Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

29 września 2020
hello world!

Od jakich kwot (czyli od jakiej podstawy wymiaru) i w jaki sposób są naliczane składki na ubezpieczenia społeczne dla osób ubezpieczonych?

Pracownicy

W przypadku pracowników podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest ich przychód. Jeżeli pracownik wykonuje prace na podstawie umowy o pracę i jednocześnie jest zatrudniony w tej samej firmie na podstawie umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług lub umowy o dzieło, wówczas podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia jest łączny przychód z umowy o pracę i pozostałych umów.

Ta sama zasada dotyczy osób, które zawarły jedną z tych umów z innym podmiotem, aby wykonać usługę, zlecenie bądź dzieło na rzecz firmy, której są pracownikami. Oprócz wynagrodzenia zasadniczego przychodem pracownika jest także wartość świadczenia w naturze. Będzie tak np. gdy firma wynajmuje pracownikowi mieszkanie. Pracodawca ustala wartość takiego świadczenia w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagradzaniu. 

Zleceniobiorcy

W przypadku zleceniobiorców to zleceniodawca ustala podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Dzieje się to w zależności od tego, jak określone zostały odpłatności za jej wykonywanie. Jeżeli w umowie określono odpłatność kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej lub prowizyjnie, wówczas podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast w przypadku odpłatności określonej w umowie w inny sposób, podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota. Nie jest ona jednak niż kwota minimalnego wynagrodzenia. Jeżeli ubezpieczenia zleceniobiorcy trwają tylko część miesiąca, ponieważ np. został objęty ubezpieczeniami w trakcie miesiąca, wówczas kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zleceniodawca obniża proporcjonalnie. Kwotę minimalnego wynagrodzenia dzieli przez liczbę dni tego miesiąca. Następnie mnoży przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom. Tak obliczoną kwotę zaokrągla do pełnych groszy w górę, jeżeli końcówka jest równa lub wyższa od 0,5 grosza, albo w dół, jeżeli końcówka jest niższa od 0,5 grosza.

Prowadzący pozarolniczą działalność i współpracujący

W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą od wielu lat, prowadzących inną działalność pozarolniczą (np. wspólnicy spółki jawnej) lub osób współpracujących z takimi osobami, podstawę wymiaru składek stanowi zdeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.

Nieco inaczej prezentuje się sytuacja osób, które dopiero rozpoczynają działalność gospodarczą. W okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia jej rozpoczęcia podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota. Nie niższa jednak niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Aby opłacać składki od tak ustalonej podstawy wymiaru, należy spełniać dwa warunki.

  1. Nie można prowadzić ani nie można było prowadzić jakiejkolwiek pozarolniczej działalności w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia tej działalności.
  2. Nie można prowadzić działalności na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej, w tym lub poprzednim roku kalendarzowym, wykonywało się w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres nowo rozpoczętej działalności gospodarczej.

Osoby na urlopach macierzyńskich i wychowawczych

Dla osób pobierających zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego podstawę wymiaru składek stanowi kwota tego zasiłku. Natomiast w przypadku osób przebywających na urlopie wychowawczym podstawą wymiaru składek jest kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, które zainteresowany otrzymał za ostatnie 12 miesięcy kalendarzowych przed tym urlopem. Podstawa ta nie może być jednak wyższa niż kwota 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek. Nie może być też niższa niż 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia. Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku.

Jak ustalić roczną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe?

Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe wszystkich ubezpieczonych w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej, ustawie o prowizorium budżetowym lub ich projektach. W razie ich braku przy ustalaniu wymienionego wynagrodzenia bierze się pod uwagę przeciętne miesięczne wynagrodzenie z III kwartału poprzedniego roku. Dlatego płatnik przekazuje składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe do osiągnięcia przez zainteresowanego w danym roku podstawy wymiaru w kwocie 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. Natomiast po przekroczeniu tej kwoty przestaje obliczać i przekazywać te składki. Płatnik przestaje opłacać składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie:

  • informacji uzyskanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że kwota ograniczenia została osiągnięta,
  • własnej dokumentacji płacowej.

Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jeżeli jednak zainteresowany podlega ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie, np. jest zleceniobiorcą lub prowadzi działalność, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe nie może przekraczać miesięcznie 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy. Przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe nie stosuje się ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek do 30-krotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

chevron-down
Copy link