Res iudicata, uchylanie się od obowiązku alimentacji, dobrowolne poddanie się karze

W dniu 26 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy wydał wyrok odnośnie: res iudicatae w przypadku przestępstwa niealimentacji; uchylania się od obowiązku alimentacyjnego w okresie nie objętym prawomocnym skazaniem jako nowy czyn przestępny; kontroli wniosku złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k.

W przypadku przestępstw niealimentacji, które należą do kategorii tzw. przestępstw zbiorowych, sformułowana w art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. przeszkoda procesowa w postaci rei iudicatae może zachodzić wyłącznie wówczas, gdy okresy uporczywego uchylania się od obowiązku świadczeń alimentacyjnych, ustalone w kolejno rozpoznawanych sprawach, są identyczne i pokrywają się ze sobą, lub gdy okres określony w sprawie następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio, prawomocnie już zakończonej.

Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego

Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego w okresie nie objętym prawomocnym skazaniem jest już nowym czynem przestępnym, pociągającym dalszą odpowiedzialność karną, przy czym powinno się dokładnie określić granice czasowe kolejnego przestępstwa, z uwzględnieniem treści poprzedniego wyroku skazującego.

Sąd rozpoznając wniosek prokuratora, złożony na podstawie art. 335 § 1 k.p.k.:

„Jeżeli oskarżony przyznaje się do winy, a w świetle jego wyjaśnień okoliczności popełnienia przestępstwa i wina nie budzą wątpliwości, a postawa oskarżonego wskazuje, że cele postępowania zostaną osiągnięte, można zaniechać przeprowadzenia dalszych czynności. Jeżeli zachodzi potrzeba oceny wiarygodności złożonych wyjaśnień, czynności dowodowych dokonuje się jedynie w niezbędnym do tego zakresie. W każdym jednak wypadku, jeżeli jest to konieczne dla zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem, należy przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin, w razie potrzeby z udziałem biegłego, przeszukania lub czynności wymienionych w art. 74 § 2 pkt 1 w stosunku do osoby podejrzanej, a także przedsięwziąć wobec niej inne niezbędne czynności, nie wyłączając pobrania krwi, włosów i wydzielin organizmu.

Prokurator, zamiast z aktem oskarżenia, występuje do sądu z wnioskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar lub innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek, uwzględniających również prawnie chronione interesy pokrzywdzonego. Uzgodnienie może obejmować także wydanie określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie poniesienia kosztów procesu.” powinien przeprowadzić jego kontrolę tak pod względem jego zasadności formalnej, jak i merytorycznej. Taki obowiązek sądu wynika z treści art. 343 § 7 k.p.k. W razie powstania - w toku tej kontroli - jakichkolwiek wątpliwości odnośnie tego wniosku sąd zobowiązany jest do skierowania sprawy na rozprawę i wyjaśniania ich w trybie procesowym na zasadach ogólnych.

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2018 r., IV KK 149/18