Porwanie rodzicielskie a zaginięcie

22 lipca 2019
/

W Polsce co roku ginie ok. 8 tys. dzieci. Być może niektórzy zadadzą sobie pytanie: jak to jest w ogóle możliwe? Otóż największą część tej grupy stanowi uciekająca z domu młodzież. Jednak w 2017 roku 1396 zgłoszeń dotyczyło zaginięcia dzieci do 13. roku życia, i to jest zatrważająco duża liczba.

Obecnie cały kraj obserwuje poszukiwania pięcioletniego Dawida Żukowskiego, który został uprowadzony przez ojca. Jego historia jest nad wyraz dramatyczna. Jak się zachować w takiej sytuacji i co można zrobić, jeżeli jeden z rodziców bezprawnie odseparuje dziecko od drugiego opiekuna?

Kluczowe różnice

Rozróżnienie pomiędzy porwaniem rodzicielskim a zaginięciem jest istotne zarówno z perspektywy prawnej, jak i z perspektywy działań podejmowanych przez policję. Te dwa działania mogą występować jednocześnie. Definicje są w tym wypadku bardzo istotne.  

O porwaniu rodzicielskim możemy mówić, jeżeli dwoje rodziców/opiekunów posiada pełnię praw rodzicielskich i jeden z nich bez woli i wiedzy drugiego wywozi lub zatrzymuje dziecko. Wywiezienie pod pretekstem krótkotrwałego pobytu również jest powodem do podjęcia działania. 

W takiej sytuacji kluczowe przesłanki, które stanowią o porwaniu rodzicielskim to primo rodzic, który został pozbawiony kontaktu z dzieckiem i często nie wie, gdzie ono się znajduje. Secundo nawet jeżeli rodzic wie, gdzie znajduje się jego pociecha, to i tak pozostaje pozbawiony kontaktu w zakresie, jaki przysługuje mu zgodnie z prawem. 

Uwaga! Porwanie rodzicielskie nie jest przestępstwem, ale osoba dopuszczająca się go może zostać pozbawiona praw rodzicielskich. Z pewnością żadne dziecko nie chciałoby mieć za sobą takich doświadczeń. Rodzice powinni mieć na uwadze dobro potomstwa i nie traktować go instrumentalnie – jako narzędzie do zemsty. 

Przeczytaj również:
Czy dawca nasienia może być obciążony alimentami?

Uprowadzenie dziecka

Działaniem zakwalifikowanym odmiennie i opisanym w kodeksie karnym jest uprowadzenie dziecka. Elementem wyznaczającym rozróżnienie pomiędzy porwaniem rodzicielskim a uprowadzeniem jest kwestia praw do opieki. Z uprowadzeniem mamy do czynienia, kiedy rodzic bądź opiekun dokonujący czynu ma co najmniej ograniczone prawa rodzicielskie. Działanie to podpada pod kodeks karny. Uprowadzeniem będzie również zabranie dziecka spod opieki rodzica, który wystąpił z wnioskiem o zabezpieczenie przy nim miejsca pobytu dziecka na czas postępowania rozwodowego lub o separację pod warunkiem, że sąd przychylił się do tego wniosku.

Zaginięcie

Czym w takim razie jest zaginięcie? O zaginięciu mówimy jako o zaistniałym zdarzeniu uniemożliwiającym ustalenie miejsca pobytu danej osoby, które połączone jest z wymaganiem jej odnalezienia lub udzielenia pomocy oraz z niemożnością zapewnienia jej ochrony życia, zdrowia lub wolności. 

Porwanie przez rodzica

Sankcje

Zaginięcie i porwanie rodzicielskie mogą występować razem i osobno. O podwójnym występowaniu zjawisk mowa jest, jeżeli jeden z opiekunów bez woli i wiedzy drugiego wywiezie dziecko w nieznane miejsce i tam je zatrzyma. W takiej sytuacji osoba uprowadzająca będzie sądzona w oparciu o kodeks karny i przepisy prawa rodzinnego. 

Kodeks karny w art. 211 stanowi, iż ten, kto wbrew woli osoby powołanej do opieki lub nadzoru, uprowadza lub zatrzymuje małoletniego poniżej lat 15  albo osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech.

Co grozi za uprowadzenie? Rodzic z już ograniczoną władzą rodzicielską może ją całkowicie stracić. Naruszył on bowiem bezpieczeństwo dziecka i stworzył zagrożenie dla jego zdrowia fizycznego oraz psychicznego. Uprowadzenie zawsze będzie wiązało się z dużym stresem. Może też wiązać się z traumą i nieść za sobą złe konsekwencje w późniejszym życiu. W wypadku porwania rodzicielskiego sankcje są zgoła odmienne. Sąd będzie rozważał ograniczenie praw i decyzyjność takiego rodzica.  

Co zrobić w wypadku uprowadzenia dziecka przez drugiego rodzica?

  1. Udaj się do najbliższego komisariatu policji i zgłoś incydent. Policjant, przyjmujący zgłoszenie, ma obowiązek natychmiast podjąć odpowiednie kroki.
  2. Zgłoś się do sądu opiekuńczego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka i złóż wniosek o  odebranie potomka. Taki wniosek można złożyć zarówno w wypadku uprowadzenia, jak i porwania rodzicielskiego. Jego efektem będzie wydanie postanowienia o odebranie dziecka rodzicowi, który je zabrał.
  3. Jeśli nie wiesz, gdzie przebywa twoje dziecko, sąd zleci policji ustalenie miejsca jego pobytu, wydając tzw. ogólnopolski nakaz poszukiwań. 
  4. Trzymaj się dzielnie.