Czym jest fundacja i jak ją założyć? (na przykładzie WOŚP)

Jerzy Owsiak zrzekł się stanowiska Prezesa Fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Decyzja jest prawdopodobnie związana z zamachem na życie Prezydenta Gdańska. Paweł Adamowicz zmarł od ran zadanych nożem. Sprawcą jest 27-letni mężczyzna, który wtargnął na scenę. Media głównego nurtu opisywały już historię dlatego ten artykuł nie będzie kolejnym tekstem newsowym. Naszym zadaniem jest zapoznanie państwa z ustawą o fundacjach i wskazanie co się dzieje w sytuacjach, kiedy należy wybrać nowego prezesa fundacji.

Czym jest fundacja?

Fundacja to nic innego jak organizacja pozarządowa, w której istotną część pełni kapitał przeznaczony na określony cel. W celu powołania do życia takiej instytucji nie wystarczy jedynie pieniądz, lecz również znajomość prawa. Jednym z podstawowych obowiązków fundacji jest stworzenie statutu, który m.in zawiera reguły dysponowania wniesionym i zdobytym kapitałem. W Polsce fundacje są bardzo popularne i razem ze stowarzyszeniami zajmują czołowe miejsca spośród innych organizacji pozarządowych.

Czym jest statut?

Statut jest aktem prawnym, który reguluje zadania, strukturę organizacyjną i sposób działania podmiotu prawa publicznego lub prywatnego. Innymi słowy, jest to dokument określający cel fundacji, jej organy i środki jakimi dysponują w celu realizacji zamierzonych planów.

Dlaczego fundacja jest instytucją wyjątkową?

Fundacja nie posiada członków. Jest to znaczna różnica na tle innych tworów korporacyjnych m.in. takich, jak stowarzyszenia, związki zawodowe, partie i samorządy. Daje jej to większą niezależność. Twórca fundacji decyduje samodzielnie o celu, majątku, zasadach i wszelkich działaniach.

Jak założyć fundację? – akt fundacyjny

Przede wszystkim twórca fundacji musi stworzyć tzw. akt fundacyjny. Jest to dokument, który zawiera oświadczenie woli w przedmiocie powołania do życia wspomnianej instytucji. Osoba składająca akt fundacyjny i chcąca założyć fundację nazywana jest fundatorem. W tym dokumencie powinno zawierać się również charakterystykę celu i majątku przeznaczonego rozpoczęcie działalności. Wkład majątkowy nazywany jest tutaj funduszem założycielskim, a w jego skład nie muszą wchodzi jedynie pieniądze ale również papiery wartościowe, rzeczy ruchome, jak również nieruchomości.

Oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Zachowania tej formy nie wymaga się, jeżeli ustanowienie fundacji następuje w testamencie. (…) W oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji fundator powinien wskazać cel fundacji oraz składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację. (…) Składnikami majątkowymi, o których mowa w ust. 2, mogą być pieniądze, papiery wartościowe, a także oddane fundacji na własność rzeczy ruchome i nieruchomości.

(art. 3 – ustawa o fundacjach)

Jak założyć fundację? – statut

Jest to bardzo trudna czynność i nierzadko wymaga wsparcia prawnika, jednakże nie jest to konieczność jeżeli mamy czas przestudiować podobne dokumenty i zapoznać się z aktami prawnymi. Statut nie jest wymagany przy zakładaniu fundacji. Można go uchwalić po zarejestrowaniu fundacji. Nie może być jednak sytuacji, że wspomniana instytucja nie będzie posiadała tego aktu prawnego, ponieważ jest to główny dokument fundacji. W jego treści określa się m.in. nazwę, miejsce siedziby, cele, zasady funkcjonowania i sposoby ich realizacji, majątek, a także sposoby zaciągania przez nią zobowiązań.

Fundator ustala statut fundacji, określający jej nazwę, siedzibę i majątek, cele, zasady, formy i zakres działalności fundacji, skład i organizację zarządu, sposób powoływania oraz obowiązki i uprawnienia tego organu i jego członków. Statut może zawierać również inne postanowienia, w szczególności dotyczące prowadzenia przez fundację działalności gospodarczej, dopuszczalności i warunków jej połączenia z inną fundacją, zmiany celu lub statutu, a także przewidywać tworzenie obok zarządu innych organów fundacji.

(art. 5 – ustawa o fundacjach)

W dalszej części artykułu ustawa wskazuje również, że fundator może wskazać ministra, który będzie właściwy dla nadzoru nad instytucją przez wzgląd na jej cele. Ważnym zapisem jest także to, że fundacja prowadząca swoją działalność na terenie jednego województwa powinna mieć siedzibę właśnie w tym województwie. W statucie można również określić co stanie się ze środkami majątkowymi po likwidacji fundacji. Fundator może zrezygnować z osobistego ustalenia statutu na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej.

Fundator może odstąpić od osobistego ustalenia statutu i upoważnić do jego ustalenia inną osobę fizyczną lub prawną. (…) Do ustalenia statutu, stosownie do przepisu ust. 1, mają zastosowanie przepisy dotyczące ustalenia statutu przez fundatora. (…) Jeżeli fundator ustanowił fundację w testamencie, a nie ustalił jej statutu i nie upoważnił do tej czynności innej osoby, stosuje się odpowiednio przepisy księgi IV Kodeksu cywilnego o poleceniu.

(art. 6 – ustawa o fundacjach)

Jak założyć fundację? – wniosek rejestracyjny

Fundacja podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. (…) Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

(art. 7 – ustawa o fundacjach)

By zarejestrować fundację wymagany jest wniosek rejestracyjny. Można go złożyć jedynie na urzędowym formularzu, do którego załączone są inne dokumenty. O jakie formularze chodzi?

  • KRS-W20 – w nim dokonujemy zgłoszenia fundacji;
  • KRS-WK – w nim zgłaszamy osoby, które wejdą w skład planowanego zarządu, jak również te mające być członkami organu nadzorczego fundacji;
  • KRS-WM – ten formularz będzie nam potrzebny jedynie w sytuacji, kiedy zamierzasz przez daną fundację prowadzić również działalność gospodarczą.

Gdzie należy złożyć powyższe dokumenty? Właściwym organem ze względu na rejestrację fundacji jest Krajowy Rejestr Sądowy (KRS).

Ile wynosi opłata za rejestrację? Złożenie wniosku rejestracyjnego będzie nas kosztować 250 zł. W przypadku, gdy zamierzasz prowadzić przy fundacji działalność gospodarczą kwota stosunkowo wzrośnie i będzie wynosić 850 zł. Innymi słowy, wniosek dot. powstania przedsiębiorstwa kosztuje 600 zł, ale należy dodać do niego koszty zwykłej rejestracji.

Sąd dokonuje wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego fundacji po stwierdzeniu, że czynności prawne stanowiące podstawę wpisu zostały podjęte przez uprawnioną osobę lub organ i są ważne. Postanowienie o wpisaniu fundacji do Krajowego Rejestru Sądowego sąd wydaje ponadto po stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami prawa.

(art. 9 – ustawa o fundacjach)

Jak założyć fundację? – co dalej?

Należy pamiętać, że fundacja musi złożyć wniosek o wpis do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej. Wtedy otrzymamy nr REGON. Nie wolno również zapomnieć, że fundacja musi zostać zgłoszona do właściwego Urzędu Skarbowego. Służy to uzyskaniu nr identyfikacji podatkowej.

Fundacja WOŚP i jej statut – postanowienia ogólne

Przez wzgląd na ostatnie wydarzenia warto przyjrzeć się statutowi fundacji Jerzego Owsiaka. Jest to dokument dobrze skonstruowany i jednocześnie pozwala nam zrozumieć jak działa fundacja. Z jej treści można także wyczytać co się dzieje, jeżeli należy wybrać nowego Prezesa Fundacji.

Już na samym początku można zauważyć, że Jerzy Owsiak nie jest jedynym fundatorem. Założycielami WOŚP było 7 osób, a ich siedzibą jest m.st. Warszawa (§ 3 statutu). Zgodnie z dalszymi informacjami możemy dowiedzieć się, że obszar działania fundacji obejmuje cały obszar Rzeczpospolitej Polskiej (§ 4 statutu). Właściwym ministrem dla Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy jest Minister Zdrowia (§ 5 statutu).

Fundacja pod nazwą „Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy”, zwana dalej „Fundacją”, ustanowiona przez Beatę Bethke-Żuk, Piotra Burczyńskiego, Waltera Chełstowskiego, Pawła Januszewicza, Bohdana Maruszewskiego, Lidię Niedźwiedzką-Owsiak i Jerzego Owsiaka, zwanych dalej „Fundatorami”, aktem notarialnym sporządzonym w kancelarii notariusza Piotra Soroki w Warszawie dnia 2 marca 1993 r., repertorium A nr 1005/93, stanowiąc instytucjonalne rozwinięcie prowadzonej przez Fundatorów działalności w zakresie ochrony zdrowia, mającej na celu ratowanie życia dzieci z wadami serca (…)

(§ 1 – statut WOŚP)

Fundacja WOŚP i jej statut – cel i zasady działania

Fundacja określiła swoje cele w liczbie 15, które zawarła w § 9 swojego statutu. Zgodnie z dalszą częścią dokumentu działalność fundacji ma nieodpłatny charakter.

Fundacja WOŚP i jej statut – majątek i dochody

Majątek Fundacji stanowi Fundusz założycielski w kwocie 20.000.000 (dwudziestu milionów) złotych oraz środki finansowe, nieruchomości i ruchomości nabyte przez Fundację w toku jej działania.

(§ 11 – statut WOŚP)

Zgodnie z § 12 statutu fundacja odpowiada za swoje zobowiązania całym majątkiem a jej dochody pochodzą z:

  • dochodów ze zbiórek i imprez publicznych, w szczególności uzyskiwanych pod nazwą: „Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy”;
  • aukcji internetowych;
  • subwencji osób prawnych;
  • darowizn, spadków i zapisów;
  • dochodów z majątku nieruchomego i ruchomego;
  • dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez Fundację (§ 13 statutu).

Wszelki dochód, który fundacja otrzymała za pomocą subwencji, darowizn, spadków i zapisów może zostać użyty na wybraną realizację jej celu, chyba że ofiarodawca postanowił inaczej (§ 14).

Fundacja WOŚP i jej statut – Zarząd Fundacji i funkcja Prezesa

Zgodnie z § 17 statutu organami fundacji są:

  • Konwent Fundatorów;
  • Zarząd Fundacji;
  • Rada Fundacji.

Jeżeli chodzi o Konwent Fundatorów – jest to organ, w skład którego wchodzą wszyscy fundatorzy (w tym Jerzy Owsiak). Organ ten dzięki uprawnieniom nadanym w § 18 może powoływać i odwoływać członków Zarządu Fundacji i Rady Fundacji. Zgodnie z tym to właśnie Konwent będzie decydował o ustanowieniu nowego Prezesa Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Konwent może także określić wynagrodzenie swoim członkom, jak również członkom Zarządu Fundacji za wykonywanie czynności na rzecz WOŚP.

W skład Zarządu Fundacji wchodzą co najmniej 2 (dwie) osoby, w tym Prezes i Wiceprezes. Zarząd powoływany jest na czas nieoznaczony przez Konwent Fundatorów (…)

(§ 25 – statut WOŚP)

Zarząd Fundacji, której Prezesem był dotychczas Jerzy Owsiak ma za zadanie reprezentować instytucję na zewnątrz. Jego zadaniem, jak również innych osób wchodzących w skład Zarządu było kierowanie bieżącą działalnością i podejmowanie decyzji z nią związanych, jak również ustalaniem kierunku działania.

Jerzy Owsiak i rezygnacja z funkcji Prezesa WOŚP

Jerzy Owsiak podczas udzielania komentarza w sprawie śmierci prezydenta Gdańska poinformował, że nie będzie już szefem Fundacji WOŚP. W dalszej części wypowiedzi zrzekł się funkcji prezesa zarządu. Jest to bardzo szokująca decyzja, ponieważ Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy i Jerzy Owsiak w opinii publicznej były nierozerwalne.

Osobiście składam rezygnację z szefa fundacji (…) (chodzi o rezygnację z funkcji – przypis redakcji), czyli prezesa zarządu. Fundacja będzie dalej funkcjonowała.

Jerzy Owsiak – fundator WOŚP

Mimo rezygnacji ma on zamiar pozostać w szeregach organizacji. Nie chce jednak być organem decyzyjnym. Zdaniem byłego już prezesa WOŚP nie można mówić o jednoznacznie złym zabezpieczeniu inicjatywy.

Trudno winić organizatorów, trudno mówić o złym zabezpieczeniu, to była otwarta scena – mówił Jerzy Owsiak, organizator Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Wczoraj podczas finału WOŚP w Gdańsku śmiertelnie raniono prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza. (…) Finał nie odbywał się w Syrii i w Afganistanie. On się odbywał w Polsce, w przedszkolach też.

Jerzy Owsiak – fundator WOŚP

W dalszych słowach zwrócił również uwagę, że skierowana przeciw niemu nienawiść trwa już 25 lat. Zdaniem Owsiaka polski wymiar sprawiedliwości i policja nie spełnia swoich podstawowych funkcji.

Źródło:

  • wspomniane akty prawne;
  • www.wosp.org.pl;
  • wikipedia.org;
  • pravna.pl.

Akty prawne związane z pojęciem – fundacja; jak założyć fundację; WOŚP; Jerzy Owsiak

Zobacz również:

Zamach na prezydenta Gdańska – zatrzymano mężczyznę nawołującego do ataku na dwóch kolejnych prezydentów.