Dochodzenie roszczenia od członka zarządu spółki z o.o.

Kontrahent będący spółką z ograniczoną odpowiedzialnością nie wywiązał się ze zobowiązania, a dochodzenie roszczenia na drodze sądowej skutkowało wydaniem orzeczenia na rzecz wierzyciela. Natomiast egzekucja przeciwko spółce okazała się nieskuteczna i komornik sądowy umorzył postępowanie egzekucyjne. Co robić w takiej sytuacji? Jak skutecznie wyegzekwować spełnienie świadczenia?

Przepis art. 299 § 1 Kodeksu spółek handlowych wyraźnie stanowi, iż: „Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania”. Z cytowanego przepisu wynika norma prawna obciążająca członków zarządu solidarną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Charakter odpowiedzialności

Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uregulowana w art. 299 KSH ponosi charakter odpowiedzialności osobistej bowiem egzekucję można prowadzić z majątku własnego członka zarządu. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na to, iż nie jest ona w żaden sposób ograniczona. Subsydiarność odpowiedzialności wynika z tego, że jej powstanie jest uzależnione od bezskuteczności egzekucji z majątku spółki. Przepis art. 299 KSH jest bezwzględnie wiążący, a zatem postanowienia umowy spółki o wyłączeniu odpowiedzialności członków zarządu są nieważne.

Przesłanki odpowiedzialności

Aby skutecznie dochodzić roszczenia od członków zarządu spółki należy wykazać zajście następujących przesłanek:

  1. zobowiązanie spółki jest ważne,

  2. wystąpienie szkody,

  3. uprzednia bezskuteczność egzekucji z majątku spółki,

  4. zajście związku przyczynowego między szkodą a niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.

Stwierdzenie istnienia zobowiązania spółki następuje przez wykazanie tytułu egzekucyjnego przeciwko spółce. Będzie to, z reguły, prawomocny wyrok lub oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego.

Zgodnie z utrwaloną praktyką orzeczniczą, wierzyciel nie musi udowadniać poniesienia szkody, która wystąpiła w związku z niezłożeniem lub opóźnionym złożeniem wniosku o upadłość. Zajście szkody jest zatem domniemane.

Wykazanie bezskuteczności egzekucji z całego majątku spółki jest konieczne i niezbędne do dochodzenia roszczenia przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Zazwyczaj dana okoliczność jest wykazywana poprzez przedłożenie postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu egzekucji z powodu jej nieskuteczności. Chociaż czasem nawet taki dokument może nie stać się podstawą do zaspokojenia roszczenia z majątku członka zarządu, bowiem zgodnie z wyrokiem SA w Łodzi z dnia 8 czerwca 2013 roku w sprawie o sygn. I ACa 303/13, członek zarządu nie odpowiada za zobowiązania spółki, gdy wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia z majątku spółki ze względu na zaniechanie podjęcia czynności egzekucyjnych w stosownym czasie.

Związek przyczynowy

Należy również wykazać związek przyczynowy między szkodą, a niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Najczęściej sprowadza się to do wykazania faktu, iż wyrządzenie szkody jest związane z faktem pełnienia funkcji członka zarządu albo szkoda została wyrządzona w czasie pełnienia taniej funkcji, chociaż nie jest to do końca precyzyjne i wynika z domniemań winy członka zarządu.

Wymienione przesłanki należy wykazać w pozwie przeciwko członkom zarządu odpowiadających solidarnie popierając je dowodami, a w szczególności: wyrokiem sądu, wezwaniem do spełnienia świadczenia – dowodem na okoliczność próby polubownego załatwienia sporu, postanowieniem o umorzeniu egzekucji z powodu jej nieskuteczności, wnioskiem o wszczęcie egzekucji oraz ewentualną dokumentacją powstałą w trakcie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i innymi.

Aby skutecznie dochodzić od członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością roszczenia wynikającego z zobowiązania spółki, należy wystąpić z pozwem jednocześnie wykazując ważność zobowiązania spółki, szkodę, bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz zajście związku przyczynowego. Wydanie wyroku na korzyść wierzyciela umożliwi egzekucję z majątku własnego członków zarządu odpowiadających subsydiarnie.