Jak zmienić nazwisko dziecka?

29 czerwca 2018
hello world!

Nazwisko stanowi element naszej tożsamości - identyfikuje nas i naszą przynależność. Z reguły, dziecko otrzymuje nazwisko po swoim ojcu. Nie jest to jednak możliwe w każdej sytuacji. Wraz z chęcią rozwiązania takich problemów, sięgamy po KRiO (Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy).

Zasada zapisana w aktach prawnych głosi, że wnioskodawca może zmienić nazwisko po ukończeniu 16. roku życia. W przypadku zmiany nazwiska osoby poniżej 16. roku życia w jej imieniu wniosek oraz inne dokumenty ws. zmiany nazwiska do wydziału stanu cywilnego składa opiekun prawny. 

Nazwisko dziecka w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym

Dziecko, co do którego istnieje domniemanie, że pochodzi od męża matki, czyli zrodziło się w trakcie trwania związku małżeńskiego (lub 300 dni od jego ustania) nosi nazwisko będące nazwiskiem obojga małżonków.  

Jeżeli natomiast małżonkowie mają różne nazwiska składają zgodne oświadczenia, w którym to wskazują jakie nazwisko będzie nosić ich dziecko. Oświadczenie może zawierać zgodę na połączenie nazwisk rodziców, jeśli przykładowo po zawarciu małżeństwa zostali oni przy swoich dotychczasowych nazwiskach czy też jedno z małżonków nosi dotychczasowe nazwisko połączone z nazwiskiem drugiego małżonka, który zachował swoje nazwisko. 

Dziecko może nosić również nazwisko jednego z rodziców.

Jak uzasadnić zmianę nazwiska dziecka?

Zmiana nazwiska wcale nie należy do łatwych do załatwienia formalności. Aby więc udało nam się osiągnąć cel, trzeba znaleźć naprawdę konkretne uzasadnienie. Jak określa to ustawa z dn. 17 października 2008 “O zmianie imienia i nazwiska”, zmiany nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności: 

  • imienia lub nazwiska ośmieszającego, lub nielicującego z godnością człowieka;
  • na imię lub nazwisko:
    • używane,
    • które zostało bezprawnie zmienione,
    • noszone zgodnie z przepisami państwa prawa, którego obywatelstwo również posiada. 

Nazwiska nie można zmienić w przypadku, kiedy ubiegamy się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej lub wojskowej. Chyba, że posiadamy członków rodziny  o takim nazwisku - trzeba wtedy jednak przedstawić odpowiednie dokumenty. 

Powody, dla którego chce chce się zmienić nazwisko może być wiele. Wyżej wymienione mają jedynie charakter przykładowy. Oceny powodu zmiany nazwiska dokonuje kierownik urzędu stanu cywilnego i od tego zależy całe rozstrzygnięcie sprawy.

Jakie dokumenty są wymagane przy zmianie nazwiska dziecka?

Aby zmienić nazwisko, przede wszystkim potrzeby jest poprawnie wypełniony wniosek, wraz z uzasadnieniem. Nie wolno też zapomnieć o dowodzie tożsamości, który potwierdza zgodność danych przedstawionych przez wnioskodawcę. W przypadku, jeśli wnosimy o zmianę nazwiska dziecka, dodatkowo wymagany jest załącznik w postaci odpisu jego aktu urodzenia. Jeśli dziecko ukończyło już 13 lat, dodatkowo potrzebna jest pisemna zgoda małoletniego. 

O zmianę nazwiska dziecka występując oboje rodziców. Potrzebna jest więc pisemna zgoda drugiego z rodziców na dokonanie zmiany, chyba że:

  • jedno z rodziców nie jest znane,
  • nie żyje - w takim przypadku należy przedstawić akt zgonu rodzica,
  • nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, 
  • jest pozbawionym władzy rodzicielskiej - w tym przypadku należy przedstawić postanowienie sądu.

W jakim urzędzie można dokonać zmiany nazwiska dziecka?

Decyzję o zmianie, bądź o odmowie zmiany imienia lub nazwiska wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego, do którego trafił wniosek, albo jego zastępca. Ma ona natychmiastowy skutek. Przesyła się ją za pośrednictwem systemu teleinformatycznego (w którym jest prowadzony rejestr stanu cywilnego) do kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt urodzenia oraz akt małżeństwa wnioskodawcy. 

Jeżeli zmiana rozciąga się na małoletnie dzieci – również do kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akty ich urodzenia. Gdy zaś zmiana imienia lub nazwiska małoletniego następuje na wniosek przedstawiciela ustawowego dziecka, decyzja zostaje przekazana kierownikowi urzędu stanu cywilnego, który sporządził jego akt urodzenia. 

Zmiana nazwiska dziecka na dwuczłonowe

Dwuczłonowe nazwiska są odpowiedzią na sytuację, kiedy każde z rodziców posiada inne nazwisko. W takim wypadku możliwe są dwa rozwiązania. Pierwszym jest oświadczenie, w którym oboje z rodziców zgadzają się na jedno z nazwisk. W przypadku, kiedy nie mogą oni dojść do porozumienia, zostaje utworzone połączenie nazwiska matki i nazwiska ojca (o kolejności decydują rodzice). 

Zarówno w przypadku dziecka urodzonego w małżeństwie, jak i uznania dziecka, skutkiem niezłożenia przez rodziców oświadczeń, dotyczących nazwiska dziecka jest nadanie dziecku nazwiska dwuczłonowego. Składa się ono wówczas z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca.

Nazwisko dwuczłonowe można również nadać dziecku, kiedy matka (bądź ojciec) wchodzi w związek małżeński z partnerem (bądź partnerką) nie będącym biologicznym rodzicem małoletniego. Wtedy za zgodą pisemną zgodą obojga rodziców, możliwe jest utworzenie nazwiska dwuczłonowego, składającego się z nazwiska, które dziecko nosiło dotychczas, oraz nowego nazwiska matki/ojca. 

Zmiana nazwiska dziecka bez zgody rodzica

Według ustawy z dn. 17 października 2008 roku o zmianie imienia i nazwiska, dokonanie takiej zmiany u dziecka jest możliwe za zgodą obojga rodziców.  Są jednak przypadki, kiedy ta zgoda nie jest wymagana. Należą do nich sytuacje, kiedy jeden z rodziców nie żyje, nie posiada władzy rodzicielskiej, zdolności do czynności prawnych oraz jest nieznany. W przypadku, kiedy rodzice nie mogą dojść do porozumienia w sporze o nazwisko dziecka, mogą się zwrócić do sądu o wyrażenie zgody na taką zmianę. 

Wniosek składa się do Sądu Opiekuńczego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania małoletniego. Do takiego wniosku należy dołączyć uzasadnienie, w którym przedstawi się okoliczności wyjaśniające konieczność zmiany nazwiska bez zgody drugiego z rodziców. W tej sytuacji, prawomocne postanowienie Sądu działa jako zastępstwo zgody rodzica, który sprzeciwił się decyzji. 

Zmiana nazwiska dziecka po rozwodzie

Z zasady, decyzja o rozwodzie rodziców nie wpływa na nazwisko dziecka. Zostaje ono takie samo, jak wcześniej. Jeśli jednak chcemy dokonać zmiany, jest to możliwe za pisemną zgodą obu stron - zarówno matki, jak i ojca. Jeżeli jednak, rodzice nie będą mogli porozumieć się w sprawie zmiany nazwiska małoletniego, każda ze stron może wystąpić z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu przez Sąd Opiekuńczy. 

Nazwisko dziecka przysposobionego

Przysposobiony (inaczej adoptowany), według art. 122 KRiO, otrzymuje nazwisko przysposabiającego. Jeśli został przysposobiony przez małżonków (bądź, jeden z małżonków, przysposobił dziecko drugiego z małżonków), adoptowany otrzymuje nazwisko, które nosiły by lub noszą dzieci zrodzone z tego małżeństwa. 

Może również dojść do sytuacji, kiedy adoptowany będzie chciał zachować swoje nazwisko. W tej sytuacje Sąd Opiekuńczy w orzeczeniu o przysposobieniu, postanawia, że adoptowany nosić będzie nazwisko składające się z jego dotychczasowego nazwiska i nazwiska adoptującego. Przepisu tego nie stosuje się jednak w przypadku przysposobienia całkowitego - kiedy sporządza się nowy akt urodzenia, wpisując adoptujących jako rodziców. 

Nazwisko dziecka po uznaniu ojcostwa

Według Kodeksu Rodzinnego i opiekuńczego, art 89: dziecko otrzymuje nazwisko ojca, jeśli ojcostwo zostało stwierdzone przez uznanie - podane w zgodnych oświadczeniach obojga rodziców. Jeśli rodzice nie złożyli zgodnego oświadczenia, dziecko otrzymuje dwuczłonowe nazwisko - do nazwiska matki dołączone jest nazwisko ojca. W przypadku ustalenia ojcostwa drogą sądową, sąd nadaje dziecku nazwisko w wyroku ustalającym ojcostwo. 

Nazwisko dziecka po ślubie

Co w przypadku, kiedy matka postanowiła wziąć ślub z mężczyzną, który nie jest ojcem dziecka? Czy jest możliwe, aby małoletni otrzymał jego nazwisko? Jest - według art. 90 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: małżonkowie mogą złożyć oświadczenie, że dziecko będzie nosiło będzie takie nazwisko, jakie nosiłoby ich wspólne dziecko. W przypadku, kiedy dziecko ukończyło 13 lat, potrzebna jest także jego zgoda. Niestety, nadanie dziecku nazwiska “nie-ojca” nie jest możliwe, jeżeli nosi ono nazwisko biologicznego ojca, lub dwuczłonowe utworzone z nazwisk ojca i matki. Przepis ten działa również w drugą stronę - kiedy ojciec zawarł związek małżeński z kobietą nie będącą matką dziecka.

chevron-down
Copy link