Wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego

7 stycznia 2020
hello world!

Obowiązek alimentacyjny nie wygasa z mocy prawa. Właściwą drogą do realizacji roszczenia o zmianę obowiązku alimentacyjnego jest natomiast droga postępowania sądowego. Zmiana wyroku lub umowy, którą ma na względzie art. 138 ustawy Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy (dalej jako: KRiO), może polegać między innymi na stwierdzeniu ustania obowiązku alimentacyjnego, wobec odpadnięcia którejś z przesłanek uzasadniających ten obowiązek, czy to po stronie uprawnionej, czy to po stronie zobowiązanej.

Stan faktyczny

Zakład Ubezpieczeń Społecznych pomniejszył emeryturę ubezpieczonego z powodu potrącania świadczeń alimentacyjnych i innych potrąceń. Odwołanie od decyzji wniósł ubezpieczony. Domagał się bowiem jej zmiany przez zaprzestanie potrąceń świadczeń alimentacyjnych oraz zwrotu od organu rentowego potrąconych bezpodstawnie kwot wraz z ustawowymi odsetkami.

W odpowiedzi organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania. Organ rentowy wskazał, że ubezpieczony nie przedłożył do dnia wydania zaskarżonej decyzji odpowiedniego dokumentu. Mowa o dokumencie stwierdzającym, że została zniesiona klauzula wykonalności ugody sadowej dotyczącej należności alimentacyjnych. Nie przedłożył również orzeczenia Sądu o wygaśnięciu obowiązku alimentacyjnego względem synów.

Wobec tego Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił odwołanie. Apelację od wyroku złożył ubezpieczony. Podniósł, że skoro w niniejszej sprawie świadczenia alimentacyjne wygasły wobec osiągnięcia przez dzieci pełnoletności, to brak było podstaw do tego, aby organ rentowy w dalszym ciągu dokonywał potrąceń. Sąd Apelacyjny nie zgodził się jednak z argumentacją ubezpieczonego. Ostatecznie apelacja została oddalona.

Obowiązek alimentacyjny nie wygasa z mocy prawa

Sąd Apelacyjny wskazał, że ubezpieczony w szczególności ma możliwość wytoczenia odpowiedniego powództwa przed sądem powszechnym. Obowiązek alimentacyjny nie wygasa z mocy prawa. Właściwą drogą do realizacji roszczenia o zmianę obowiązku alimentacyjnego jest natomiast droga postępowania sądowego.

Art. 138 KRiO stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Przez zmianę stosunków należy rozumieć wszelkie zmiany w statusie ekonomicznym stron powodujące zmianę (zwiększenie, ale i zmniejszenie) zakresu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego lub też zmianę (zwiększenie, ale i zmniejszenie) zakresu możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Zmiana stosunków może więc doprowadzić zarówno do zmiany wysokości (podwyższenia lub obniżenia) obowiązku alimentacyjnego, jak i do jego wygaśnięcia.

Sąd Najwyższy w wyroku z 21 stycznia 1999 r. (sygn. akt I CKN 1292/98) wyjaśnił, że zmiana wyroku lub umowy, którą ma na względzie art. 138 KRiO, może polegać między innymi na stwierdzeniu ustania obowiązku alimentacyjnego, wobec odpadnięcia którejś z przesłanek uzasadniających ten obowiązek, czy to po stronie uprawnionej, czy to po stronie zobowiązanej.

Ubezpieczony może zatem wytoczyć powództwo o ustalenie, że obowiązek alimentacyjny wobec jego synów wygasł. Okoliczności te nie powodują jednak automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Organ rentowy nie jest władny samodzielnie brać pod uwagę tych okoliczności w sytuacji, w której przedłożony mu został tytuł wykonawczy, na podstawie którego uprawnionym przysługują świadczenia w określonej wysokości. Organ rentowy nie ma podstaw, by samodzielnie zinterpretować treść tytułu wykonawczego, dokonać wykładni woli stron zawierających ugodę i w konsekwencji odmówić jego realizacji.

Zmiana obowiązku alimentacyjnego w związku z osiągnięciem pełnoletniości

Obowiązek alimentacyjny rodziców względem ich dzieci nie jest ograniczony terminem. Osiągnięcie przez dziecko określonego wieku nie stanowi natomiast przesłanki jego uchylenia. Nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego wykształcenia. Zależy on jedynie od tego, czy dziecko jest w stanie utrzymać się samodzielnie. W przypadku dzieci, które osiągnęły pełnoletniość, należy wziąć pod uwagę, czy dokładają starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się, czy też wykazują chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki (Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2019 r.VI RCa 32/19). 

 

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2019 r. sygn. III AUa 1/18

chevron-down
Copy link