Leczenie odwykowe w zakładach karnych lub aresztach śledczych

26 listopada 2020
hello world!

Poddanie się leczeniu odwykowemu osób uzależnionych od alkoholu jest co do zasady dobrowolne. Przede wszystkim podkreśla się znaczenie – z medycznego punktu widzenia – woli osoby uzależnionej od alkoholu poddania się leczeniu oraz na minimalne efekty w przypadku leczenia przymusowego. Niemniej jednak ustawodawca zauważył potrzebę wprowadzenia rozwiązań zezwalających na poddanie przymusowemu leczeniu osób uzależnionych od alkoholu. Wyjątki te muszą być określone w drodze ustawy. Jak wygląda leczenie odwykowe w zakładach karnych i aresztach śledczych?

Obowiązek leczenia

Obowiązkiem leczenia w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego można objąć osoby uzależnione od alkoholu, które w związku z nadużywaniem alkoholu powodują rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchylają się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek publiczny.

O zastosowaniu obowiązkowego leczenia orzeka każdorazowo sąd. Sąd Najwyższy w uchwale z 22 czerwca 1984 r. (sygn. III CZP 17/84), podkreślił, że: postępowanie przed sądem ma na celu ustalenie, czy w stosunku do osoby, której postępowanie dotyczy, istnieją ustawowe przesłanki do poddania jej obowiązkowi leczenia, a w wypadku istnienia takich podstaw, czy leczenie to powinno mieć miejsce w stacjonarnym czy niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego. Rzeczą sądu jest zatem przeprowadzenie stosownego postępowania dowodowego. W szczególności dowodu z opinii biegłego. Ponadto, razie istnienia takiej potrzeby, to sąd musi zdecydować o oddaniu badanej osoby pod obserwację w zakładzie leczniczym.

Przeczytaj również:
Czy odwyk może być obowiązkowy?

Leczenie odwykowe w zakładach karnych i aresztach śledczych

Zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2277 z późn. zm.) w zakładach karnych i aresztach śledczych prowadzi się leczenie odwykowe i rehabilitację osób uzależnionych od alkoholu osadzonych w tych jednostkach oraz działania związane z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych. 

Terapia uzależnień

Zgodnie z art. 93a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, dalej również jako „k.k.”) jednym ze środków zabezpieczających jest terapia uzależnień. Terapia uzależnień to leczenie odwykowe. Podobnie jak terapia, może być ono realizowane zarówno w izolacji, jak i w warunkach wolnościowych. Sąd zastosuje względem sprawcy środek zabezpieczający w postaci terapii uzależnień, gdy będzie to konieczne, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez niego czynu zabronionego, a inne środki prawne określone w Kodeksie karnym lub orzeczone na podstawie innych ustaw nie będą w tym zakresie wystarczające (art. 93b § 1 k.k.).

Natomiast w ocenie całokształtu okoliczności sprawy taki środek reakcji prawnokarnej będzie adekwatny do stopnia społecznej szkodliwości czynu zabronionego, który sprawca może popełnić, oraz prawdopodobieństwa jego popełnienia. Oprócz tego służyć będzie jego leczeniu lub rehabilitacji. Stanowi o tym art. 93b § 3 k.k. Podobnie jak w wypadku procedury określonej w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, czas orzeczonego obowiązku terapeutycznego nie jest określony z góry (art. 93d § 1 k.k.).

Alkohol a przestępstwo

Terapia uzależnień orzekana jest na podstawie art. 93c pkt 5 k.k. w razie skazania za przestępstwo popełnione w związku z uzależnieniem od alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka. Związek popełnionego przestępstwa z nałogowym używaniem alkoholu, środka odurzającego lub innego podobnie działającego środka zachodzi zarówno wtedy, gdy przestępstwo popełnił pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego sprawca dotknięty nałogiem, jak i wtedy, gdy nałóg sprawcy przestępstwa jest przyczyną jego popełnienia. Dowiadujemy się tego z wyroku Sądu Najwyższego z 28 września 1978 r. (sygn. II KR 198/78). Innymi słowy, pomiędzy uzależnieniem sprawcy a czynem, którego się dopuścił, musi istnieć faktyczny związek, w ramach którego uzależnienie sprawcy stanowiło determinant dokonania czynu lub uzależniony sprawca w czasie popełnienia czynu był pod wpływem alkoholu lub środka o charakterze odurzającym, choć nie popełnił go na skutek uzależnienia, ale z innych przyczyn. 

chevron-down
Copy link