Kiedy można wypowiedzieć umowę kredytu?

Umowa kredytu jest typowym zobowiązaniem ciągłym, można ją zatem wypowiedzieć.

Do wypowiedzenia umowy kredytu może dojść po spełnieniu jednej z określonych przesłanek w art. 75 ustawy Prawo bankowe.

Zgodnie ze wspomnianym przepisem prawa, przesłankami tymi są:

  • niedotrzymanie przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu,
  • w przypadku utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu.

Kiedy bank nie może wypowiedzieć umowy kredytu?

Przy czym, zgodnie z art. 75 ust. 3 ustawy Prawo bankowe (Dz. U. 1997 Nr 140, poz. 939 t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1876), w przypadku utraty zdolności kredytowej kredytobiorcy lub zagrożenia jego upadłością, bank nie może wypowiedzieć umowy kredytu, jeżeli ten zgodził się na realizację przez kredytobiorcę programu naprawczego. Owa „łagodność” prawa jest skutkiem wejścia w życie ustawy z dnia 15 maja 2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1508). Uprawnienie banku do wypowiedzenia umowy kredytu w przypadku zagrożenia upadłością hamuje art. 256 ust. 1 oraz 2 ustawy Prawo restrukturyzacyjne, które stanowią, że:

Ust. 1:  Od dnia otwarcia przyspieszonego postępowania układowego do dnia jego zakończenia albo uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu przyspieszonego postępowania układowego wypowiedzenie przez wynajmującego lub wydzierżawiającego umowy najmu lub dzierżawy lokalu lub nieruchomości, w których jest prowadzone przedsiębiorstwo dłużnika, bez zezwolenia rady wierzycieli, jest niedopuszczalne.

Ust. 2: Do umów kredytu w zakresie środków postawionych do dyspozycji kredytobiorcy przed dniem otwarcia postępowania, leasingu, ubezpieczeń majątkowych, umów rachunku bankowego, umów poręczeń, umów obejmujących licencje udzielone dłużnikowi oraz gwarancji lub akredytyw wystawionych przed dniem otwarcia przyspieszonego postępowania układowego przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio.

Mając na uwadze zacytowaną treść części art. 256 ustawy Prawo restrukturyzacyjne, winno się pamiętać o treści wspomnianego art. 75 ustawy Prawo bankowe, który daje pierwszeństwo stosowania przepisu Prawa restrukturyzacyjnego.

Na tym etapie należy zwrócić uwagę na dwie kwestie – stroną umowy uprawnioną do wypowiedzenia jest kredytodawca (bank), a prawo nie wskazuje na obowiązek wypowiedzenia umowy kredytu po spełnieniu ww. przesłanek, jest to jedynie uprawnienie. Zgodnie z głosem doktryny, w umowie mogą zostać zastrzeżone pewne sytuacje zależne bądź niezależne od kredytobiorcy, które wskazywałyby na wykorzystanie uprawnienia banku do wypowiedzenia umowy kredytowej.

Termin wypowiedzenia umowy kredytu

O ile strony w umowie nie określą inaczej, ustawowy termin wypowiedzenia umowy kredytu to:

  • 30 dni,
  • 7 dni w przypadku zagrożenia upadłością.

Wypowiedzenie umowy kredytowej przez bank skutkuje obowiązkiem spłaty kredytobiorcy tej części kredytu, która nie została spłacona.

Spłata kredytu – różne sposoby

Mimo wszystko, wypowiedzenie umowy jest zawsze ostatecznością i nie powinno ono leżeć w interesie żadnej ze stron umowy. Kredytobiorca, zawierając umowę kredytu z bankiem, zobowiązuje się terminowo „spłacać zaciągnięty kredyt”, czyli zwrócić kwotę wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami. Kredyt może być spłacany w dwojaki sposób:

  • jednorazowo,
  • w systemie ratalnym.

Obecnie najpopularniejszą metodą spłaty jest spłata kredytu w systemie ratalnym. Raty mogą być rodzaju:

  • stałego,
  • zmiennego.

Wysokość rat stałych przez cały okres spłaty kredytu jest stała, wysokość rat zmiennych może natomiast ulegać zmianie, w granicach warunków określonych w umowie (np.  rata malejąca).

Termin spłaty kredytu reguluje art. 75a ust. 1 ustawy Prawo bankowe i jest to termin zastrzeżony dla każdej stron. Oznacza to, że zarówno bank nie może żądać przedterminowej spłaty kredytu, jaki kredytobiorca (bez ustalenia tego z bankiem) nie może spłacić przed upływem tegoż terminu.