O czym należy pamiętać, zawierając umowę darowizny rzeczy ruchomej?

Umowa darowizny jest uregulowana w art. 888-902 Kodeksu cywilnego. Jak zatem powinna wyglądać umowa darowizny rzeczy ruchomej? Jakie dodatkowe postanowienia można zawrzeć w tego rodzaju umowie?

Czym jest darowizna?

Darowizna jest umową, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 k.c.). Darowizna polega na nieodpłatnym przeniesieniu własności określonego przedmiotu majątkowego lub innej czynności, która w swoim skutku doprowadzi do zmniejszenia majątku darczyńcy na rzecz zwiększenia aktywów lub zmniejszenia pasywów po stronie obdarowanego.[1] Przedmiotem darowizny mogą być przykładowo: pieniądze, nieruchomość, samochód lub udział w spółce czy też akcje.

Zgodnie z art. 890 § 1 kc oświadczenie darczyńcy w przedmiocie darowizny powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Powyższe oznacza, że jedynie oświadczenie darczyńcy powinno zostać złożone w formie aktu notarialnego (rygor nieważności). Jeśli chodzi z kolei o oświadczenie obdarowanego, w kwestii przyjęcia bądź odrzucenia darowizny, nie wymaga się zachowania szczególnej formy. Jednakże jeśli darczyńca nie dochowa wymaganej formy (wymaganej co do jego oświadczenia), umowa darowizny będzie ważna, jeśli zostanie spełniona. Należy również pamiętać, że jeżeli umowa darowizny będzie miała na celu przeniesienie prawa własności nieruchomości, wymóg zachowania formy aktu notarialnego wiąże zarówno darczyńcę, jak i obdarowanego.

Jakie podstawowe postanowienia zawrzeć w umowie?

Umowa darowizny powinna dokładnie określać jej strony. W przypadku wspomnianej umowy mamy do czynienia z dwiema stronami.  Pierwszą stroną jest darczyńcą, czyli osobą, która dokonuje przysposobienia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Drugą stroną umowy jest obdarowany – czyli podmiot, na rzecz którego darczyńca dokonuje darowizny. Powyższe nie oznacza, że po stronie obdarowanego i darczyńcy może występować tylko jedna osoba. Stanie się tak w przypadku gdy przedmiotem darowizny będzie rzecz ruchoma, która jest objęta współwłasnością. Kolejnym niezbędnym elementem umowy darowizny rzeczy ruchomej jest dokładne określenie jej przedmiotu, wartości oraz oświadczenie darczyńcy, że przedmiot darowizny jest jego własnością. Opatrzenie umowy w powyższe postanowienia wystarczy, aby zawrzeć umowę darowizny.

Polecenie darczyńcy

Zgodnie z art. 893 KC umowa darowizny może zawierać postanowienie o poleceniu. Polecenie polega na zobowiązaniu  obdarowanego do określonego działania bądź zaniechania, przy tym nie czyniąc nikogo wierzycielem. Przykładem umowy darowizny z poleceniem jest sytuacja, w której darczyńca przekazuje na rzecz obdarowanego pieniądze z zastrzeżeniem, że należy je spożytkować np. na zakup książek. Ważne jest również to, by obowiązek wynikający z polecenia nie był sprzeczny z ustawą bądź zasadami współżycia społecznego.

W myśl art. 894 § 1 KC darczyńca może żądać wypełnienia polecenia przez obdarowanego, jeśli wykonał ciążące na nim zobowiązanie wynikające z umowy darowizny, chyba że ma ono wyłącznie na celu korzyść obdarowanego. W przypadku zgonu darczyńcy prawo do żądania wypełnienia polecenia przechodzi na jego spadkobierców. Jeśli natomiast polecenie ma na celu interes społeczny – także właściwy organ państwowy.

Co w przypadku gdy obdarowany odmawia wykonania polecenia?

Aspekty związane z odmową wykonania polecenia przez obdarowanego zawarte są w art. 895 KC. Zgodnie z powyższą regulacją obdarowany może odmówić wypełnienia polecenia, jeśli można to usprawiedliwić wskutek istotnej zmiany stosunków. „Przesłanka istotnej zmiany wskazuje, że podstawą odmowy nie jest jakakolwiek zmiana stosunków, ale nowe okoliczności, które sprawiają, że polecenie nie może być wykonane zgodnie ze swoim celem, albo że jego wykonanie obciążałoby nadmiernie obdarowanego w porównaniu z rozsądnymi oczekiwaniami w momencie wyjściowym (tj. zawarcia umowy).” [2]

Jako przykład istotnej zmiany stosunków można wskazać np. ciężką chorobę obdarowanego, która uniemożliwia mu wykonanie polecenia. Ponadto obdarowany może zwolnić się z obowiązku wypełnienia polecenia poprzez wydanie przedmiotu darowizny w naturze w takim stanie, w jakim przedmiot ten się znajduje, w przypadku gdy wypełnienia polecenia żąda darczyńca lub jego spadkobiercy. Jednakże  obdarowany nie może skorzystać z powyższego rozwiązania, jeśli wypełnienia polecenia żąda właściwy organ państwowy.

Odpowiedzialność za wady

Przepisy regulujące odpowiedzialność za wady rzeczy darowanej znajdują się w art. 892 KC. W przypadku gdy rzecz darowana ma wady, darczyńca obowiązany jest do naprawienia szkody, którą wyrządził obdarowanemu przez to, że wiedząc o wadach, nie zawiadomił go o nich w czasie właściwym. Przepisu tego nie stosuje się, gdy obdarowany mógł z łatwością wadę zauważyć. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby strony umowy darowizny mogły inaczej uregulować kwestie odpowiedzialności darczyńcy. Strony mogą więc wprowadzić do umowy postanowienie, na podstawie którego poszerzą lub ograniczą granice odpowiedzialności wynikającej z rzeczonego przepisu. Przy formułowaniu takiego postanowienia należy jednak pamiętać o treści normatywnej art.  473 § 2 KC oraz 558 § 2 KC.

[1]Komentarz do Kodeksu cywilnego art. 898 KC T. II red. Pietrzykowski 2018, wyd. 9/Safjan

[2]Komentarz do Kodeksu cywilnego, art. 895 KC, Nb 2, T. II red. Pietrzykowski 2018, wyd. 9/Safjan

Umowa darowizny rzeczy ruchomej jest już możliwa do wygenerowania w naszym darmowym, intuicyjnym Generatorze Umów! Zapraszamy do korzystania!

Czytaj również:

Kiedy zapłacimy podatek od darowizny?

Odwołanie darowizny a możliwość powrotu przedmiotu do majątku wspólnego