A gdy będę umierał... - warunki ważności testamentu

21 maja 2019
/

Testament stanowi niejako podsumowanie tego, co udało nam się w ciągu życia zgromadzić i jak chcielibyśmy to zagospodarować po naszej śmierci. Jest więc jednym z najważniejszych dokumentów, jakie możemy sporządzić. Wystarczy jednak z pozoru niewinny błąd, a testament może zostać uznany za nieważny.

By uniknąć niepotrzebnych nieporozumień, warto wiedzieć, jak powinien wyglądać prawidłowo sporządzony dokument. Poniżej przedstawione zostaną warunki poprawności testamentu własnoręcznego (holograficznego).

Testament własnoręczny – na jakich zasadach?

Testament własnoręczny może sporządzić każda osoba, o ile jest pełnoletnia i ma pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że osoba ta nie została ubezwłasnowolniona częściowo lub całkowicie, ani też nie ustanowiono dla niej doradcy tymczasowego w toku postępowania o ubezwłasnowolnienie. Warto dodać, że w drodze wyjątku od ogólnej zasady testament może spisać osoba nieletnia, która wstąpiła w związek małżeński po ukończeniu szesnastego roku życia. Taka sytuacja umożliwia bowiem nabycie pełnej zdolności do czynności prawnych. Nie traci się jej nawet w przypadku rozwodu. Należy pamiętać, że testamentu nie można sporządzić przez pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego.

Testament – co musi zawierać dokument?

Przede wszystkim cały testament, od początku do końca, musimy spisać własnoręcznie. Jak to należy rozumieć? Niedopuszczalne jest pisanie na komputerze czy maszynie, ale pisanie nogą czy ustami (w przypadku osób niepełnosprawnych) już tak. Nie ma też znaczenia język ani materiał piśmienniczy. Wykorzystana może być nawet ściana czy gliniana tabliczka. Testament musi zostać podpisany – najlepiej uczynić to pod jego treścią, używając pełnego imienia i nazwiska. Sąd Najwyższy, w swoich orzeczeniach, dopuszcza także pseudonimy i inne formy, o ile nie ma wątpliwości, kto jest autorem. Należy pamiętać, że podpis kończy treść testamentu, a zatem wszystko co znajduje się pod nim, testamentem już nie jest. Testament musi także zawierać datę.

Niedochowanie dwóch pierwszych warunków (własnoręczności i podpisu) skutkuje nieważnością testamentu. Brak daty wywoła taki skutek tylko wtedy, gdy powoduje wątpliwości co do zdolności do sporządzenia ostatniej woli, jej treści czy kolejności testamentów, jeżeli jedna osoba sporządziła ich więcej.

Należy też pamiętać, że nie wolno tworzyć testamentów łączonych. Mowa tutaj o dokumentach tworzonych wspólnie przez małżonków czy rodzeństwo. Takie oświadczenia woli są nieważne.

A co jeśli się rozmyślę?

Testament można w każdej chwili odwołać i są na to trzy sposoby. Po pierwsze, testament można zniszczyć lub pozbawić go cech, od których zależy jego ważność (np. skreślić podpis). Po drugie, można sporządzić nowy testament z zaznaczeniem, że poprzedni odwołujemy. Bez takiego zaznaczenia odwołaniu ulegną tylko te postanowienia testamentu starego, których nie da się pogodzić z nowym. Wreszcie po trzecie, można dokonać w testamencie zmian, z których wynika wola odwołania jego postanowień.