Zmiany w programie „Rodzina 500+”

31 maja 2021
hello world!

Od 1 stycznia 2022 r. to Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie rozpatrywał nowe wnioski o 500+. Co więcej, to również ZUS będzie wypłacał świadczenia. Projektowana ustawa zakłada bowiem stopniowe przejęcie obsługi świadczeń przez ZUS. W gestii samorządów pozostaną jedynie te świadczenia, które zostaną przyznane do końca bieżącego roku. Zmiany są efektem planu centralizacji i automatyzacji procesu prowadzonego przez resort rodziny. 

Projekt zmiany ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw. Obowiązująca ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407) wprowadziła do polskiego systemu prawnego nowe świadczenie – świadczenie wychowawcze. Zwane jest ono powszechnie programem „Rodzina 500+” lub „500+”, który adresowany jest do szerokiego kręgu uprawnionych. Obecnie z programu korzysta ponad 6,5 mln dzieci. Od momentu uruchomienia na program wydatkowano ponad 134 mld złotych (stan na grudzień 2020 r.). Łączne koszty obsługi świadczenia 500+ w latach 2016–2020, czyli od początku funkcjonowania programu, wyniosły przeszło 1,6 mld zł. Zdaniem resortu z uwagi na ogromną skalę programu oraz ponoszone na niego nakłady finansowe zasadna staje się weryfikacja i optymalizacja procesu przyznawania i obsługi świadczenia 500+. 

Obsługa programu „500+”

W obecnym kształcie programu obsługą spraw związanych ze świadczeniem wychowawczym zajmują się jednostki samorządu terytorialnego, tj. wójt, burmistrz lub prezydent miasta. W sprawach wymagających decyzji i rozstrzygnięć związanych z koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego instytucją właściwą natomiast jest wojewoda. Świadczeniobiorcy mają obowiązek składać wniosek o świadczenie co roku, na kolejny okres świadczeniowy. Ustawa dopuszcza możliwość składania wniosków w różnych formach, m.in. w formie papierowej. Wypłata świadczenia może natomiast następować w formie przekazu pocztowego, wypłaty gotówkowej lub przekazu bankowego.

Proponowane zmiany: 500+ wypłacane przez ZUS

Proponowana zmiana ma eliminować mankamenty wynikające z obecnego procesu obsługi świadczeń 500+. Zakłada zmianę jednostki obsługującej program „Rodzina 500+” na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Jest to bowiem instytucja dysponująca odpowiednimi zasobami oraz systemami informatycznymi. Tym samym możliwe będzie sprawne i efektywne obsługiwanie świadczenia 500+.

Zakłada się ponadto odejście od corocznego składania wniosków (począwszy od 2023 r.). W przyszłości wnioski będzie można bowiem składać jedynie drogą elektroniczną. Wypłata świadczenia odbywać się będzie tylko w formie bezgotówkowej. Nadrzędnym celem zmian jest optymalizacja procesu przyznawania i obsługi świadczenia, co ma prowadzić do redukcji kosztów jego obsługi. Dodatkowo wprowadzane zmiany mają przyczynić się do ograniczenia ryzyka zarażenia COVID-19 poprzez eliminację ryzyka przenoszenia koronawirusa na dokumentach papierowych oraz środkach pieniężnych, jak i eliminacji bezpośrednich kontaktów z innymi osobami przy osobistym składaniu wspomnianych wniosków.

Oprócz tego projektowana ustawa zakłada również modyfikację w zakresie przyznawania świadczenia wychowawczego w sprawach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Świadczenie to przysługiwać będzie bowiem w Polsce w pełnej wysokości niezależnie od ustalenia pierwszeństwa w wypłacie świadczeń w innym kraju. Rozwiązanie to dąży do zapewnienia osobom migrującym największej korzyści w zakresie uprawnień do świadczeń spośród oferowanych przez system rozporządzenia unijnego i przez ustawodawstwo krajowe. 

Przejęcie obsługi świadczeń przez ZUS

Projektowana ustawa zakłada stopniowe przejęcie obsługi świadczeń przez ZUS.

  • Sprawy dotyczące prawa do świadczenia wychowawczego za okresy sprzed 1 stycznia 2022 r. nadal będą realizowane, do zakończenia postępowania, przez dotychczasowe organy. Organy te będą również kontynuować wypłacanie świadczeń wychowawczych przyznanych przed 1 stycznia 2022 r. do końca okresu, na jaki je przyznano; tj. do 31 maja 2022 r. w okresie styczeń–maj 2022 r.
  • Od 1 stycznia 2022 r. ZUS będzie wypłacał na bieżąco przyznawane przez siebie świadczenia wychowawcze. Od 1 lutego 2022 r. będzie natomiast przyjmować wnioski na kolejny okres rozpoczynający się 1 czerwca 2022 r.
  • W zakresie spraw dotyczących świadczeń wychowawczych przysługujących z zastosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przewiduje się ich docelowe wejście w życie począwszy od świadczeń należnych za kolejny okres, rozpoczynający się 1 czerwca 2022 r. Do 31 maja 2022 r. obsługą świadczeń wychowawczych podlegających koordynacji będzie zajmować się wojewoda. Organy samorządowe będą te świadczenia nadal wypłacać do zakończenia okresu, na jaki je przyznano.
chevron-down
Copy link