Rozbieżność pomiędzy wnioskiem egzekucyjnym a tytułem wykonawczym

Pochód czynności i postępowań zmierzających do zaspokojenia roszczenia obejmuje szereg procedur o różnej specyfikacji i celach – od stwierdzenia zobowiązania, określenia grona wierzycieli i dłużników przez zasądzenie wymagalnego działania aż do faktycznego wykonania orzeczenia, czyli egzekucji.

Postępowanie egzekucyjne jest uregulowane przede wszystkim w kodeksie postępowania cywilnego. Ze względu na zadania, urzeczywistnienie woli sądu, siłą rzeczy dotyka ono sfer bardzo osobistych. Mowa tutaj bowiem o własności i prrywatności danej jednostki. Nic więc dziwnego, że komornicy, przy wykonywaniu swojego zawodu, mają obowiązek zachowania nadzwyczajnej ostrożności. Nie może bowiem dojść do bezpodstawnego podjęcia czynności egzekucyjnych czy egzekucji przewyższającej wartość zasądzonej należności.

Bez tytułu wykonawczego egzekucja nie jest możliwa

Zgodnie z art. 776 kpc explicite podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym natomiast jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (chyba że przepis szczególny ustawowy wprowadzi wyjątek). Zamknięty katalog tytułów egzekucyjnych został zawarty w art. 777 kpc. Analiza zaledwie tych 2 przepisów pozwala wysnuć wniosek o ściśle zarysowanych przesłankach formalnych wszczęcia egzekucji. 

Zasadne zatem staje się stanowisko SN, które wynika z wyroku z dnia 06.06.2014 (sygn. akt I CSK 472/13 ) – bez tytułu wykonawczego komornik nie może prowadzić egzekucji. W sytuacji więc, w której wierzyciel nie dołączył do wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego tytułu wykonawczego – organ egzekucyjny wezwie do usunięcia braków formalnych na podstawie art. 797 §1 w zw. z 130 § 1 w zw. 13 § 2 kpc.

Komornik nie bada zasadności ani wymagalności tytułu wykonawczego (explicite art. 804 kpc; również uchwała SN z dn. 05.10.2016 – sygn. akt III CZP 41/16 ) – ma za to obowiązek skrupulatnie stwierdzić, czy spełnione są wszystkie formalne przesłanki do wszczęcia egzekucji. Głównym przedmiotem badań jest oczywiście tytuł wykonawczy. Sposób weryfikacji prawdziwości oraz kompletności tytułu wykonawczego sprowadza się zatem do upewnienia, że dokument ten pochodzi od uprawnionego organu oraz zawiera wszystkie wymagane elementy.

Tytuł wykonawczy: schemat weryfikacji

Warto przedstawić schemat weryfikacji tytułu wykonawczego przez komornika. Wygląda on następująco:

– tytuł wykonawczy musi być oryginałem orzeczenia sądowego wraz z klauzulą wykonalności, nie ma zatem możliwości potwierdzenia za zgodność z oryginałem kopii tytułu wykonawczego przez profesjonalnego pełnomocnika w sprawie;

– ze względu na różne praktyki techniczne – klauzula wykonalności bywa często doklejana czy doszywana do orzeczenia sądowego – należy więc każdorazowo upewnić się, że łączenia zostały dokonane przez sąd (np. poprzez pieczęcie sądowe na zszyciu stron czy linii klejenia); klauzula wykonalności powinna być opatrzona podpisem sądu  opatrującego orzeczenie klauzulą;

– dane identyfikacyjne stron (PESELe lub NIPy) zamieszczone pod klauzulą muszą być zgodne z tymi wskazanymi we wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego; należy się ponadto upewnić, że nie doszło do żadnych błędów literowych czy skrótowych (np. w nazwisku czy formie osoby prawnej);

– komornik prowadzi egzekucję na podstawie klauzuli wykonalności – w niej sąd zaznacza, czy tytuł podlega wykonaniu w całości czy w części (jakiej?) – wierzyciel nie może żądać ponad to, co zostało wskazane w klauzuli.

Poprawność formalna niezwykle ważna

Niezwykle ważne jest skrupulatne sprawdzenie ewentualnych pełnomocnictw i treści wniosku. Dopiero taka szeroka weryfikacja pozwala komornikowi przystąpić do dalszych czynności egzekucyjnych. Dokument musi być autentyczny, dane w nim zawarte zgodne z rzeczywistością. W przypadku jakiejkolwiek wątpliwości, komornik wzywa wierzyciela do uzupełnienia braków formalnych lub ustosunkowania się do wskazanych niezgodności. Można powiedzieć, że organ egzekucyjny musi mieć całkowitą pewność, co do poprawności formalnej wniosku wraz z załącznikami.

Zgodnie z przepisami prawa oraz zasadami etyki zawodowej

Warto na zakończenie dodać, że art. 16 ust. 1 ustawy z dn. 29.08.1997 o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1277 z pózn. zm.) nakłada na komornika obowiązek postępowania zgodnie z przepisami prawa oraz zasadami etyki zawodowej. Niedopełnienie więc wymaganej staranności przy weryfikacji tytułu wykonawczego, w następstwie czego dochodzi do bezpodstawnych czynności egzekucyjnych, może być na podstawie art. 71 wspomnianej ustawy przedmiotem postępowania dyscyplinarnego wszczętego przeciwko komornikowi. Powyższe nie budzi zastrzeżeń w związku z uprawnieniami komornika sądowego jako funkcjonariusza publicznego władnego do wykonywania orzeczeń sądowych, a tym samym bezpośrednich czynności w sferach prywatnych i majątkowych obywateli.