Alfabet prawa: L jak lokator

Pewnie wielu osobom, „lokator” kojarzy się, albo z kultowym filmem Romana Polańskiego, albo z jakimś niechcianym intruzem – okropnym, wstrętnym, parszywym robalem, zamieszkującym w naszym domu. Drugi scenariusz (tak obstawiam) w większości dotyczy damskiej części czytelników.

Jednak, jeśli pomyślimy w kontekście samego siebie albo sąsiada z naprzeciwka pijącego aromatyczną kawę z ekspresu, czytającego przy tym Bukowskiego (chociaż, może tutaj bardziej pasowała by whisky???) – jako lokatora?

Co właściwie oznacza lokator? Pierwsza opcja, która pojawia się w wyszukiwarce po wpisaniu „lokator” – to „jak poradzić sobie z dzikim lokatorem”. Pewnie teraz wpiszesz hasło, aby sprawdzić – oby tylko z czystej ciekawości, a nie jako osoba zainteresowana, borykająca się z problemem dzikiego lokatora. Wracając… Nie brzmi to zachęcająco, jednak nie poddajemy się i szukamy dalej.

Definicja słownikowa sygnalizuje nam, że ‘lokator” może oznaczać:
kogoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu
hist. założyciel wsi lub miasta dokonujący lokacji
bądź: potocznie urządzenie, które określa położenia czegoś.

Natomiast jeśli chodzi o kontekst prawniczy – jest to wyodrębniona grupa specjalna, której przysługuje szeroko rozumiana ochrona na różnorodnej płaszczyźnie.

Na przykład przepisy Ustawy o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego chronią tylko lokatorów.

Zgodnie z art. 2 ust 1 pkt 1 Ustawy o ochronie lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokalu na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności.

Tytuł inny niż prawo własności tytułem prawnym, tzn. jaki?

Tytułem innym niż prawo własności jest choćby:
- Użyczenie
Tj. umowa zdefiniowana w kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 710 kodeksu cywilnego przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu w użyczenie przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

- Prawo spółdzielcze
Zgodnie z doktryną za lokatorów uważa się również osoby, którym przysługują prawa spółdzielcze do lokalu. Wchodzi tutaj w grę spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu i spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu. Osoby, którym przysługują takie prawa będą również chronione przez ustawę.

Żona/Mąż, Mąż/Żona

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego (V CSK 185/05) małżonek, którego prawo do korzystania z mieszkania wynika wprost z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - art. 281 k.r.o.

Inne tytuły prawne

Lokatorami będą również osoby korzystające z lokalu jako użytkownik, dożywotnik, podnajemca, osoba mająca służebność mieszkania, domownik i sublokator .

(NIE)lokator

Lokatorami nie są na pewno osoby wynajmujące lub zajmujące inne pomieszczenia niż lokal w rozumieniu ustawy.

Takimi pomieszczeniami są: schroniska dla bezdomnych, noclegownie, domy wypoczynkowe, hotele, internaty, bursy. Osoby zajmujące tego typu pomieszczenia nie są lokatorami, zatem nie podlegają ochronie zgodnie z ustawą.

Lokatorem nie będzie również osoba, która wykorzystuje lokal w celach innych niż mieszkaniowe. W związku z tym wydaje się, że lokatorem nie mogą być osoby prawne i inne jednostki organizacyjne.