematów. Są to jednak obszerne dziedziny i warto poświęcić im więcej czasu. W tym celu zapraszamy do naszej po konferencyjnej serii, w której już niedługo:

  • E-sport - czy stanie się pełnoprawną dziedziną sportową? (wkrótce aktualizacja);
  • Ambush Marketing - podszywanie się pod sponsora, a konsekwencje prawne(wkrótce aktualizacja);
  • Pomoc publiczna dla polskich klubów sportowych (wkrótce aktualizacja);
  • Prawne aspekty komercjalizacji sportu (wkrótce aktualizacja);
  • Profesjonalny kontrakt sportowy - prawne aspekty (wkrótce aktualizacja);
  • Relacje kontraktowe pomiędzy zawodnikiem a klubem piłkarskim (wkrótce aktualizacja);

Zobacz także:

Ochrona wizerunku sportowca

Fenomen prawa sportowego

MSWiA vs Pseudokibice - walka ze stadionowym chuligaństwem