Pomoc z opieki społecznej – kiedy przysługuje rodzinie?

17 września 2020
hello world!

W przypadku trudnej sytuacji życiowej lub nagłej sytuacji losowej, w wyniku której rodzina nie ma gdzie mieszkać ani za co żyć lub staje się ofiarą przemocy domowej, możliwe jest skorzystanie z pomocy z opieki społecznej. Pomoc społeczna nie tylko wspiera osoby i całe rodziny, które mają problemy, ale też zapobiega trudnym sytuacjom. Jakiej pomocy można oczekiwać?

Kto może skorzystać z pomocy z opieki społecznej?

Z pomocy społecznej skorzystać mogą osoby z polskim obywatelstwem, które mieszkają i przebywają w naszym kraju.

Mogą też z niej skorzystać cudzoziemcy, którzy mieszkają i przebywają w Polsce, a dzięki zezwoleniu mogą osiedlać się, być rezydentem długoterminowym państw Unii Europejskiej (UE) lub mieszkać przez określony czas jako uchodźca (z odpowiednim statusem), w ramach ochrony uzupełniającej lub w ramach zgody na pobyt tolerowany.

Udzielenie pomocy społecznej możliwe jest także w stosunku do obywateli państw członkowskich UE i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), którzy mieszkają i przebywają w Polsce oraz dla ich rodzin, które mają tutaj prawo pobytu lub stałego pobytu.

Zgodnie z art. 7 ustawy o pomocy społecznej pomoc tę mogą dostać osoby i ich rodziny, których dotyczy:

  • ubóstwo,
  • sieroctwo,
  • bezdomność,
  • bezrobocie,
  • niepełnosprawność,
  • długa lub ciężka choroba,
  • przemoc w rodzinie,
  • handel ludźmi,
  • macierzyństwo lub wielodzietność,
  • bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzeniu gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych,
  • trudności w integracji – jeśli dana osoba jest cudzoziemcem i ma w Polsce status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy w związku z określoną sytuacją (art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy o cudzoziemcach),
  • trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego,
  • alkoholizm lub narkomania,
  • zdarzenie losowe lub sytuacja kryzysowa, na przykład pożar, lokalna powódź, wypadek,
  • klęska żywiołowa lub ekologiczna.

Jak można ubiegać się o pomoc z opieki społecznej?

Do uzyskania pomocy konieczne jest złożenie stosownego wniosku do ośrodka pomocy społecznej. Można to zrobić osobiście lub listownie. Co istotne, w imieniu zainteresowanego o pomoc może też wystąpić jego przedstawiciel ustawowy (np. rodzice w przypadku małoletniego, który nie ukończył jeszcze 18. roku życia) lub inna osoba, za zgodą zainteresowanego. Kolejnym krokiem jest opowiedzenie pracownikowi socjalnemu o swojej trudnej sytuacji i złożenie dokumentów, do których zalicza się:

  • dokument potwierdzający tożsamość (dowód osobisty, paszport lub inny),
  • skrócony odpis aktu urodzenia dziecka lub jego książeczkę zdrowia,
  • dokumenty, które poświadczają dochody (czyli np. decyzje, na podstawie których przyznawana jest renta, emerytura, zasiłki czy inne świadczenia, a także zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości wynagrodzenia w przypadku osób zatrudnionych lub pracujących na umowie zlecenia, umowie o dzieło lub umowie agencyjnej),
  • dokumenty potwierdzające stopień niepełnosprawności (czyli orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności (orzeczenie zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności), całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji lub całkowitej niezdolności do pracy (orzeczenia lekarskie orzecznika ZUS)),
  • zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia,
  • inne dokumenty zależnie od sytuacji zainteresowanego i jego rodziny, które mogą mieć wpływ na prawo do świadczeń (np. na zaświadczenie lub oświadczenie o okresie zatrudnienia, zaświadczenie z urzędu gminy lub oświadczenie o wielkości gospodarstwa rolnego, zaświadczenie lub oświadczenie o kontynuowaniu nauki w szkole podstawowej, szkole ponadpodstawowej, szkole wyższej, na kursach, decyzja o uznaniu lub odmowie uznania za osobę bezrobotną, przyznaniu lub odmowie przyznania świadczeń),
  • oświadczenie o pozostawaniu w ewidencji bezrobotnych lub poszukujących pracy,
  • decyzja ZUS o ustaleniu kapitału początkowego,
  • dowód opłacenia składki na ubezpieczenie społeczne – jeśli zainteresowany prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą lub jest rolnikiem,
  • decyzje organów przyznających świadczenia pieniężne,
  • oświadczenie o stanie majątku,
  • dokumenty, które określają status zainteresowanego – jeśli jest cudzoziemcem,
  • inne dokumenty, o które poprosi pracownik socjalny.

W przypadku niezłożenia wymaganych dokumentów lub oświadczeń świadczenie z pomocy społecznej nie będzie wypłacone.

Oczekiwanie na decyzję

Należy pamiętać, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy społecznej jest bezpłatne. Postępowanie decyzyjne zaczyna się, gdy pracownik przyjmie wniosek lub gdy wniosek trafi do ośrodka pomocy społecznej.

Załatwienie twojej sprawy odbywa się:

  • bez zbędnej zwłoki – w ciągu 1 miesiąca od złożenia wniosku, lub
  • w ciągu 2 miesięcy od złożenia wniosku – jeśli sprawa jest wyjątkowo skomplikowana.

Pracownik socjalny przeprowadzi rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania zainteresowanego albo w miejscu stałego czy czasowego pobytu. Jest to niezbędny element podejmowania decyzji. Stanowi on bowiem podstawę do udzielenia pomocy. Wywiad środowiskowy zostaje przeprowadzony w ciągu 14 dni roboczych od złożenia wniosku. W szczególnie pilnych sprawach nastąpi to natomiast w ciągu 2 dni.

Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, wydaną przez ośrodek pomocy społecznej, zainteresowany otrzyma na piśmie. Od decyzji tej przysługuje odwołanie. Należy je złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem ośrodka, który wydał decyzję w ciągu 14 dni od otrzymania decyzji.

Pomoc pieniężna

Pomoc pieniężna przyznawana jest bezrobotnym, ciężko chorym, bezdomnym, osobom, którym przydarzyło się nieszczęście lub które są w sytuacji wymienionej powyżej („Kto może skorzystać z pomocy?”) oraz jednocześnie osobom, które:

  • samotnie gospodarują i mają dochód do 701 zł (jest to kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej),
  • dochód na osobę w rodzinie wynosi do 528 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie),
  • dochód w rodzinie nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (kryterium dochodowe rodziny).

Pomoc pieniężna może być wypłacana jako zasiłek stały, zasiłek okresowy, zasiłek celowy (np. na żywość, leki, opał, odzież), zasiłek specjalny celowy dla osób o dochodach wyższych niż przyjęte kryterium dochodowe (np. na leki), zasiłek i pożyczka na ekonomiczne usamodzielnienie, pomoc na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki, świadczenie pieniężne na utrzymanie i pokrycie wydatków związanych z nauką języka polskiego dla cudzoziemców, którzy mają status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy lub jako wynagrodzenie dla opiekuna za opiekę, które przyznał sąd.

Pomoc niepieniężna

Warto zaznaczyć, że pomoc społeczna obejmuje także udzielanie potrzebującym pomocy niepieniężnej. Może ona przybrać postać np. pracy socjalnej, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, pomocy rzeczowej (w tym na ekonomiczne usamodzielnienie się), sprawienia pogrzebu, poradnictwa specjalistycznego (np. wsparcie psychologiczne, rodzinne) lub interwencji kryzysowej (np. udzielenia natychmiastowej specjalistycznej pomocy psychologicznej, poradnictwa socjalnego, schronienia i wsparcia w domach dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży).

Pomoc ta często udzielana jest w postaci udzielenia schronienia, posiłku, wydania niezbędnych ubrań, świadczenia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia oraz w rodzinnych domach pomocy (np. pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych czy opieka higieniczna), specjalistyczne usługi opiekuńcze w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia, na przykład dostosowana do rodzaju schorzenia i niepełnosprawności pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, a także pobyt i usługi w domu pomocy społecznej.

Utrata prawa do opieki z pomocy społecznej

Świadczenie to odbierane jest osobom, które nie współdziałają z ośrodkiem pomocy społecznej, które jako osoby bezrobotne bez powodu odmawiają podjęcia pracy i które marnotrawią zasoby własne lub przyznane świadczenia.

W takiej sytuacji ośrodek pomocy społecznej może:

  • nie przyznać pomocy,
  • ograniczyć ją,
  • całkowicie wstrzymać.

Należy pamiętać, że świadczenia pomocy społecznej są uznaniowe. Wyjątek stanowi zasiłek stały. To zatem w interesie osoby, której udzielana jest pomoc, jest właściwe z niej korzystanie.

chevron-down
Copy link