Kasa zapomogowo-pożyczkowa
Pracodawcy mają możliwość utworzenia pracowniczej kasy zapomogowo-pożyczkowej. Celem funkcjonowania kasy jest udzielanie jej członkom pomocy materialnej, która może mieć postać długoterminowych lub krótkoterminowych pożyczek i zapomóg. Kapitałem kasy są wpłaty jej członków. Kiedy kasa zapomogowo-pożyczkowa może być utworzona w zakładzie pracy?
Kasa zapomogowo-pożyczkowa – czym jest?
Celem kas zapomogowo-pożyczkowych jest udzielenie pracownikom wparcia poprzez udzielanie pożyczek krótko- i długoterminowych oraz zapomóg w razie trudnej sytuacji losowej członków kasy. Stanowią one bardzo korzystną alternatywę dla drogich pożyczek-chwilówek czy wysoko oprocentowanych kredytów. Kasa zapomogowo-pożyczkowa może być utworzona w zakładzie pracy, jeżeli 10 pracowników zadeklaruje gotowość przynależności do niej. Pracownicy, wpłacając co miesiąc do kasy określoną kwotę, gromadzą swój wkład, z którego później – w razie potrzeby – mogą otrzymać pożyczkę. W przypadku rezygnacji z kasy mogą natomiast odzyskać zaoszczędzone pieniądze.
Podstawa prawna
Podstawą prawną utworzenia kasy zapomogowo-pożyczkowej w zakładzie pracy jest art. 39 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 263 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem u pracodawców mogą być tworzone kasy zapomogowo-pożyczkowe. Mogą do nich należeć osoby wykonujące pracę zarobkową, emeryci i renciści bez względu na przynależność związkową. Nadzór społeczny nad tymi kasami sprawują związki zawodowe. Warto dodać, że od 1 stycznia 2019 roku do kas zapomogowo-pożyczkowych mogą należeć także osoby świadczące usługi na podstawie umowy zlecenia, o dzieło oraz osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą.
Co, gdy brak związków zawodowych?
Przyjęty we wtorek, 8 czerwca, przez Radę Ministrów projekt nowelizacji przepisów przewiduje określenie zasady kontroli nad kasami zapomogowo-pożyczkowymi u pracodawcy, u którego nie działają związki zawodowe. Obecnie zasadą jest, że kontrolę nad kasami sprawuje działająca u pracodawcy zakładowa organizacja związkowa. Gdy jednak taka organizacja nie działa, kontrolę nad kasami sprawować będzie rada pracowników. W razie jej braku – reprezentacja osób wykonujących pracę zarobkową wyłoniona w trybie przyjętym u danego pracodawcy. Co więcej, projekt zawiera przepisy rozstrzygające o losach kas zapomogowo-pożyczkowych w razie zmiany struktury organizacyjnej pracodawcy (np. połączenia lub podziału). W takiej sytuacji walne zebranie członków będzie musiało podjąć uchwałę o dostosowaniu struktury organizacyjnej i statutu kas do struktury organizacyjnej pracodawcy.
Przeczytaj również: Ustawa o związkach zawodowych istotnie zmieniona
Kasa zapomogowo-pożyczkowa – nowelizacja przepisów
Przepisy dotyczące kas zapomogowo-pożyczkowych mają zostać uzupełnione i doprecyzowane regulacjami dotyczącymi m.in.:
- zasad udzielania pożyczki bądź zapomogi (np. szczegółowe określenie zasad poręczenia pożyczki);
- pokrywania kosztów działania międzyzakładowej kasy zapomogowo-pożyczkowej;
- możliwości podjęcia uchwały o likwidacji kasy zapomogowo-pożyczkowej z własnej inicjatywy walnego zebrania członków;
- zasad dokonywania rozliczeń kwestii majątkowych w razie likwidacji kasy zapomogowo-pożyczkowej.
Wprowadzenie do ustawy definicji pracodawcy
Co więcej, projektowana ustawa wymaga wprowadzenia definicji pracodawcy. W celu zachowania spójności systemu zbiorowego prawa pracy zasadne jest odwołanie się do definicji pojęcia pracodawcy obowiązującej w ustawie o związkach zawodowych. Zgodnie z art. 1(1) pkt 2 tej ustawy, przez pojęcie „pracodawcy” należy rozumieć pracodawcę w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, z późn. zm.) oraz jednostkę organizacyjną, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osobę fizyczną, jeżeli zatrudniają one inną niż pracownik osobę wykonującą pracę zarobkową, niezależnie od podstawy tego zatrudnienia. Kodeks pracy przewiduje, że pracodawcą jest jednostka organizacyjna – choćby nie posiadała osobowości prawnej – a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W projekcie korzystano z definicji pracodawcy opisanej w ustawie o związkach zawodowych. Zaproponowano jednak zmianę tej definicji w celu uporządkowania jej zakresu pojęciowego.
Wejście w życie nowych przepisów
Nowe rozwiązania mają wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe, działające na podstawie obecnych przepisów, staną się kasami zapomogowo-pożyczkowymi w rozumieniu projektowanych przepisów ustawy. Konsekwencją będzie konieczność dostosowania statutów kas do zmienianej podstawy prawnej w terminie 18 miesięcy od dnia wejścia ustawy w życie.
Przeczytaj również: Pożyczka od pracodawcy
