Dochodzenie po latach odszkodowania za wypadek przy pracy

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca w latach 1992r. – 1995r. prowadził działalność gospodarczą w branży stolarskiej.

W dniu 11 lipca 1995r. doznał urazu w związku z usługą wykonywaną w ramach zgłoszonej działalności gospodarczej. Pozwany uznał to zdarzenie za wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej protokołem z dnia 14 lipca 1995r.

W dniu 26 stycznia 2017r.  złożył w ZUS wniosek o wypłatę odszkodowania w związku z wypadkiem z dnia 11 lipca 1995r. Wcześniej wniosków na piśmie nie składał i nie były wydawane decyzje w tym zakresie.

Orzeczenie Sądu

Sąd wskazał, iż jak wynika z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych przepisy ustawy stosuje się do wniosków o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności pozarolniczej lub współpracy przy jej prowadzeniu, który nastąpił po dniu 31 grudnia 1998 r., a przed dniem wejścia w życie ustawy, o ile wniosek został złożony w okresie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, z zastrzeżeniem ust. 3. Osobom zgłaszającym wnioski zgodnie z ust. 1 lub 2 jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje w razie występowania w dniu złożenia wniosku zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na kwotę przekraczającą 2,00 zł i nieuregulowania tego zadłużenia do dnia 30 czerwca 2003 r. (ust.3).

Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, że roszczenie wnioskodawcy nie może podlegać ocenie na gruncie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 30 października 2002 r., bowiem wypadek miał miejsce przed 31 grudnia 1998r.

W poprzednim stanie prawnym kwestie dotyczące roszczeń odszkodowawczych z tytułu wypadków przy pracy regulowała ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Jak wynikało z art. 9 ust. 1 tejże ustawy pracownikowi, który wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne. Z kolei w art. 1 wskazano, że świadczenia określone ustawą przysługują pracownikom, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej oraz członkom rodzin pracowników zmarłych wskutek takiego wypadku lub choroby. Nie było zatem możliwości przyznania prawa do odszkodowania z tytułu wypadku osobom prowadzącym działalność gospodarczą lecz wyłącznie pracownikom.

Zastosowanie ustawy z 1976 roku

Sytuację prawną osób prowadzących działalność gospodarczą regulowała ustawa z dnia 18 grudnia 1976r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą. Jak wynikało z art. 5 pkt 5 w/w ustawy świadczenia z ubezpieczenia przysługujące ubezpieczonym oraz członkom ich rodzin obejmowały:

  • świadczenia pieniężne z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności określonej w art. 1
  • w razie choroby zawodowej: rentę szkoleniową, rentę inwalidzką oraz rentę rodzinną.

Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 18 grudnia 1976r. z tytułu wypadku przy prowadzeniu działalności przysługiwały renta szkoleniowa, renta inwalidzka i renta rodzinna. Ustawodawca nie przewidział zatem wówczas możliwości przyznawania na rzecz osób prowadzących działalność gospodarczą prawa do odszkodowania. Po raz pierwszy takie uprawnienia wprowadzono w ustawie z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych , która jednak jak już wyżej wskazano nie ma zastosowania do wnioskodawcy z uwagi na datę wypadku.

W tych okolicznościach brak było podstaw do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego. W szczególności badania związku między aktualnym stanem zdrowia wnioskodawcy a wypadkiem z dnia 11 lipca 1995r. skoro przepisy obowiązujące w dacie zdarzenia nie przewidywały możliwości ubiegania się o odszkodowanie, a aktualnie obwiązujących przepisów stosować do wypadku wnioskodawcy nie można.