Ujawnienie tajemnicy zawodowej – zawieszenie uprawnień maklera

Spór prawny w przedmiotowej sprawie odnosi się do oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji. Kontrolując zgodność z prawem decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w przedmiocie zawieszenia uprawnień do wykonywania zawodu maklera papierów wartościowych stwierdził on, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem.

Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że niewadliwe przeprowadzone przez organ administracji ustalenia faktyczne uzasadniały – zdaniem Sądu I instancji – przyjęcie ich za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie oraz zaakceptowanie dokonanej na ich podstawie oceny, że zachowanie strony realizowało znamiona deliktów opisane w art. 148 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 156 ust. 2 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, polegające:

  • na ujawnieniu informacji poufnej stanowiącej jednocześnie tajemnicę zawodową o planowanej realizacji zlecenia na rzecz klienta Domu Maklerskiego X.,
  • na ujawnieniu informacji stanowiącej tajemnicę zawodową dotyczącej deklarowanej ceny i wielkości zapisów przy tworzeniu księgi popytu na akcje spółki Y,

a w konsekwencji podjęcie przez Komisję Nadzoru Finansowego rozstrzygnięcia o zawieszeniu uprawnień strony do wykonywania zawodu maklera papierów wartościowych.

Według NSA, zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że zaskarżona decyzja nie jest niezgodna z prawem.

Rozbieżności w orzecznictwie

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela bowiem poglądu prawnego wyrażonego w wyroku NSA z dnia 29 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II GSK 320/13, który stanowił podstawę konstruowania tezy o naruszeniu w rozpatrywanej sprawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Uwzględniając treść regulacji prawnej zawartej w art. 11 ust. 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w brzmieniu mającym zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, odwołać należy się do afirmowanego przez skład orzekający Sądu stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt II GSK 1068/11. W jego świetle za uzasadnione uznać należy stanowisko, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do członków Komisji Nadzoru Finansowego. W tym względzie podnieść należy, że w przypadku pracownika podlegającego wyłączeniu jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do załatwienia sprawy (art. 26 § 1 k.p.a.).

Wątpliwości co do bezstronności

W omawianym zakresie podkreślić także należy, że jakkolwiek ustawa nowelizująca ustawę o nadzorze nad rynkiem finansowym dodała do jej art. 11 przepisy ust. 7-9, to jednak dodane przepisy ust. 7 i 8 odnoszą się do sytuacji, w której do wyłączenia osób wskazanych w tych przepisach dochodzi w oparciu o podstawę określoną w art. 24 § 3 k.p.a., a więc w sytuacji zaistnienia wątpliwości co do bezstronności. Niewątpliwie dodanie jednym aktem prawnym wszystkich trzech ustępów przepisu art. 11 ustawy o nadzorze finansowym nie było przypadkowe i wskazuje na to, że art. 11 ust. 9 wymienionej ustawy stanowi dopełnienie norm wynikających z jej art. 11 ust. 7 i ust. 8.

Oznacza to, że sytuacje, o których mowa w art. 11 ust. 7 i ust. 8 pozostają w związku z przypadkami opisanymi w art. 24 § 3 k.p.a. i tylko do tych sytuacji znajduje zastosowanie regulacja określona art. 11 ust. 9, a więc tylko wówczas, gdy na skutek wyłączeń, o których mowa w art. 11 ust. 7 i 8 dojdzie do sytuacji, gdy KNF nie może załatwić sprawy, znajdzie zastosowanie art. 11 ust. 9 ustawy o nadzorze finansowym.

Wyłączenie członka organu

Inaczej natomiast rzecz wygląda w odniesieniu do wyłączenia członka organu. W szczególności w razie takiego wyłączenia członków organu, które powoduje, że organ staje się niezdolny do realizacji powierzonych mu (na zasadzie wyłączności) kompetencji z powodu braku wymaganego quorum do działania. Kodeks odsyła wówczas do odpowiedniego stosowania art. 26 § 2 tej ustawy. A więc do przepisów, które w takiej sytuacji przewidują przeniesienie sprawy do organu wyższego stopnia nad organem właściwym w sprawie. Ten zaś, stosownie do przesłanki wyłączenia, sam załatwia sprawę lub wyznacza do załatwienia sprawy inny podległy sobie organ.

Z przepisów tych wynika, że ustawodawca generalnie dopuszcza możliwość wyłączenia członków organu kolegialnego w sytuacji powodującej utratę przez ten organ zdolności do działania w konkretnej sprawie (podjęcia decyzji). Jednakże rozwiązanie prawne w postaci przekazania sprawy organowi wyższego stopnia świadczy niewątpliwie o tym, że instytucja wyłączenia członka organu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do członków Komisji Nadzoru Finansowego. Ponieważ Komisja nie pozostaje w stosunkach organizacyjnych i kompetencyjnych, które pozwoliłyby wskazać dla niej organ wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. Znajduje to swoje potwierdzenie w art. 11 ust. 6 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym.

Skoro bowiem od decyzji Komisji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nie odwołanie do organu wyższego stopnia (art. 127 § 2 k.p.a.), to oznacza, że tej Komisji nadano w postępowaniu administracyjnym status ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. W przepisach k.p.a. nie przewidziano przeniesienia kompetencji do załatwienia sprawy administracyjnej,.gdy organ utraciłby zdolność do wydania decyzji ze względu na wyłączenie organu (członków organu kolegialnego).o statusie ministra wskutek okoliczności przewidzianych w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.

Kompetencje organu administracji publicznej

W tej mierze podkreśla się, że kompetencje organu administracji publicznej są ściśle związane z tym organem. Nie mogą być przeniesione na inny organ bez wyraźnej podstawy prawnej. Działanie organu w zakresie kompetencji innego organu musi mieć zawsze wyraźną podstawę ustawową. Może przybrać postać przeniesienia kompetencji lub działania z upoważnienia organu. W żadnym razie, bez wyraźnej podstawy prawnej, organ nie może przekazać swych kompetencji innemu organowi. Kompetencji tych nie może mu też „odebrać” inny organ, w tym organ wyższego stopnia lub organ sprawujący nad nim nadzór.

W świetle przepisów art. 148 ust. 1 pkt 1 oraz art. 156 ust. 2 ustawy z 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, maklerzy zobowiązani są do zachowania tajemnicy zawodowej. Nie mogą ujawniać informacji poufnej. Należy również podkreślić w analizowanym zakresie, że nie może mieć przesądzającego znaczenia to,.czy informacja objęta obowiązkiem informacyjnym przed jej przekazaniem do publicznej wiadomości została przekazana w mniej lub bardziej stanowczej formie, czy jedynie w formie sugestii. Albowiem nie można z góry zakładać, że informacją poufną w rozumieniu przepisów ustawy jest tylko:

  • informacja pewna, potwierdzona,
  • pochodząca od emitenta instrumentów finansowych, która ma wpływ na ocenę rentowności papierów wartościowych emitenta,
  • a która nie została przekazana do wiadomości publicznej.

Istotne jest bowiem to, czy taka informacja mogła mieć znaczenie w obrocie instrumentami finansowymi oraz czy została wykorzystana w tym obrocie przez osobę, która taką informację uzyskała.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2018 r., sygnatura II GSK 3641/16