Czym jest dyskryminacja?

6 grudnia 2019
hello world!

Przepisy prawa w sposób wyraźny zakazują dyskryminacji, między innymi ze względu na płeć, wiek, wyznanie czy pochodzenie. Konstytucja RP stanowi bowiem, że wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Jakie konsekwencje spotkają sprawcę za przestępstwa o charakterze dyskryminacyjnym?

Wolność od dyskryminacji

Zgodnie z art. 119 § 1 ustawy Kodeks karny (dalej jako „kk”), kto stosuje przemoc lub groźbę bezprawną wobec grupy osób lub poszczególnej osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu jej bezwyznaniowości, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Przedmiotem ochrony tego przepisu jest ludzkość jako zbiorowość różnorodnych ras, narodowości i przekonań. Artykuł ten chroni także tak podstawowe prawa człowieka jak wolność, swobodę sumienia, wyznania oraz nietykalność cielesną. Całość określana jest często jako wolność od dyskryminacji.

Co istotne, do znamion omawianego przestępstwa nie należy ani podporządkowanie się woli sprawcy grupy osób lub osoby, ani zachęcenie innej osoby do popełnienia przestępstw z określonych w przepisie.

Przeczytaj również:
Naruszenie nietykalności cielesnej

Przemoc i groźba

Przemoc oznacza przymus fizyczny skierowany zarówno bezpośrednio na osobę, jak i poprzez rzecz. Użycie przemocy oznacza zastosowanie siły fizycznej wbrew czyjejś woli. Trafny wydaje się pogląd Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu (wyrok z 5 lipca 2018 r., sygn. II AKa 200/18), że chociaż motywem sprawcy tego występku ma być posiadanie przez przedmiot czynności wykonawczej którejś z wymienionych cech, to cel przemocy lub groźby może być różny, np. zastraszanie, podporządkowanie lub zmuszanie, eliminacja z danej dziedziny życia publicznego, ograniczenie w korzystaniu z praw i wolności, eliminacja konkurencji. Natomiast zgodnie z art. 115 § 12 kk, groźbą bezprawną jest zarówno groźba, o której mowa w art. 190, jak i groźba spowodowania postępowania karnego lub rozgłoszenia wiadomości uwłaczającej czci zagrożonego lub jego osoby najbliższej. Nie stanowi groźby zapowiedź spowodowania postępowania karnego, jeżeli ma ona jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem.

Przemoc lub groźba bezprawna powinna być oparta na motywach dyskryminacyjnych (sprawca powinien działać z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub z powodu bezwyznaniowości) oraz skierowana do określonej i chronionej tym przepisem zbiorowości lub należących do niej zindywidualizowanych osób (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 14 maja 2014 r., sygn. II AKa 79/14).

Przynależność

Znamię „przynależności” należy odczytywać szerzej, niż to wynika z potocznego znaczenia tego wyrazu. Intencją ustawodawcy była nie tylko ochrona grup społecznych o określonym stopniu trwałości (np. wynikającej ze wspólnej historii, terytorium, języka, kultury itp.) czy formalnego zorganizowania (np. partie, organizacje, stowarzyszenia, wspólnoty wyznaniowe), ale również tych wszystkich zbiorowości, które mogą być przedmiotem dyskryminacji z racji wyraźnych odrębności z tytułu urodzenia, pochodzenia, rasy, religii, głoszonych poglądów politycznych i wynikających z nich postaw (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 27 listopada 2003 r., sygn. II AKa 338/03).

Istota przestępstwa

Przestępstwo z art. 119 § 1 kk można popełnić tylko umyślnie. Cel takiego działania może być różny. Może być nim np. zastraszanie pokrzywdzonych, podporządkowanie lub zmuszanie ich do określonego działania, zaniechania lub znoszenia czy też ich eliminacja z danej dziedziny życia publicznego lub ograniczenie w korzystaniu z równości praw człowieka i podstawowych wolności. Należy do niego, jako warunek konieczny, kierowanie się sprawcy powodem rozumianym jako psychiczny proces decyzyjny o charakterze intelektualnym, u podłoża którego leży negacja, a nawet pogarda dla tych ogólnie akceptowanych, uniwersalnych wartości. Chroni je m.in. art. 119 § 1 kk (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 27 listopada 2003 r., sygn. II AKa 338/03).

Przeczytaj również:
Czy cudzoziemcy podlegają przepisom polskiego kodeksu karnego?

 

chevron-down
Copy link