Środki zabezpieczające w kodeksie karnym: administracyjne

W pierwszej części opracowania dotyczącego środków zabezpieczających pisałam, że środkami tymi mogą być również środki karne ujęte w art. 39 pkt 2-3 kodeksu karnego. Zaliczamy do nich: zakazy związane z wykonywaniem pracy zarobkowej, zakazy i nakaz stosowane wobec sprawców przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego, zakaz wstępu na imprezę masową, zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych oraz zakaz prowadzenia pojazdów. Poniżej krótkie omówienie każdego z nich.

Zakazy związane z wykonywaniem pracy zarobkowej

Tę problematykę szczegółowo reguluje art. 41 kodeksu karnego. Precyzyjniej ujmując, jest to zakaz zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej. Jest on orzekany w stosunku do osób, które podczas popełniania przestępstwa nadużyły swojego stanowiska, zawodu lub popełniły czyn zabroniony w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Dodatkową przesłanką jest niebezpieczeństwo, że dalsze zajmowanie tego stanowiska lub prowadzenie działalności zagrozi istotnym dobrom chronionym przez prawo.

Drugą grupą zakazów jest ta związana z zajmowaniem wszelkich lub określonych stanowisk bądź wykonywania zawodów i działalności związanych z wychowywaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi. Zakaz ten może być orzeczony względem sprawców, którzy zostali skazani na karę pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego (czyli względem osoby, która nie ukończyła 18 lat), albo za przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu małoletniego. Stanowiska związane z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi to wszelkie stanowiska, z którymi wiąże się wykonywanie czynności w zakresie edukacji, zdrowia lub sprawowania pieczy nad dziećmi.

Sprawcy przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletniego

Wobec tych sprawców zastosowanie znajdzie art. 41a kodeksu karnego. Orzeczenie tego środka jest możliwe w sytuacji, gdy sprawca popełnił przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego, inne przestępstwo przeciwko wolności lub przestępstwo z użyciem przemocy. Do tej kategorii środków zaliczamy:

zakaz przebywania w określonych środowiskach lub miejscach – ma to na celu przede wszystkim ograniczenie pedofilom dostępu do osób małoletnich; jako „środowisko” rozumiemy tutaj przebywanie w gronie określonych osób, w pewnej grupie społecznej, jako miejsce – np. park, mieszkanie pokrzywdzonego, szkołę,

zakaz kontaktowania się z określonymi osobami – ustawodawca nie sprecyzował, jaki dokładnie zakres miałby mieć ten środek: czy dotyczy każdej próby kontaktu z określoną osobą (nie tylko osobistego, ale np. za pośrednictwem listu lub osoby trzeciej). Można go orzec zarówno w stosunku do osoby obcej dla sprawcy, jak również wobec osoby najbliższej,

zakaz zbliżania się do określonych osób – można go orzec niezależnie od powyższego zakazu kontaktowania się. Prawdopodobnie w intencji ustawodawcy było, ażeby zakaz ten dotyczył osoby pokrzywdzonej, jednakże przepis jednoznacznie tego nie formułuje. Sąd określa dokładną odległość, jakiej zakaz dotyczy,

zakaz opuszczania miejsca pobytu bez zgody sądu – przyjmuje się, że zakaz ten nie jest określony do np. mieszkania sprawcy, ale miejscowości, w której przebywa bądź jej administracyjnie wydzielonej części (np. dzielnicy).

nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym – tutaj warto zauważyć, że nakaz ten ma zastosowanie również w sytuacji, gdy sprawca jest współwłaścicielem lokalu razem z pokrzywdzonym.

Zakaz wstępu na imprezę masową

Zakaz ten do kodeksu karnego (art. 41b) wprowadziła ustawa o bezpieczeństwie imprez masowych. Potocznie nazywany jest on zakazem stadionowym. Orzeka się go wobec sprawców przestępstw i wykroczeń związanych z bezpieczeństwem imprez masowych. Łączony jest z czasowym ograniczeniem wolności polegającym na obowiązku stawienia się w czasie trwania masowej imprezy sportowej na posterunku policji lub w wyznaczonym przez właściwego komendanta policji miejscu.

Zakaz wstępu do ośrodków gier i uczestnictwa w grach hazardowych

Został on unormowany w art. 41c kodeksu karnego. Pod pojęciem „ośrodka gier” należy rozumieć:

– kasyno,

– salon gry bingo pieniężne,

– salon gier na automatach.

Natomiast pojęcie „gier hazardowych” precyzuje ustawa o grach hazardowych. Zgodnie z tą ustawą są to gry losowe, zakłady wzajemne i gry na automatach. Do takich gier zalicza się również gry urządzane za pośrednictwem internetu, o wygrane rzeczowe lub pieniężne. Wynik takich gier w szczególności zależy od przypadku. W tym kontekście mówimy o grach: liczbowych, telebingo, cylindrycznych, w kości, bingo, loterii: pieniężnej, fantowej, promocyjnej czy audiotekstowej. Natomiast „zakładami wzajemnymi” są zakłady o wygrane pieniężne lub rzeczowe, polegające na odgadywaniu wyników sportowego współzawodnictwa (np. wyścigi konne, mecze piłkarskie – totalizatory) lub zaistnienia różnych zdarzeń (bukmacherstwo).

Zakaz prowadzenia pojazdów

Jest ostatnim środkiem karnym, który może być również zastosowany jako środek zabezpieczający. Ujęty został w art. 42 kodeksu karnego. Zakazem tym objęte mogą być pojazdy określonego rodzaju lub wszelkie pojazdy mechaniczne. Sąd musi doprecyzować, jakich konkretnie pojazdów dotyczy zakaz. Może zostać orzeczony nawet jeśli sprawca nie ma uprawnienia do prowadzenia danego typu pojazdów. Nie może natomiast dotyczyć tych pojazdów, do prowadzenia których nie są potrzebne żadne uprawnienia. Jego orzeczenie możliwe jest w stosunku do osoby uczestniczącej w ruchu, a więc nie tylko w stosunku do kierowcy, ale też pieszego lub pasażera.