Co składa się na staż pracy?

Staż pracy jest istotny z punktu widzenia uprawnień pracownika. Zależy od niego między innymi ilość dni urlopu, długość okresu wypowiedzenia czy też prawo do emerytury. Dlatego ważne jest prawidłowe wyliczenie długości stażu pracy.

Definicja stażu pracy

Kodeks pracy nie zawiera jednoznacznej definicji stażu pracy. Przyjmuje się jednak, że jest to okres, w którym pracownik świadczy pracę na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru bądź spółdzielczej umowy o pracę, niezależnie od trybu rozwiązania stosunku pracy oraz wielkości etatu.

Zgodnie z tą definicją do stażu pracy nie wliczają się więc inne rodzaje zatrudnienia, na przykład na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło czy tez umowy agencyjnej, nawet jeśli umowy te były oskładkowane. Do stażu pracy można zaliczyć jedynie zatrudnienie na postawie umowy przewidzianej w kodeksie pracy. Ponieważ powyższe umowy uregulowane zostały w kodeksie cywilnym, nie stanowią zatrudnienia w rozumieniu przepisów kodeksu pracy, a więc nie wliczają się do stażu pracy. Do stażu pracy nie zalicza się również prowadzenie własnej działalności gospodarczej oraz przebywanie na urlopie bezpłatnym.

Wpływ stażu pracy na uprawnienia pracownicze

Staż pracy ma bezpośrednie przełożenie na uprawnienia pracownicze. Wraz ze stażem pracy pracownik nabywa takie przywileje, jak prawo do:

  • urlopu – przy zatrudnieniu poniżej 10 lat wynosi on 20 dni, powyżej 10 lat – 26 dni
  • dłuższego okresu wypowiedzenia – w przypadku umowy na czas nieokreślony zawartej u danego pracodawcy wynosi on odpowiednio:
    • 2 tygodnie, jeśli pracownik zatrudniony był krócej niż 6 miesięcy,
    • miesiąc, jeśli pracownik był zatrudniony przynajmniej 6 miesięcy,
    • 3 miesiące, jeśli pracownik pracuje u danego pracodawcy co najmniej 3 lata
  • emerytury
  • nagrody jubileuszowej - jeśli zakład pracy takową przewiduje
  • odprawy - jeśli spełnione są dodatkowe przesłanki wynikające z przepisów dotyczących zwolnień grupowych albo zwolnień indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracownika.

Inne okresy zaliczane do stażu pracy

Staż pracy obejmuje nie tylko okres faktycznego wykonywania pracy, lecz także okresy, w których pracownik tej pracy nie świadczył, jednak podlegają one wliczeniu w staż pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Zalicza się do nich między innymi okres:

  • za który sąd przyznał wynagrodzenie pracownikowi przywróconemu do pracy, jeśli pracownik podjął pracę,
  • o który skrócono czas wypowiedzenia w razie zwolnienia z pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, za który przyznano pracownikowi odszkodowanie,
  • prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego lub pracy w takim gospodarstwie prowadzonym przez współmałżonka,
  • czynnej i zawodowej służby wojskowej,
  • urlopu wychowawczego,
  • pobierania zasiłku dla bezrobotnych i stypendium otrzymywanego przez bezrobotnego w trakcie szkolenia, na które skierował go starosta, a także stypendium otrzymywanego bądź w trakcie odbywania stażu na podstawie skierowania starosty, bądź przez uczestnika przygotowania zawodowego dorosłych,
  • pracy za granicą u pracodawcy zagranicznego,
  • odbywania studiów doktoranckich – jednak nie więcej niż 4 lata i pod warunkiem uzyskania stopnia doktora.

Staż pracy a wymiar urlopu wypoczynkowego

Do wyliczania stażu pracy na potrzeby obliczenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, oprócz okresu rzeczywistego świadczenia pracy wlicza się okres nauki. W wyliczeniu bierze się pod uwagę ostatnią ukończoną szkołę. Okresy nauki nie podlegają sumowaniu. I tak do stażu pracy dolicza się, w przypadku ukończenia:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, jednak nie więcej niż 3 lata,
  • średniej szkoły:
    • zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, jednak nie więcej niż 5 lat,
    • zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
    • ogólnokształcącej – 4 lata,
  • - szkoły policealnej – 6 lat,
  • - studiów wyższych – 8 lat.

W przypadku gdy pracownik jednocześnie pracował oraz uczył się, ma prawo wyboru korzystniejszej dla siebie opcji – okresu świadczenia pracy lub okresu nauki.