Kiedy można przekraczać jezdnię poza przejściem dla pieszych?

przechodzenie poza przejściem

Mandaty za przechodzenie poza przejściem dla pieszych lub na czerwonym świetle należą chyba do tych najbardziej znienawidzonych. Ile nerwów ludzie zmarnowali na tłumaczenie, że przecież nic tu nie jechało i przejście choć nielegalne, to nie było zagrażające bezpieczeństwu. Ilu wracających na chwilę ekspatów klęło, że Polska to dziki kraj i w odróżnieniu od np. Anglii nie można przejść na własną odpowiedzialność. Czy polskie prawo zakłada, że pieszy może przejść przez jezdnię poza przejściem dla pieszych?

W myśl przepisów pieszy zawsze jest zobowiązany do zachowania szczególnej ostrożności i przeważnie do korzystania z przejścia dla pieszych. 

Kim jest pieszy?

Doprecyzujmy, kim jest pieszy w rozumieniu przepisów ruchu drogowego. 

Pieszym jest osoba znajdująca się poza pojazdem, pozostająca na drodze oraz niewykonująca na niej robót publicznych lub innych czynności przewidzianych odrębnymi przepisami.

Pieszym jest także osoba na wózku inwalidzkim, osoba prowadząca rower, dziecko do lat 10 prowadzące rower, motorower lub motocykl. Precyzując, w tym wypadku “prowadząca” to nie “jadąca”. 

Przechodzenie poza przejściem dla pieszych 

Zgodnie z art. 13 Prawa o ruchu drogowym istnieją przypadki, w których pieszy może przejść przez jezdnię poza przejściem. Jakie? Przede wszystkim przechodnia obowiązuje zasada 100 metrów połączona z obowiązkiem zachowania szczególnej ostrożności. W punkcie 2 art.13 przeczytamy, że: 

Przechodzenie przez jezdnię poza przejściem dla pieszych jest dozwolone, gdy odległość od przejścia przekracza 100 m. Jeżeli jednak skrzyżowanie znajduje się w odległości mniejszej niż 100 m od wyznaczonego przejścia, przechodzenie jest dozwolone również na tym skrzyżowaniu.

Do tego muszą być spełnione odpowiednie warunki wskazane w punkcie 3 art. 13:

  • pieszy nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub utrudnienia ruchu pojazdów,
  • pieszy musi ustąpić pierwszeństwa pojazdom i przejść przez jezdnię najkrótszą drogą, prostopadle do osi jezdni .

Przepis ten nie obowiązuje w przypadku drogi dwujezdniowej lub torowiska. 

Według art. 13 p. 6  Przechodzenie przez torowisko wyodrębnione z jezdni jest dozwolone tylko w miejscu do tego przeznaczonym.

Przejście nadziemne i podziemne 

Jeżeli na drodze znajduje się przejście nadziemne lub podziemne dla pieszych, pieszy jest obowiązany korzystać z niego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. (art. 13. p. 4)

Niestandardowe przejścia nasuwają pytanie o to, jak policzyć odległość. Według komentarza do ustawy o przepisach ruchu drogowego profesora Stefańskiego w przypadku przejść naziemnych i podziemnych odległość liczymy od wejścia na schody

W przypadku przejść nadziemnych i podziemnych odległość 100 m liczy się od wejścia na schody. Możliwe jest przechodzenie przez jezdnię w odległości bliższej niż 100 m od wyznaczonego przejścia dla pieszych, ale tylko na skrzyżowaniu. Pieszy może przejść poza przejściem dla pieszych, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub utrudnienia ruchu pojazdów, oraz musi ustąpić pierwszeństwa pojazdom i do przeciwległej krawędzi jezdni iść drogą najkrótszą, prostopadłą do osi jezdni. Musi ustąpić pierwszeństwa pojazdom; nie dotyczy to pojazdu, który skręca w drogę poprzeczną.

 Stan wyższej konieczności – kiedy możesz przebiec?

Pieszy nie może przebiegać przez jezdnię. Niby jest to jasne, ale w praktyce często nie wychodzi, zwłaszcza jeżeli ktoś goni autobus albo bardzo się śpieszy. Zgodnie z art. 14 Prawa o ruchu drogowym przebieganie jest zabronione. Od tej zasady istnieje jeden wyjątek zezwalający na takie zachowanie, a jego źródło znajduje się w kodeksie wykroczeń. Mowa o stanie wyższej konieczności

Art 16 § 1. kodeksu wykroczeń stanowi, że: 

Nie popełnia wykroczenia, kto działa w celu uchylenia bezpośredniego niebezpieczeństwa grożącego dobru chronionemu prawem, jeżeli niebezpieczeństwa nie można inaczej uniknąć, a dobro poświęcone nie przedstawia wartości oczywiście większej niż dobro ratowane.

Jeżeli ktoś przebiega przez jezdnię i jest w stanie udowodnić, że zrobił to dla ratowania czyjegoś życia (np. w celu pomocy osobie, która uległa wypadkowi) ma prawo przebiec „nielegalnie”.

Kodeks wykroczeń zawiera w sobie jeszcze jedną niespodziankę i dotyczy ona wszystkich uczestników ruchu. Według art. 97 policjanci mają prawo wlepienia mandatu nieszczęsnemu przechodniowi, który złamał prawo. Mandat może sięgnąć 3.000 zł, w grę wchodzi też nagana. Żeby skorzystać z art. 97 kodeksu wykroczeń, policja musi podać informację na temat tego, który przepis z prawa o ruchu drogowym został złamany. 

Czy piesi mogą chodzić po ścieżce dla rowerów?

Zgodnie z artykułem 11 Prawa o ruchu drogowym pieszemu nie wolno poruszać się po drodze dla rowerów. Wyjątkiem od tej zasady jest brak chodnika lub pobocza, albo niemożność z ich skorzystania. Na ścieżce rowerowej to pieszy powinien ustąpić pierwszeństwa rowerzyście. Zasada ta nie ma mocy w strefie zamieszkania – tam pierwszeństwo zawsze ma pieszy. 

Nasuwa się wobec tego pytanie – Czy można jeździć rowerem po chodniku? 

W Polsce rocznie ginie…

W 2017 roku w Polsce zginęło 873 pieszych, doszło do 32 705 wypadków, w których zginęło 2810 osób, a rannych zostało  39 394 osób. Zajmujemy jedno z ostatnich miejsc w Europie pod względem liczby zabitych w wypadkach drogowych. Wielu z tych wypadków można było uniknąć. Jeżeli uczestnicy ruchu zaczną na siebie nawzajem uważać i przestrzegać przepisów, ta statystyka zmaleje. Pamiętajmy, że chodzi o ludzkie życie, a nie o liczby. Potrącenia na pasach są naszą codziennością i niestety wynika to nie tylko z nieuwagi przechodniów, ale także z ignorancji i pośpiechu kierowców.