Jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności

29 września 2020
hello world!

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności służy osobom, które chcą uzyskać prawne potwierdzenie statusu osoby niepełnosprawnej, umożliwiające korzystanie z przewidzianych dla nich świadczeń i ulg.

Stopnie niepełnosprawności

Wyróżnia się trzy stopnie niepełnosprawności:

  • znaczny dla osób, które przez swój stan zdrowia są niezdolne do pracy zarobkowej albo potrzebują przystosowania stanowiska pracy do swojego schorzenia, albo też nie mogą samodzielnie funkcjonować i są całkowicie zależne od opieki innych osób przez więcej niż 12 miesięcy (np. wymagają pielęgnacji, karmienia, mycia),
  • umiarkowany – dotyczy osób, które przez swój stan zdrowia są również niezdolne do pracy zarobkowej albo potrzebują przystosowania stanowiska pracy do swojego schorzenia, ale nie potrzebują czasowej albo częściowej pomocy innych osób przez więcej niż 12 miesięcy,
  • lekki – dotyczy osób, które przez swój stan zdrowia mają duże ograniczenia w funkcjonowaniu i mogą pracować tylko częściowo (np. na pół etatu) lub mają problemy w codziennych czynnościach i potrzebują urządzeń, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu (np. protezy czy pompa insulinowa).

Czym jest orzeczenie o stopniu niepełnosprawności

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności stanowi formalne potwierdzenie, że dana osoba jest osobą niepełnosprawną. Na jego podstawie może się ona starać o różne świadczenia, ulgi i uprawnienia. 

Przykładowo, osoba niepełnosprawna może uzyskać odpowiednie zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej albo zakładzie pracy chronionej. Może skorzystać z przywilejów pracowniczych (m.in. prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, dłuższej przerwy w pracy lub krótszego czasu pracy). Może również uzyskać świadczenia opiekuńcze, dodatek mieszkaniowy czy kartę parkingową.

Orzeczenie to umożliwia także skorzystanie z wielu dofinansowań. Istnieje bowiem możliwość np. dofinansowania do turnusu lub sprzętu rehabilitacyjnego, przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, czy likwidacji rozmaitych barier (architektonicznych, komunikacyjnych czy technicznych).

Co więcej, osobie posiadającej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przysługują także usługi socjalne i opiekuńcze (np. pomoc przy robieniu zakupów czy sprzątaniu). Oprócz tego przysługują również usługi terapeutyczne lub rehabilitacyjne.

Ponadto osobom niepełnosprawnym przysługują pewne ulgi podatkowe (np. możliwość dokonania odliczenia od dochodu wydatków na cele rehabilitacyjne), ulgi na przejazdy środkami transportu publicznego, a także ulgi w placówkach kulturalnych i sportowych.

Należy jednak pamiętać, że samo uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie powoduje automatycznego przyznania powyższych świadczeń, ulg i uprawnień. Często muszą zostać spełnione dodatkowe warunki.

Kto może uzyskać orzeczenie?

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności może uzyskać każda osoba, która ma więcej niż 16 lat oraz ma naruszoną sprawność organizmu. Dotyczy to m.in. osób, które cierpią na różnego rodzaju choroby psychiczne (np. zaburzenia psychotyczne, zaburzenia nastroju czy zespoły otępienne), upośledzenie umysłowe, zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu, choroby narządu wzroku (w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku) powodujące ograniczenie jego sprawności lub posiadają upośledzenia narządu ruchu, lub cierpią na inne choroby (wrodzone lub nabyte).

Należy jednak pamiętać, że nie każda osoba cierpiąca na daną chorobę zostanie uznana za osobę niepełnosprawną. Choroba ta musi bowiem wiązać się przez swoje ograniczenia: 

  • z niezdolnością osoby chorej do pracy zarobkowej albo potrzebującej przystosowania stanowiska pracy do jej schorzenia,
  • powoduje wymóg opieki lub pomocy od innych,
  • wywołuje problemy z codziennymi czynnościami lub wymaga urządzeń, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu (np. protezy, implant ślimakowy czy pompa insulinowa).

Sam fakt, że osoba chora spełnia te warunki, nie oznacza, że automatycznie dostanie orzeczenie. Skład orzekający musi zbadać zakres wyżej wymienionych ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu osoby chorej.

Jak uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności?

Dokumenty w sprawie powinna złożyć osoba niepełnosprawna – jeśli ma więcej niż 18 lat. W przypadku osób niepełnoletnich lub ubezwłasnowolnionych dokumenty składa rodzic, opiekun prawny albo kurator. Może je złożyć także kierownik ośrodka pomocy społecznej. Jeśli zgodzi się na to osoba niepełnosprawna, jej rodzic, opiekun prawny albo kurator.

Aby uzyskać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, należy złożyć wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i druk zaświadczenia lekarskiego. Wniosek należy złożyć w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności w miejscu stałego pobytu lub aktualnego pobytu. Dotyczy to osób pozostających poza miejscem pobytu dłużej niż 2 miesiące (np. w szpitalu albo u rodziny), osób bezdomnych, osób przebywających w zakładzie karnym albo poprawczym lub w domu pomocy społecznej albo ośrodku wsparcia.

Po złożeniu wniosku należy oczekiwać pisma z informacją o terminie posiedzenia składu orzekającego. Udział w posiedzeniu jest co do zasady obowiązkowy. Na nim bowiem skład orzekający bada chorego. Następnie ustala zakres ograniczeń oraz stopień niepełnosprawności.

Posiedzenie składu orzekającego

Po złożeniu wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, osoba zainteresowana otrzyma pismo z informacją o terminie posiedzenia. Nastąpi to w ciągu miesiąca od złożenia kompletnego wniosku. Ewentualnie w ciągu dwóch miesięcy od złożenia kompletnego wniosku. Może się bowiem okazać, że dana sprawa jest skomplikowana. Zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności będzie wówczas potrzebował więcej czasu na jej rozpatrzenie. Jeśli tak się stanie, zespół uprzedzi zainteresowanego, że termin będzie dłuższy i wyjaśni dlaczego.

Jeżeli zainteresowany z ważnych lub nagłych przyczyn nie może przyjść na posiedzenie, musi wyjaśnić swoją nieobecność do 14 dni od dnia, kiedy miało być posiedzenie. Wówczas zespół wyznaczy nowy termin posiedzenia. W przypadku braku usprawiedliwienia nieobecności sprawa nie zostanie rozpatrzona. W przypadku dłuższej niemożności stawiennictwa na posiedzeniu (np. z uwagi na stan zdrowia) konieczne jest przedstawienie zaświadczenia wydanego przez lekarza prowadzącego i jego przekazanie do zespołu. Jeśli okaże się, że dokumenty, które potwierdzają stan zdrowia chorego są wystarczające – wtedy zespół wyda orzeczenie bez badania (tzw. tryb zaoczny). Co natomiast, jeśli okaże się, że badanie jest niezbędne? Wówczas zainteresowany zostanie o tym poinformowany. Będzie mu przysługiwało prawo do złożenia wniosku o przeprowadzenie badania w miejscu, w którym przebywa.

Wydanie oświadczenia

Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności doręczane jest do 14 dni kalendarzowych od posiedzenia. Można je dostać pocztą (na adres, który wpisano we wniosku). Można je również odebrać bezpośrednio w zespole.

Osoba ubiegająca się o orzeczenie otrzyma je jako potwierdzenie lekkiego, umiarkowanego albo znacznego stopniu niepełnosprawności lub jako niezaliczenie do żadnego ze stopni niepełnosprawności. Orzeczenie to wydawane jest na stałe albo na określony czas. Skład orzekający oceni, czy może się poprawić zdolność chorego do prawidłowego funkcjonowania.

Kiedy orzeczenie stanie się prawomocne, wówczas możliwe jest złożenie wniosku o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej. Dzięki takiej legitymacji osoba niepełnosprawna może korzystać z przysługujących jej ulg i uprawnień. Orzeczenie prawomocne to orzeczenie, od którego nikt nie wniósł odwołania, co do którego zrzeczono się prawa do wniesienia odwołania lub które zostało wydane na podstawie wyroku sądu, który nie został zaskarżony.

Chory może nie zgodzić się z wydanym orzeczeniem. W takiej sytuacji przysługuje mu prawo do odwołania się do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Ma na to 14 dni kalendarzowych od otrzymania orzeczenia. Jeśli dalej nie zgadza się też z orzeczeniem wojewódzkiego zespołu – można odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

chevron-down
Copy link