Pogotowie rodzinne – co to jest i jakie pełni funkcje?

11 marca 2020
hello world!

Przepisy ustawy o wpieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej regulują zasady funkcjonowania pogotowia rodzinnego. Jedną z funkcji pogotowania rodzinnego jest reagowanie na sytuacje nagłe, w których występuje konieczność zapewnienia dziecku opieki. Z tego powodu rodzina zastępcza pełniąca funkcję pogotowania rodzinnego tylko w „szczególnie uzasadnionych przypadkach” i tylko w okolicznościach enumeratywnie wymienionych w ustawie może odmówić przyjęcia dziecka.

Przyjęcie dziecka do rodziny zastępczej zawodowej

Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dalej jako „uowr”) rodzina zastępcza zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego przyjmuje dziecko:

  1. na podstawie orzeczenia sądu,
  2. w przypadku gdy dziecko zostało doprowadzone przez Policję lub Straż Graniczną,
  3. na wniosek rodziców, dziecka lub innej osoby w przypadku, o którym mowa w art. 12a ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (dalej jako „uppr”; czyli w przypadku odebrania dziecka rodzicom w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą w rodzinie).

W przypadku przyjęcia dziecka w sytuacji, o której mowa w punkcie 2 i 3 powyżej, rodzina zastępcza zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego informuje o tym niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin, właściwy sąd, starostę oraz ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych (art. 58 ust. 3 uowr).

Pogotowie rodzinne - dzieci odebrane z uwagi na przemoc w rodzinie

Jak wspomniano powyżej, rodzina zastępcza zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego przyjmuje dziecko na podstawie orzeczenia sądu, w przypadku gdy dziecko zostało doprowadzone przez Policję lub Straż Graniczną, oraz na wniosek rodziców, dziecka lub innej osoby w przypadku, o którym mowa w art. 12a uppr. Wniosek o przyjęcie dziecka mogą złożyć rodzice. Może to również uczynić samo dziecko (mimo iż nie ma ono zdolności do czynności prawnych) albo inna osoba.

Przepis art. 12a uppr stanowi o odebraniu dziecka z rodziny przez pracownika socjalnego w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą w rodzinie. Do pogotowia rodzinnego mogą jednak zgłosić się rodzice i dziecko lub inna osoba tylko w przypadku zagrożenia dziecka przemocą. Przepis ten różni się bowiem od podobnego przepisu dotyczącego umieszczania dzieci w trybie pilnym na wniosek w placówce opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego (art. 103 ust. 2 pkt uowr).

Przeczytaj również:
Odebranie dziecka w związku z przemocą w rodzinie

Wniosek dziecka

Sytuacja staje się dość skomplikowana w przypadku złożenia wniosku o umieszczenie w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego przez samo dziecko. Po pierwsze dzieci do 13. roku życia nie mają zdolności do czynności prawnych. Po ukończeniu tego wieku dysponują natomiast jedynie ograniczoną zdolnością do czynności prawnych. Jednak przepisy zamieszczone w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej mają pierwszeństwo przed przepisami ogólnymi Kodeksu cywilnego. Wola dziecka wyrażona wobec takiej rodziny będzie więc wywoływała skutek prawny.

Rozwiązanie takie w głównej mierze odnosi się do dzieci do 13. roku życia. Po osiągnięciu tego wieku dziecko nabywa bowiem częściową zdolność do czynności prawych i w ograniczonym zakresie może samodzielnie dokonywać czynności prawnych. Jednak sytuacja w tym zakresie jest bardzo delikatna. W zasadzie rodzina taka, wypełniając określoną funkcję i kierując się dobrem dziecka, powinna zapewnić mu niezbędną opiekę. Kwestie formalne związane z uregulowaniem statusu dziecka powinno się natomiast załatwiać po podjęciu działań zapewniających bezpieczeństwo i zdrowie dziecka.

Pogotowie rodzinne - odmowa przyjęcia dziecka

Zgodnie z art. 58 ust. 2 uowr, rodzina zastępcza zawodowa pełniąca funkcję pogotowia rodzinnego może odmówić, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, przyjęcia dziecka:

  1. jeżeli łączna liczba umieszczonych w tej rodzinie dzieci przekroczy 3,
  2. powyżej 10. roku życia doprowadzonego przez Policję lub Straż Graniczną.

Są to jedyne przypadki, gdy pogotowie rodzinne może odmówić przyjęcia dziecka. Odmowa jest możliwa w tych dwóch przypadkach. Dodatkowo muszą jednak zajść szczególnie uzasadnione przypadki dotyczące sytuacji rodziny czy dziecka, które ma zostać przyjęte. Zauważyć należy, iż rodzina nie może odmówić przyjęcia dziecka powyżej 10. roku życia doprowadzonego np. przez pracownika socjalnego w trybie art. 12a uppr, chyba że łączna liczba umieszczonych w tej rodzinie dzieci przekroczy 3 i zachodzi dodatkowo szczególnie uzasadniony przypadek.

Czas umieszczenia dziecka w pogotowiu opiekuńczym

Artykuł 58 ust. 4 uowr stanowi, że w rodzinie zastępczej zawodowej pełniącej funkcję pogotowia rodzinnego umieszcza się dziecko do czasu unormowania sytuacji dziecka, nie dłużej jednak niż na okres 4 miesięcy. W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres ten może być przedłużony, za zgodą organizatora rodzinnej pieczy zastępczej do 8 miesięcy lub do zakończenia postępowania sądowego o:

  1. powrót dziecka do rodziny,
  2. przysposobienie,
  3. umieszczenie w rodzinnej pieczy zastępczej.
chevron-down
Copy link