Ochrona wizerunku zawodników stanowi szczególnie ważną dziedzinę prawa sportowego zarówno w świetle zawierania kontraktów reklamowych, jak i ochrony życia prywatnego poszczególnych zawodników.

Normy prawa autorskiego, co do zasady, nie pozwalają na rozpowszechnienie wizerunku osób bez ich zezwolenia. Natomiast ustawodawca ustanawia wyjątki od tej zasady w prawie autorskim oraz w ustawie o sporcie. W jaki sposób prawo chroni wizerunek sportowca? W jakich sytuacjach można wykorzystywać wizerunek sportowca bez jego zgody?

Wizerunek

Wizerunek osoby jest dobrem osobistym chronionym, przede wszystkim, w świetle przepisów KC. Jest to podobizna osoby utrwalona w jakiejkolwiek postaci. Sąd Najwyższy stwierdził, że objęcie wizerunku ochroną prawa cywilnego staje się możliwe, gdy dana osoba może zostać zidentyfikowana.

Rozpowszechnianie wizerunku

Zgodnie z przepisem art. 81 ust. 1 ustawy prawo autorskie, rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby na nim przedstawionej. Ta norma prawna przedstawia ogólną zasadę, przyjętą w prawie autorskim. W przypadku zagrożenia dobra osobistego, jakim jest wizerunek, dysponent dobra może żądać zaniechania działania zagrażającego, a w razie naruszenia dobra – podjęcia czynności potrzebnych do usunięcia naruszenia, a w szczególności – złożenia publicznie oświadczenia o określonej treści i formie.

Wyjątki od zasady

Od zasady rozpowszechniania wizerunku za zgodą ustawodawca również ustanawia wyjątki. Przepisy prawa autorskiego pozwalają na rozpowszechnienie wizerunku osoby w przypadku, gdy:

  1. jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem funkcji publicznych (politycznych, społecznych, zawodowych) – wyjątek ten dotyczy osób powszechnie znanych;
  2. rozpowszechniany wizerunek osoby został utrwalony jako szczegół większej całości – zgromadzenia, krajobrazu lub publicznej imprezy.

Jak widać, oba wyjątki mogą dotyczyć sportowców, gdyż są oni osobami powszechnie znanymi oraz biorą udział w widowisku sportowym, które z reguły kwalifikuje się jako publiczną imprezę.

Należy wskazać, że wyżej wymienione wyjątki nie pozwalają na wykorzystanie wizerunku zawodnika w reklamie bez jego zgody.

Szczegółowe regulacje z ustawy o sporcie

Ustawa o sporcie również zawiera regulacje dotyczące wykorzystania wizerunku sportowców. Dotyczą one sytuacji wyjątkowych, związanych z wizerunkiem reprezentantów kraju oraz reprezentacji olimpijskiej. Polskie związki sportowe oraz PKOl mają wyłączność odnośnie korzystania z wizerunku reprezentanta w stroju kadrowym w celach gospodarczych określonych w statucie związku. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 14 ust. 3 ustawy o sporcie, zawodnik, przed zakwalifikowaniem go do kadry, wyraża zgodę na rozpowszechnianie swego wizerunku w stroju reprezentacji kraju.

Ochrona wizerunku sportowca jest szczególnie ważna w kontekście prawa sportowego. Zgodnie z regułą, wizerunek osoby można rozpowszechniać wyłącznie za jej zgodą. Natomiast zawodnicy, jako szczególna grupa podmiotów ze względu na rodzaj podejmowanej działalności, często stanowią wyjątki od tej reguły. Często są bowiem osobami powszechnie znanymi oraz uczestniczą w imprezach publicznych. Nie pozwala to natomiast na rozpowszechniania ich wizerunku w celach reklamowych.