Świadek ma prawo żądać zwrotu kosztów podróży

20 lipca 2018
/

Ustalenie właściwości miejscowej sądu leży w sferze jego obowiązków. Zastosowanie różnych kryteriów, jakie podsuwa nam KPK, nierzadko stanowi problem dla organów – zwłaszcza, gdy mamy do czynienia z przestępstwami dokonanymi przez Internet. Dlatego też wezwanie do złożenia zeznań może przyjść z różnych części Polski. Co w takim razie z dojazdem i zwrotem kosztów podróży?

Ekonomika ekonomiką, ale…

Jednym z ustawowych rozwiązań, które ma na celu oszczędność procesu jest art. 36 KPK. W sytuacji, gdy większość osób, które należy wezwać na rozprawę, zamieszkuje inne miasto lub inny region – położony z dala od sądu właściwego, sąd wyższego rzędu nad sądem właściwym może przekazać sprawę innemu sądowi równorzędnemu z okolic zamieszkania np. świadków. Jest to rozwiązanie zasadne i potrzebne – stanowi bowiem odpowiedź na różnego rodzaju sytuacje, w których bezkompromisowość rozwiązań prawnych doprowadziłaby do absurdu. Niemniej należy mieć na uwadze, że przepisy pozwalające na zmianę właściwości sądu powinny być stosowane ostrożnie. Wiąże się to z zasadą praworządności. Nakazuje ona, by o winie oskarżonego orzekał sąd właściwy – wyznaczony przepisami prawa, a nie na podstawie zmiennych kryteriów.

Muszę jechać, bo dostanę karę …

Przekazanie w drodze art. 36 nie może być motywowane kilkoma osobami, które należy wezwać, chociażby dystans pomiędzy miejscem zamieszkania świadka a sądem można byłoby mierzyć długością czy szerokością Polski. Biorąc natomiast pod uwagę obowiązek osoby wezwanej do złożenia zeznań, wniosek jest jeden – trzeba jechać. Owszem, w dobie rozwoju technologicznego można liczyć na wyrozumiałość sądu i przeprowadzenie tzw. wideokonferencji w ramach pomocy prawnej. Świadek stawia się wtedy w najbliższym dla niego sądzie, który łączy się z sądem właściwym. Warunkiem koniecznym jest jednoczesność i bezpośredniość przekazu obrazu i dźwięku. Tyle, że nie każdy sąd jest wyposażony w odpowiednią aparaturę, w  związku z czym wideokonferencja nie jest jeszcze tak popularna. Natomiast nieuzasadnione niestawienie się na rozprawę daje sądowi uprawnienie do nałożenia na świadka kary porządkowej do 3000 zł.

Wnoszę o zwrot kosztów podróży

Art. 618a w zw. z art. 618c KPK określa, w jakich sytuacjach i na jakich zasadach świadek może starać się o zwrot kosztów podróży. Przede wszystkim należy pamiętać, że to w gestii zainteresowanego (świadka czy biegłego) pozostaje udokumentowanie rzeczywiście poniesionych kosztów, które muszą być racjonalne i celowe. Takich cech nie będą posiadały koszty podróży, w ciągu której załatwialiśmy osobiste potrzeby – np. zorganizowanie dodatkowego przejazdu celem zwiedzania czy zakupów. Sąd ma bowiem prawo badać wskazane przesłanki i w razie ich niespełnienia odmówić zwrotu kosztów.

Zwrot kosztów nie następuje automatycznie, a więc sąd nie będzie dopytywał świadka o sposób dojazdu i poniesione koszty. Osoba zainteresowana powinna złożyć wniosek o zwrot kosztów podróży ustnie do protokołu lub na piśmie w terminie zawitym 3 dni od dnia zakończenia czynności z udziałem osoby uprawnionej do żądania należności. Upływ terminu będzie skutkował bezskutecznością wniosku, a w rezultacie odmową zwrotu. Można jednak ten termin przywrócić.

Na zakończenie należy podkreślić, że świadek czy biegły powinni należycie udokumentować koszty podróży – mogą to być np. bilety autobusowe czy inne dowody skorzystania z danego środka lokomocji.