Jak samodzielnie napisać pozew – zabezpieczenie powództwa

Nieuczciwy kontrahent dowiaduje się, że został przeciw niemu złożony pozew o zapłatę. Nie uznaje długu i postanawia zrobić wszystko żeby zaszkodzić wierzycielowi. Co robi? Przepisuje swój majątek na członka rodziny, ukrywa całe swoje oszczędności a wynagrodzenie za pracę wydaje na własne przyjemności. I to wszystko w majestacie prawa. Egzekucja okazuje się bezskuteczna a przed dochodzącym roszczeń daleka droga do odzyskania należności od obdarowanych przez dłużnika. Czy takiemu scenariuszowi można było zapobiec?

Zabezpieczenie roszczenia remedium na nieuczciwych kontrahentów

Nie jest to opowieść rodem z filmów, ale dość przewidywalna i częsta sytuacja. Tak oczywista, że już wiele lat temu ustawodawca podjął kroki w celu utrudnienia tego rodzaju procederu. W tym celu umożliwił osobie wnoszącej sprawę do sądu wystąpienie z wnioskiem o zabezpieczenie powództwa. Dzięki tej procedurze możliwe jest – między innymi – zajęcie rachunków bankowych dłużnika, jego rzeczy, wynagrodzenia za pracę czy obciążenie nieruchomości hipotekami. Wszystko to w krótkim czasie po wszczęciu postępowania spornego, jeszcze przed doręczeniem pozwu pozwanemu, a więc bez jego wiedzy.

Szczegółowe zasady udzielania zabezpieczeń ustanowiono w art. 730-757 Kodeksu postępowania cywilnego. Na samym wstępie postanowiono, że uzyskania tego dobrodziejstwa domagać się można w każdej sprawie cywilnej – zarówno przed wniesieniem pozwu, jak i w toku postępowania głównego (art. 730).

Uprawdopodobnienie zamiast udowodnienia

Warunkiem udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia oraz interesu prawnego, co z kolei wynika z art. 7301 §1 KPC. Obowiązkiem wnioskodawcy nie jest więc ścisłe udowodnienie, że żądanie pozwu jest uzasadnione. Musi jedynie wykazać, że prawdopodobieństwo zwycięstwa jest wyższe niż porażki. W praktyce wystarczy przedstawić twierdzenia wyglądające (na pierwszy rzut oka) na wiarygodne i poprzeć je prywatnymi dokumentami.

Jeśli zaś idzie o kwestie „interesu prawnego”, to w art. 7301 §2 KPC wskazano, że występuje on jeśli brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. W tym zakresie wnioskodawca powinien więc wskazać, że najprawdopodobniej dłużnik będzie dążył do wyzbycia się majątku czy utrudnienia realizacji żądania w inny sposób.

Katalog sposobów zabezpieczenia jest rozbudowany

Poza uprawdopodobnieniem roszczenia oraz interesu prawnego ustawodawca wymaga wskazania proponowanego sposobu zabezpieczenia (art. 736 §1 KPC). Jeśli powód żąda w pozwie sumy pieniężnej, rodzaj dolegliwości dla pozwanego może wybrać wyłącznie z katalogu określonego w art. 747 KPC. Są to:

1)   zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego albo innej wierzytelności lub innego prawa majątkowego;

2)   obciążenie nieruchomości obowiązanego hipoteką przymusową;

3)   ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej lub której księga wieczysta zaginęła lub uległa zniszczeniu;

4)   obciążenie statku albo statku w budowie hipoteką morską;

5)   ustanowienie zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu;

6)   ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego albo zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa lub jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego obowiązanego.

W przypadku roszczeń niepieniężnych, katalog sposobów zabezpieczeń jest otwarty – ustawodawca w art. 755 §1 KPC wymienia jedynie przykładowe możliwości. Zasadą jest jednak, że ostateczny wybór należy do sądu i jest on uzależniony od okoliczności sprawy. Oczywiście, propozycja wnioskodawcy – jeśli tylko odpowiada prawu – najczęściej jest uwzględniana.

Zabezpieczenie szybkim sposobem na ochronę interesów

Postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydawane jest – co do zasady – na posiedzeniu niejawnym (bez przeprowadzania rozprawy). Cała procedura musi zakończyć się bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia wpływu sprawy do sądu (art. 737 KPC). Co istotne, dłużnik o zabezpieczeniu dowiaduje się najczęściej dopiero od komornika, który dokonuje odpowiednich zajęć. Zgodnie bowiem z art. 740 § 1 KPC Postanowienie, w przedmiocie zabezpieczenia, wydane na posiedzeniu niejawnym, a podlegające wykonaniu przez organ egzekucyjny, sąd doręcza tylko uprawnionemu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Doręczenia obowiązanemu dokonuje organ egzekucyjny równocześnie z przystąpieniem do wykonania postanowienia.

Warto również pamiętać, że udzielone zabezpieczenie upada (nie może być dalej egzekwowane) w razie prawomocnego zwrotu albo odrzucenia pozwu lub wniosku, oddalenia powództwa lub wniosku albo umorzenia postępowania (art. 744 §1 KPC). Jeśli natomiast rozstrzygnięcie uzyskano przed wniesieniem pozwu, sąd w postanowieniu zobowiązuje uprawnionego do dokonania tejże czynności w wyznaczonym terminie. W razie jego przekroczenia zabezpieczenie również upada (§2).

Warto pomyśleć o wniosku o zabezpieczenie

Kodeks postępowania cywilnego umożliwia więc wierzycielowi podjęcie kroków prowadzących do udaremnienia ucieczki z majątkiem przez dłużnika. Konieczne jest jednak złożenie stosownego wniosku o zabezpieczenie, w którym roszczenie główne zostanie uprawdopodobnione. W tymże piśmie należy również wskazać, że brak zabezpieczenia może doprowadzić do utrudnienia albo wręcz uniemożliwienia dochodzenia należności od dłużnika. Jeśli wymogi te zostaną spełnione a sąd wyda odpowiednie postanowienie, wierzyciel będzie mógł udać się do komornika i zażądać podjęcia działań zmierzających do ochrony jego interesów.