Opodatkowanie usług wykonywanych przez niemieckiego prawnika dla polskiej firmy

Dochód uzyskany przez niemieckiego adwokata z tytułu usług wykonanych na rzecz polskiej firmy opodatkowany jest co do zasady tylko w Niemczech. Niemniej jednak podatek VAT z tytułu tego rodzaju usług rozliczony zostanie w Polsce.

Ustawa o CIT oraz ustawa o PIT

Mechanizm opodatkowania podatkiem dochodowym transgranicznych płatności z tytułu usług niematerialnych uregulowano w art. 21 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa o CIT) oraz w art. 29 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT). Zasadą generalną, w przypadku usług transgranicznych, jest pobranie tego podatku u źródła. Podatek dochodowy pobiera i wpłaca na konto urzędu skarbowego płatnik należności.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2a ustawy o CIT (art. 29 ust. 1 pkt 5 ustawy o PIT) podatek dochodowy od uzyskanych w Polsce przez nierezydentów przychodów z tytułu: świadczeń doradczych, świadczeń księgowych, badania rynku, usług prawnych, usług reklamowych, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, usług rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze pobiera się w formie ryczałtu w wysokości 20% przychodu. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o CIT podmiot dokonujący wypłaty należności z tytułu usług niematerialnych pobiera podatek w dniu wypłaty i do 7 dnia następnego miesiąca przekazuje ten podatek na konto urzędu skarbowego.

W większości przypadków usług transgranicznych zasada poboru podatku u źródła, o której mowa powyżej, nie będzie miała jednak zastosowania. Jest to bowiem spowodowane funkcjonowaniem w obrocie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Przeczytaj również:
Sprzedaż nieruchomości – podatek VAT czy PCC?

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania

Przepis art. 21 ust. 2 ustawy o CIT (art. 29 ust. 2 ustawy o PIT) nakazuje stosowanie zasad opodatkowania dochodu u źródła przy uwzględnieniu przepisów właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Kiedy zatem przychód nie będzie podlegał opodatkowaniu u źródła w Polsce? Jeżeli między Polską a państwem rezydencji usługodawcy zawarto umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania. W umowie takiej natomiast nie przewidziano opodatkowania u źródła usług niematerialnych. Warunkiem formalnym nieopodatkowania takiego przychodu podatkiem u źródła jest udokumentowanie miejsca zamieszkania (siedziby) podatnika dla celów podatkowych certyfikatem rezydencji.

Między Polską a Niemcami obowiązuje umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku. Umowę podpisano w Berlinie dnia 14 maja 2003 r. Zgodnie z art. 14 tej umowy dochód, który osoba mająca miejsce zamieszkania w umawiającym się państwie osiąga z wykonywanego wolnego zawodu podlega opodatkowaniu tylko w tym państwie, chyba że osoba ta dysponuje stałą placówką w drugim umawiającym się państwie, w celu wykonywania swej działalności. Jeżeli dysponuje ona taką stałą placówką, wówczas dochód może być opodatkowany w drugim państwie. Stanie się tak jednak tylko w takim zakresie, w jakim można przypisać go tej stałej placówce. Określenie „wolny zawód” obejmuje w szczególności samodzielnie wykonywaną działalność naukową, literacką, artystyczną, wychowawczą lub edukacyjną. Wolny zawód to także samodzielnie wykonywana działalność lekarzy, adwokatów i radców prawnych, inżynierów, architektów, dentystów, doradców podatkowych i biegłych rewidentów.

Mając powyższe na uwadze, przy założeniu, że niemiecki adwokat nie posiada w Polsce stałej placówki, za pośrednictwem której wykonuje on w Polsce swoje usługi, dochód uzyskany w Polsce będzie podlegał wyłącznie opodatkowaniu w Niemczech. Oczywiście niemiecki adwokat powinien przedłożyć płatnikowi należności certyfikat rezydencji dokumentujący miejsce zamieszkania (siedzibę) dla celów podatku dochodowego.

Podatek VAT

W zakresie podatku od towarów i usług (podatku VAT) podstawowe reguły odnoszące się do określania miejsca opodatkowania usług wskazano w art. 28b i 28c ustawy o VAT. Zgodnie z art. 28b ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Natomiast w przypadku świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami miejscem opodatkowania jest miejsce, w którym usługodawca posiada siedzibę działalności gospodarczej (art. 28c ustawy o VAT).

W przypadku usług prawnych świadczonych przez niemieckiego adwokata na rzecz polskiej firmy będącej podatnikiem VAT miejscem ich wykonania będzie Polska. Usługi te opodatkowane będą zatem w Polsce.

Obowiązek podatkowy dla importu usług co do zasady powstaje w tych samych terminach co w przypadku usług świadczonych przez podmioty krajowe. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi – art. 19a ust. 1 ustawy o VAT. W przypadku usług wykonanych częściowo usługę uznaje się za wykonaną z chwilą wykonania części usługi, dla której określono zapłatę. Jeżeli przed zakończeniem wykonania usługi otrzymano część lub całość zapłaty, to obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania zapłaty w odniesieniu do otrzymanej części.

Usługobiorca rozliczy zatem podatek VAT z tytułu nabytych od niemieckiego adwokata usług w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wykonane zostały usługi. W tym samym terminie usługobiorca złoży deklarację VAT-7.