Prawa kobiety po poronieniu i martwym urodzeniu

8 sierpnia 2019
/

Poronienie i martwe urodzenie są delikatnymi tematami, które oschłe ustawodawstwo stara się traktować ze zrozumieniem. Rodzicom dotkniętym taką sytuacją przysługują określone prawa. Niekiedy jednak ich realizacja wiąże się z mało subtelną biurokracją. 

Niepowodzenie położnicze

Kobiety, które przeszły przez poronienie nawet przed 22. tygodniem życia lub martwe urodzenie mają takie same prawa. Zmienia się tylko procedura. Dlatego na rzecz artykułu posłużymy się pojęciem niepowodzenia położniczego. 

Według Standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych w dziedzinie położnictwa i ginekologii (...) rozdział VII: Niepowodzeniem położniczym jest sytuacja, w której pacjentka w wyniku ciąży nie zabierze do domu zdrowego dziecka z powodu: poronienia, urodzenia dziecka martwego, niezdolnego do życia lub obarczonego letalnymi schorzeniami; jako niepowodzenie położnicze należy traktować także sytuację, w której kobieta spodziewa się urodzenia chorego dziecka lub dziecka z wadami wrodzonymi.

Rejestracja w Urzędzie Stanu Cywilnego

Jeżeli matka czy też rodzice, którzy stracili dziecko, chcą skorzystać z większości przysługujących im praw są zobowiązani do rejestracji w Urzędzie Stanu Cywilnego. Odbierając ciało dziecka, rodzice muszą otrzymać od lekarza kartę martwego urodzenia, na podstawie której mają obowiązek zarejestrować martwe urodzenie w USC. Do wystawienia karty niezbędna jest znajomość płci dziecka. Nie zawsze jest to jednak proste do ustalenia, ze względu na moment zakończenia ciąży. W takim wypadku należy wykonać badania DNA ustalające płeć. Koszty badań ponoszą rodzice. Zgłoszenia do urzędu dokonuje się w terminie 3 dni od dnia sporządzenia karty martwego urodzenia. Zgłoszenia może dokonać również szpital. Wówczas ma on na to jeden dzień od wydania karty. Następnie USC wystawia akt urodzenia z adnotacją o śmierci dziecka. Akt ten będzie podstawą dalszych formalności. Uwaga, USC nie operuje pojęciem poronienia. W dokumentach musi się zatem znaleźć określenie “martwe urodzenie”.  

Prawo do pogrzebu

Przede wszystkim kobieta ma prawo zdecydować, czy pochowa ciało dziecka, czy przekaże ten obowiązek gminie. Nie ma tu znaczenia, w którym tygodniu ciąży nastąpiło poronienie lub martwe urodzenie. Kiedy sytuacja nie pozwala na ustalenie płci dziecka, a rodzice nie chcą skorzystać z badań DNA i dalszej rejestracji w USC, pochówek jest możliwy na podstawie karty zgonu.  

Zasiłek pogrzebowy

Kobieta po niepowodzeniu położniczym ma prawo do zasiłku pogrzebowego oraz urlopu. Aby skorzystać z tych praw, musi przejść przez procedurę wystawienia karty martwego urodzenia i rejestrację w Urzędzie Stanu Cywilnego. Zasiłek pogrzebowy przysługuje rodzicom bez względu na moment, w którym wystąpiło niepowodzenie położnicze. Termin złożenia dokumentów to 12 miesięcy. Kwota zasiłku wynosi natomiast  4000 zł. Do właściwego ZUS należy złożyć: wniosek Z-12, akt urodzenia ze stosowną adnotacją, faktury i rachunki, potwierdzające poniesione koszty. Zasiłek jest wypłacany nie później niż po 30 dniach od dnia złożenia wniosku. 

Urlop i zasiłek macierzyński

Urlop macierzyński po niepowodzeniu położniczym przysługuje każdej kobiecie zatrudnionej w ramach umowy o pracę. Nie mogą z niego korzystać kobiety zatrudnione na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło. Art. 180 Kodeksu pracy stanowi, iż w razie niepowodzenia położniczego przed upływem 8 tygodni życia kobiecie przysługuje urlop macierzyński przez okres 8 tygodni (56 dni) po porodzie. Urlop nie może być krótszy niż 7 dni od dnia zgonu dziecka. Kobieta ma także prawo do zasiłku macierzyńskiego Jego wysokość wynosi 100% podstawy wymiaru. Aby skorzystać z tego uprawnienia należy przedstawić pracodawcy skrócony akt urodzenia oraz wniosek o urlop. 

Jeśli do śmierci dziecka doszło po upływie 8 tygodnia życia, matka zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego w wymiarze 7 dni od dnia zgonu dziecka. Jeżeli kobieta urodziła przy jednym porodzie więcej niż jedno dziecko, to zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego. 

Przeczytaj również:
Rodzaje urlopów pracowniczych

Urlopy okolicznościowe 

Prawo daje obydwojgu rodzicom możliwość wzięcia urlopów okolicznościowych z tytułu urodzenia dziecka oraz z tytułu zgonu i pogrzebu dziecka w wymiarze dwóch dni. Kobieta przebywająca na urlopie macierzyńskim nie może skorzystać z tego rodzaju urlopu. Jeżeli zachodzi konieczność, ojciec dziecka lub inna bliska osoba może otrzymać zwolnienie lekarskie z tytułu opieki nad matką dziecka. Maksymalny czas takiego zwolnienia to 14 dni. 

Prawa kobiety w szpitalu są szczegółowo opisane w Rozporządzeniu ministra zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. Warto się z nimi zapoznać.