Współuczestnictwo w sporze wspólników spółki cywilnej

W kwietniu 2018 roku Sąd Najwyższy wydał postanowienie w kwestii współuczestnictwa w sporze wspólników spółki cywilnej.

Przypomnieć należy, że spółka cywilna nie ma firmy, może mieć nazwę, firmę mają wspólnicy w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, spełniający warunki prawne przedsiębiorców (art. 431, art. 432 i art. 860 k.c.). W rozpoznawanej sprawie występują w charakterze powodów wspólnicy spółki cywilnej, którzy prawidłowo wspólnie zgłosili roszczenie windykacyjne i żądanie odszkodowania. Dopóki istnieje spółka cywilna, która nie ma podmiotowości prawnej ani materialnej, ani procesowej, w sprawie muszą występować wszyscy wspólnicy razem, ma się bowiem do czynienia ze współuczestnictwem materialnym koniecznym i jednolitym (art. 72 § 1 pkt 1 oraz art. 72 § 2 i art. 73 k.p.c.).

Proces o prawa majątkowe toczy się przy udziale wszystkich wspólników

Zgodnie z utrwalonym w tym względzie orzecznictwem i wspierającą go doktryną proces o prawa majątkowe należące do majątku wspólnego wspólników spółki cywilnej może się toczyć tylko przy łącznym udziale wszystkich wspólników tej spółki. Z tego względu, jeżeli osoba, będąca wspólnikiem spółki cywilnej, jak w niniejszej sprawie zgłosiła powództwo razem z drugim wspólnikiem, to postąpił prawidłowo, a jego późniejsze oświadczenie, że nie chce mieć nic do czynienia z rozpoznawaną sprawą i zbył swoje udziały w spółce kolejnemu podmiotowi, nic w postępowaniu nie zmienia. Jego rezygnacja z udziału w toczącej się sprawie nie mogła wywołać skutków prawnych ani skutków procesowych. Gdyby osoba ta nie występowała w pozwie, będąc wspólnikiem spółki cywilnej, o której mowa w sprawie, to należałoby uznać, że w sprawie tej występuje brak legitymacji procesowej czynnej; w niniejszej sprawie legitymacja ta została zachowana.

Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 391 § 1 zdanie drugie k.p.c. przed sądem drugiej instancji nie ma zastosowania art. 195 k.p.c. Nie dokonuje się na tym etapie postępowania zmian podmiotowych, polegających na wezwaniu lub zawiadomieniu osób nie biorących udziału w sprawie. W niniejszym postępowaniu chodzi o nowego wspólnika spółki cywilnej w innej osobie "C..." spółka z o.o..

W tych okolicznościach i mając na uwadze argumenty przytoczone w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji, w tym stwierdzenie, że samodzielnie wspólnik spółki cywilnej może dochodzić przypadających mu wierzytelności dopiero po rozwiązaniu spółki, z czym nie ma się do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2018 r., IV CZ 18/18