Parlament RP - jaka jest jego rola?

30 lipca 2020
hello world!

W Polsce aktualnie istnieje parlament dwuizbowy. Tworzą go Sejm i Senat. Z taką sytuacją mieliśmy także do czynienia  w okresie I i II Rzeczypospolitej. Warto jednak pamiętać, że w czasie Polskiej Republiki Ludowej funkcjonował parlament jednoizbowy – mieliśmy bowiem jedynie Sejm.

Parlament RP - Sejm i Senat

Najważniejsze informacje związane z funkcjonowaniem parlamentu zostały umieszczone w rozdziale IV Konstytucji RP (art. 95-125). Z art. 96 ust. 1 dowiadujemy się zatem, że Sejm składa się z 460 posłów, zaś art. 97 ust. informuje, że Senat składa się ze 100 senatorów. Kadencja parlamentu trwa cztery lata. W Polsce mamy do czynienia z dwuizbowością nierównorzędną. Oznacza to, że Sejm dominuje nad Senatem. Jednak każda z izb ma pełnię autonomii. Funkcjonują według odrębnych regulaminów, w sprawach nieuregulowanych przez Konstytucję podejmują natomiast samodzielną decyzję o sposobie wewnętrznej organizacji czy wykonywania swoich kompetencji.

Parlament RP - wybory

To Prezydent zarządza wybory do Sejmu i Senatu. Do jego obowiązków należy także zwołanie pierwszego posiedzenia obu izb. Cały proces został ściśle określony w art. 194 § 1 Kodeksu wyborczego, gdzie możemy przeczytać, że:

Wybory do Sejmu zarządza Prezydent Rzeczypospolitej, w drodze postanowienia, nie później niż na 90 dni przed upływem 4 lat od rozpoczęcia kadencji Sejmu, wyznaczając wybory na dzień wolny od pracy, przypadający w ciągu 30 dni przed upływem 4 lat od rozpoczęcia kadencji Sejmu. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej podaje się do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej i ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej najpóźniej w 5 dniu od dnia zarządzenia wyborów.

W wyborach mogą wziąć udział osoby, które mają czynne prawo wyborcze. Oznacza to zatem, że każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, może mieć wpływ na to, kto zostanie wybrany.

Bierne prawo wyborcze

Jednak aby móc kandydować, należy spełnić jeszcze nieco inne wymagania. O tym, komu przysługuje bierne prawo wyborcze, informuje art. 99 Konstytucji:

Wybrany do Sejmu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat.

Wybrany do Senatu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat.

Wybraną do Sejmu lub do Senatu nie może być osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. 

Warto przypomnieć, że w wyborach do Parlamentu Europejskiego kandydować mogą osoby mające prawo wybierania w tych wyborach, które najpóźniej w dniu głosowania kończą 21 lat, i od co najmniej 5 lat stale zamieszkują w Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.

Brak prawa wybieralności 

Zgodnie z art. 11 § 2 Kodeksu wyborczego:

Nie ma prawa wybieralności w wyborach osoba:

  1. skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, z tym że w przypadku wyborów, o których mowa w § 1 pkt 6, skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe;

2. wobec której wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2186, z późn. zm.).

Organy wyborcze

Do najważniejszych organów wyborczych zaliczamy Państwową Komisję Wyborczą, Okręgowe Komisje Wyborcze oraz Obwodowe Komisje Wyborcze.

Państwowa Komisja Wyborcza

Najważniejszym organem jest Państwowa Komisja Wyborcza. O jej zadaniach możemy przeczytać w art. 160 Kodeksu wyborczego.

Kodeks wyborczyart. 160

Do zadań Państwowej Komisji Wyborczej w sprawach związanych z przeprowadzaniem wyborów należy:

1) sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego;

2) sprawowanie nadzoru nad prowadzeniem i aktualizowaniem rejestru wyborców oraz sporządzaniem spisów wyborców;

2a) prowadzenie wykazu osób, wobec których wydano prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające utratę prawa wybieralności, o którym mowa w art. 21a ust. 2a ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów i udostępnianie danych tych osób komisjom wyborczym rejestrujących listy kandydatów i kandydatów;

3) powoływanie okręgowych i rejonowych komisji wyborczych oraz rozwiązywanie okręgowych i rejonowych komisji wyborczych po wykonaniu ich ustawowych zadań;

3a) rozwiązywanie w wyborach do Sejmu i Senatu, wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej, wyborach do Parlamentu Europejskiego obwodowych komisji wyborczych po wykonaniu ich ustawowych zadań;

4) powoływanie i odwoływanie komisarzy wyborczych;

5) rozpatrywanie skarg na działalność okręgowych komisji wyborczych oraz komisarzy wyborczych;

6) ustalanie wzorów urzędowych formularzy oraz druków wyborczych, a także wzorów pieczęci organów wyborczych niższego stopnia;

7) ustalanie i ogłaszanie wyników głosowania i wyników wyborów w zakresie określonym przepisami szczególnymi kodeksu;

8) przedstawianie po każdych wyborach Prezydentowi Rzeczypospolitej, Marszałkowi Sejmu, Marszałkowi Senatu oraz Prezesowi Rady Ministrów informacji o realizacji przepisów kodeksu i ewentualnych propozycji ich zmian;

8a) przeprowadzenie sprawdzenia wybranych kart do głosowania i innych dokumentów z wyborów w celu wykluczania podejrzenia nieprawidłowości w przebiegu wyborów w razie powzięcia uzasadnionego podejrzenia o możliwości wystąpienia nieprawidłowości;

9) prowadzenie i wspieranie działań informacyjnych zwiększających wiedzę obywateli na temat prawa wyborczego, w szczególności zasad głosowania oraz warunków ważności głosu w danych wyborach;

9a) skierowanie, w okresie 14 dni przed dniem wyborów, przystępnej informacji o sposobie głosowania i warunkach ważności głosu do możliwie największej liczby wyborców z wykorzystaniem strony internetowej Komisji i za pośrednictwem środków masowego przekazu;

10) wykonywanie innych zadań określonych w ustawach.

Państwowa Komisja Wyborcza – działania

W Kodeksie wyborczym zostały również wymienione przykłady działań, jakie powinna podejmować Komisja, aby wypełnić swoje zadania. Należą do nich m.in. prowadzenie internetowego portalu informacyjnego oraz przygotowywanie publikacji o charakterze informacyjnym.

Okręgowe komisje wyborcze

Zadania okręgowych komisji wyborczych zostały natomiast określone w art. 172 Kodeksu wyborczego. Zalicza się do nich sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem prawa wyborczego przez rejonowe lub obwodowe komisje wyborcze, rejestrowanie okręgowych list kandydatów na posłów i kandydatów na senatora oraz list kandydatów na posłów do Parlamentu Europejskiego oraz zarządzanie drukowania kart do głosowania w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Inne zadania to także ustalanie i ogłaszanie wyników głosowania i wyników wyborów w okręgu wyborczym czy rozpatrywanie skarg na działalność odpowiednio rejonowych lub obwodowych komisji wyborczych.

Obwodowe komisje wyborcze

Członkowie obwodowej komisji wyborczej mają za zadanie przede wszystkim przeprowadzić głosowania w obwodzie. Ponadto powinni czuwać nad przestrzeganiem przepisów prawa wyborczego w miejscu i w czasie głosowania. Kolejnym ważnym obowiązkiem jest z pewnością ustalenie wyników głosowania w obwodzie i przekazanie ich właściwej okręgowej komisji wyborczej.

Obwody wyborcze

Głosowanie odbywa się w obwodzie wyborczym. Tym terminem określamy stałą jednostkę terytorialną utworzoną na obszarze gminy. Jednak w związku z faktem, że nie każdy może przebywać w dniu głosowania w miejscu, w którym jest wpisany na listę wyborców, tworzy się także obwody specjalne. Powstają one w szpitalach, zakładach opieki społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych. Ponadto wyborcy przebywający za granicą i posiadający ważne polskie paszporty wpisywani są do spisu wyborców sporządzanego przez właściwego terytorialnie konsula.

Dopisanie do spisu wyborców

Należy pamiętać, że istnieje możliwość dopisania do spisu wyborców. Oznacza to, że jeśli jesteśmy w spisie w jednym obwodzie, to możemy zapisać się do innego. Może to wynikać z tego, że ktoś chce głosować w innym obwodzie głosowania w gminie, w której mieszka na stałe. Jednak zazwyczaj takie działania wynikają z faktu, że dana osoba chce głosować w miejscowości, w której będzie czasowo przebywać w dniu wyborów.

Aby zatem dopisać się do spisu wyborców, należy sporządzić wniosek i złożyć go w urzędzie gminy, w której chce się głosować. Należy jednak pamiętać, że można być na liście wyborców tylko w jednym obwodzie. Oznacza to, że z chwilą dopisania do innego spisu wyborców jest się wykreślanym z poprzedniego.

Parlament RP - głosowanie

Głosować można tylko raz, osobiście. Jednak od tej zasady są pewne wyjątki. Możliwość głosowania przez pełnomocnika przysługuje osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz osobom, które najpóźniej w dniu głosowania ukończą 60. rok życia. Pełnomocnikiem może być natomiast osoba wpisana do rejestru wyborców w tej samej gminie, co udzielający pełnomocnictwa. W tej roli nie może jednak wystąpić osoba wchodząca w skład komisji obwodowej, mąż zaufania (reprezentant kandydata w komisji wyborczej) oraz kandydat w danych wyborach.

Głosowanie odbywa się bez przerwy od godziny 7 do 21.

Parlament RP - posłowie i senatorowie

Najwięcej informacji dotyczących funkcji parlamentarzystów dostarcza nam ustawa o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Mandat poselski lub senatorski to upoważnienie do sprawowania funkcji przedstawicieli narodu w Sejmie lub Senacie. Najważniejszym wyznacznikiem postępowania parlamentarzystów powinien być art. 1, zgodnie z którym:

1. Posłowie i senatorowie wykonują swój mandat kierując się dobrem Narodu.

2. Posłowie i senatorowie powinni informować wyborców o swojej pracy i działalności organu, do którego zostali wybrani.

Zanim przystąpią do wypełniania obowiązków, składają ślubowanie:

,,Ślubuję uroczyście jako poseł/senator na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej rzetelnie i sumiennie wykonywać obowiązki wobec Narodu, strzec suwerenności Ojczyzny i dobra obywateli, przestrzegać porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej”. Ślubowanie może być złożone z dodaniem słów „Tak mi dopomóż Bóg”.

Odmowa złożenia ślubowania powoduje wygaśnięcie mandatu posła lub senatora. Analogicznie dzieje się w sytuacji, gdy dana osoba uchyla się od złożenia ślubowania w terminie trzech miesięcy od pierwszego posiedzenia Sejmu lub Senatu.

Mandat poselski i senatorski

Polscy parlamentarzyści dysponują mandatem wolnym. Oznacza to, że mają reprezentować cały naród, a nie jedynie obywateli, którzy na nich głosowali. W praktyce oznacza to zatem, że nie są związani wolą swoich wyborców. Ci nie mogą ani udzielać parlamentarzystom instrukcji, ani nie mają mocy, by odwołać ich ze stanowiska w trakcie kadencji. Mogą jedynie poczekać do kolejnych wyborów i oddać głos na inną osobę. 

Do wygaśnięcia mandatu dochodzi w sytuacji, gdy parlamentarzysta zmarł lub utracił prawo wybieralności. Może do tego dojść także w wypadku, gdy zrzekł się funkcji lub został jej pozbawiony orzeczeniem Trybunału Stanu. Ostatnim przypadkiem jest wybranie danego parlamentarzysty w trakcie kadencji na posła Parlamentu Europejskiego.

Parlament RP - immunitet parlamentarny

Immunitet parlamentarny to najważniejsze uprawnienie posłów i senatorów, które umożliwia ogranicza lub wyłącza odpowiedzialność prawną deputowanych. Ma on zapewnić ochronę niezależności członków parlamentu oraz zagwarantować im swobodę wykonywania obowiązków. W ten sposób chroni się niezależność i autonomię parlamentu.

Parlamentarzyści nie mogą odpowiadać przed sądem za swoją działalność wynikającą z wykonywania mandatu ani w trakcie kadencji, ani po jej zakończeniu. Za te działania – czyli np. treść wystąpień parlamentarnych czy sposób głosowania – odpowiadają jedynie przed swoją izbą. Inaczej jest natomiast w przypadku naruszenia praw osób trzecich. Tak dzieje się np. w sytuacji, gdy podczas wystąpienia parlamentarnego dojdzie do naruszenia czyjegoś dobrego imienia. Wtedy dana osoba może zostać pociągnięta do odpowiedzialności karnej, jeśli tak zdecyduje organ, do którego przynależy.

Uchylenie immunitetu

Od dnia ogłoszenia wyników wyborów do dnia wygaśnięcia mandatu poseł lub senator nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody Sejmu lub Senatu (art. 7 ust. 1 Ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora). W sytuacji, w której parlamentarzysta ponosi odpowiedzialność karną w sprawie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego składa się wniosek do odpowiedniej izby za pośrednictwem Prokuratora Generalnego. Jeżeli jednak jest to przestępstwo ścigane  z oskarżenia prywatnego, to składa je oskarżyciel prywatny, po wniesieniu sprawy do sądu.

Wniosek składa się Marszałkowi Sejmu lub Marszałkowi Senatu. Po jego rozpatrzeniu uchwala się natomiast sprawozdanie wraz z propozycją przyjęcia lub odrzucenia wniosku. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 7c ust. 6: Sejm lub Senat wyraża zgodę na pociągnięcie posła lub senatora do odpowiedzialności karnej w drodze uchwały podjętej bezwzględną większością głosów ustawowej liczby posłów lub senatorów. Nieuzyskanie wymaganej większości głosów oznacza podjęcie uchwały o niewyrażeniu zgody na pociągnięcie posła lub senatora do odpowiedzialności karnej.

Warto pamiętać, że art. 7 ust. 1 nie ma zastosowania w sytuacji, gdy mówimy o postępowaniu karnym, wszczętym przed dniem ogłoszenia wyników wyborów, wobec osoby, która została wybrana na posła lub senatora. Inną istotną informacją jest to, że jeśli parlamentarzysta został ujęty w trakcie popełniania przestępstwa oraz jego zatrzymanie jest konieczne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania, to nie trzeba wnioskować o zgodę Sejmu lub Senatu. Niemniej nawet wtedy marszałek Sejmu/Senatu może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego. 

Skrócenie kadencji parlamentu

Skrócenie kadencji parlamentu jest możliwe tylko w wyjątkowych sytuacjach. Zostały one precyzyjnie określone w Konstytucji. Dokonać mogą tego tylko dwa organy – Sejm lub prezydent. Aby Sejm zakończył wcześniej swoją kadencję, musi odbyć się głosowanie. Jeśli taka decyzja zostanie przegłosowana większością 2/3 głosów ustawowej liczby posłów (tzn. minimum 307 głosami), dochodzi do skrócenia kadencji. Warto pamiętać, że skrócenie czasu urzędowania Sejmu jest tożsame ze skróceniem kadencji Senatu.

Skrócenie kadencji parlamentu przez Prezydenta

Prezydent może skorzystać z tej możliwości w dwóch przypadkach. Pierwszy z nich to brak możliwości powołania rządu. W praktyce oznacza to, że Radzie Ministrów nie zostało udzielone wotum zaufania w tzw. „trzecim kroku" powoływania rządu lub udzielono jej wotum nieufności. Jest to przypadek, w którym Prezydent musi obowiązkowo (obligatoryjnie) skrócić kadencję parlamentu. Druga sytuacja to pojawienie się problemów z uchwaleniem ustawy budżetowej. Oznacza to, że od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy upłynęły 4 miesiące, a ustawa wciąż nie została przedstawiona Prezydentowi do podpisu. W tym przypadku Prezydent może rozwiązać parlament, ale nie musi (jest to decyzja nieobowiązkowa/fakultatywna).

Co się dzieje po podjęciu decyzji?

W chwili, gdy zostaje podjęta decyzja o skróceniu kadencji parlamentu, zostają zorganizowane nowe wybory. Zgodnie z art. 195 Kodeksu wyborczego:

W razie skrócenia kadencji Sejmu na mocy jego uchwały lub na mocy postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Prezydent zarządza wybory, wyznaczając ich datę na dzień przypadający nie później niż w ciągu 45 dni od dnia wejścia w życie uchwały Sejmu o skróceniu swojej kadencji lub od dnia ogłoszenia postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej o skróceniu kadencji Sejmu. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej o zarządzeniu wyborów podaje się do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej i ogłasza w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej najpóźniej w 5 dniu od dnia jego podpisania.

Do czasu, gdy zostanie wybrany nowy parlament, zarówno posłowie, jak i senatorowie zachowują pełnię uprawnień.

Skrócenie kadencji parlamentu w praktyce

W okresie od 1997 roku skrócenie kadencji parlamentu było rozważane siedmiokrotnie. W sześciu przypadkach uchwała nie uzyskała jednak kwalifikowanej większości głosów. Miało to miejsce 13 marca 2003 roku, 30 kwietnia oraz 15 października 2004 roku, 5 maja 2005 roku, 6 kwietnia oraz 17 października 2006 roku. Inaczej było jedynie w przypadku głosowania z dnia 7 września 2007 roku. Wtedy uchwała uzyskała kwalifikowaną większość głosów. Podczas głosowania oddano 377 głosów za, 54 przeciw; 20 posłów wstrzymało się natomiast. Przeprowadzono kolejne wybory i wybrano nowy parlament. Od tamtej pory nigdy nie złożono kolejnego projektu mającego na celu skrócenie kadencji, choć od czasu do czasu pojawia się taka koncepcja.

Parlament - czy możliwe jest przedłużenie jego kadencji?

Do przedłużenia – tak samo jak do skrócenia – kadencji parlamentu raczej nie powinno dochodzić. Jednak w sytuacjach nadzwyczajnych – zgodnie z art. 228 ust. 7 Konstytucji – może dojść do wydłużenia kadencji. Wynika to z tego, że:

W czasie stanu nadzwyczajnego oraz w ciągu 90 dni po jego zakończeniu nie może być skrócona kadencja Sejmu, przeprowadzane referendum ogólnokrajowe, nie mogą być przeprowadzane wybory do Sejmu, Senatu, organów samorządu terytorialnego oraz wybory Prezydenta Rzeczypospolitej, a kadencje tych organów ulegają odpowiedniemu przedłużeniu. Wybory do organów samorządu terytorialnego są możliwe tylko tam, gdzie nie został wprowadzony stan nadzwyczajny.

Skoro nie można zorganizować wyborów, to jeśli kadencja parlamentu się kończy, musi zostać przedłużona.

Zgromadzenie Narodowe

Zazwyczaj izby parlamentu obradują oddzielnie. Jenak czasami może dojść do sytuacji, w których będą funkcjonowały wspólnie. W takim momencie mamy do czynienia ze Zgromadzeniem Narodowym, któremu przewodniczy marszałek sejmu bądź marszałek senatu.

Do takich sytuacji należą:

  • przyjęcie przysięgi prezydenckiej (art. 130 Konstytucji),
  • uznanie trwałej niezdolności prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia (art. 131 ust. 2 pkt 4 Konstytucji),
  • postawienie prezydenta RP w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu (art. 145 ust. 2 Konstytucji),
  • wysłuchanie orędzia prezydenta RP skierowanego do Zgromadzenia Narodowego (art. 140 Konstytucji).

Zgromadzenie Narodowe musi uchwalić swój regulamin. Od 1997 roku Zgromadzenie Narodowe zostało zwołane 11 razy. W 4 przypadkach celem było odebranie przysięgi od prezydenta RP. Również w 4 przypadkach powodem zebrania się Zgromadzenia było wysłuchanie orędzia prezydenta RP. Co ciekawe, z tej możliwości w III Rzeczypospolitej skorzystało tylko dwóch prezydentów. Raz było to orędzie Bronisława Komorowskiego, zaś w trzech pozostałych przypadkach – Andrzeja Dudy.

Parlament - funkcje

Z art. 95 ust. 1 Konstytucji dowiadujemy się, że Sejm i Senat, czyli parlament, to organy władzy ustawodawczej, tj. organy uchwalające ustawy. Z kolei ust. 2 tego przepisu informuje nas o tym, że Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw. Jednak patrząc na ogół przepisów, możemy podzielić funkcje parlamentu na 3 grupy. Są to: funkcja ustawodawcza, funkcja kreacyjna oraz funkcja kontrolna.

Funkcja ustawodawcza

Funkcja ustawodawcza to podstawowa funkcja Sejmu. Polega ona na stanowieniu aktów prawnych w drodze procedury legislacyjnej. Przede wszystkim parlamentarzyści mają prawo do inicjatywy ustawodawczej. Ta przysługuje grupie 15 posłów bądź komisji sejmowej. Również senatorowie mają do niej prawo. Zgodnie z Regulaminem Senatu Rzeczypospolitej Polskiej projekt musi zostać zgłoszony przez grupę 10 senatorów lub komisję senacką.

Jednak główne zadanie polega na rozpatrywaniu projektów ustaw i głosowaniu za lub przeciw ich wprowadzeniu. Dzieje się to zarówno podczas prac Sejmu, jak i Senatu. W pierwszej kolejności projekt jest składany w formie pisemnej na ręce Marszałka Sejmu. Następnie przechodzi on przez procedurę trzech czytań. Jeśli zostanie on przegłosowany, trafia do Senatu. Aby uchwalić ustawę, wystarczy zwykła większość głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Zwykła większość głosów oznacza natomiast, że liczba głosów „za” musi być większa niż „przeciw”. Jeśli chodzi o połowę ustawowej liczby posłów, to musi ich być przynajmniej 230. Warto pamiętać, że do momentu zakończenia drugiego czytania wnioskodawca ma prawo wycofać projekt.

Funkcja ustawodawcza – Senat

Po uchwaleniu ustawy trafia ona do Marszałka Senatu. Ten przekazuje ją do jednej lub kilku komisji senackich. One zaś mają za zadanie dokonanie analizy w ciągu nie więcej niż 18 dni. Następnie – w ciągu 30 dni od przekazania ustawy – odbywa się posiedzenie Senatu. Podczas niego mamy debatę i głosowanie, którego efektem jest podjęcie uchwały. Senat ma trzy możliwości: może przyjąć ustawę bez zmian albo odrzucić ją w całości, albo wprowadzić poprawki. W pierwszym wypadku ustawa zostaje przekazana Prezydentowi. W pozostałych przypadkach wraca do Sejmu. Ten może przyjąć poprawki w całości lub części lub odrzucić je. Warto pamiętać, że w sytuacji, gdy nie uda się uzyskać większości bezwzględnej w Sejmie, poprawki Senatu stają się obowiązujące. Oznacza to, że jeśli Senat naniósł poprawki, to wejdą one w życie. Jeśli zaś złożył wniosek o odrzucenie ustawy, to nie stanie się ona obowiązującym prawem.

Parlament RP - funkcja kreacyjna 

Zarówno Sejm, jak i Senat mają liczne uprawnienia w zakresie powoływania i odwoływania innych organów władzy publicznej. Jednak zdecydowaną przewagę w tym zakresie ma Sejm. Do jego zadań należy bowiem przede wszystkim uczestnictwo w tworzeniu rządu. Polega ono na udzieleniu wotum zaufania powołanej przez Prezydenta Radzie Ministrów. Może się jednak stać tak, że to Sejm samodzielnie wybierze Prezesa Rady Ministrów i proponowany przez niego skład rządu. Ponadto – za zgodą Senatu – powołuje Prezesa Najwyższej Izby Kontroli, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Z kolei na wniosek Prezydenta powołuje Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Do zadań Sejmu należy także powołanie członków Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu oraz części składu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Krajowej Rady Sądownictwa i Rady Polityki Pieniężnej.

Fot. Kancelaria Sejmu/Aleksander Zieliński

chevron-down
Copy link