Kto jest stroną w postępowaniu administracyjnym?

29 października 2020
hello world!

Stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne. Gdy natomiast chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki, które nie posiadają osobowości prawnej.

Pojęcie strony postępowania administracyjnego

Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej również jako „k.p.a.”) stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Dla posiadania statusu strony postępowania administracyjnego konieczne jest istnienie interesu prawnego. Wyznacznikiem istnienia legitymacji procesowej jest interes prawny lub obowiązek, które to pojęcia nie zostały zdefiniowane przez ustawodawcę. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu, interes prawny odnosi się do etapu konkretyzacji normy prawnej w drodze decyzji administracyjnej. Następuje to w toku postępowania administracyjnego. Natomiast obowiązek jest efektem dokonanej konkretyzacji.

Posiadanie interesu prawnego w konkretnym postępowaniu administracyjnym wymaga, aby interes ten był: osobisty, własny, indywidualny, konkretny, aktualny i dający się obiektywnie stwierdzić. Potwierdzeniem powyższego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 27 czerwca 2019 r., sygn. II SA/Bk 246/19. Pojęcie to powinno być przy tym rozumiane jako obiektywna, czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Wiąże się ona z interesem osobistym podmiotu. Musi on być konkretny – dający się obiektywnie stwierdzić, aktualny – nie ewentualny oraz prawny – oparty na obowiązujących przepisach prawa.

Interes prawny a interes faktyczny 

Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny. W drugim przypadku mamy do czynienia z sytuacją, w której dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego zainteresowania poprzeć wskazaniem przepisu prawa materialnego, którego naruszenie dotyczyłoby bezpośrednio jego praw i obowiązków.

Przykładowo interesu prawnego w sprawie nie będzie miał, w zależności od przedmiotu postępowania: były właściciel nieruchomości, rodzina wnioskodawcy, osoba, która uważa, że wnioskodawca będzie zakłócał jej spokój, właściciel nieruchomości położonej przy drodze, którą ma przebiegać dojazd do inwestycji. Nie ma znaczenia, czy podmioty te posiadają interes faktyczny.

Jeśli nie ma przepisu prawa, który wprost wskazywałby na interes danych podmiotów w postępowaniu, to nie powinno się ich uznawać za jego strony. 

Podmioty będące stronami postępowania administracyjnego

Zgodnie z art. 29 k.p.a. stronami mogą być osoby fizyczne i osoby prawne. Gdy natomiast chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne będą to również jednostki nieposiadające osobowości prawnej.

Co jednak ze spółkami cywilnymi i osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą? Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 czerwca 2008 r. (sygn. II OSK 602/07), jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, takie jak spółki cywilne, mogą być stronami postępowania administracyjnego. Jest to możliwe jedynie jednak wtedy, gdy przepisy szczególne przyznają im taki status. Przykładowo: spółka cywilna może być podmiotem legitymowanym do wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazuje na to wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2012 r., sygn. II GSK 1161/11.

Co do zasady odróżnić jednak należy wspólników spółki cywilnej, będących odrębnymi przedsiębiorcami, spółkę cywilną będącą stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspólników oraz przedsiębiorstwo prowadzone przez wspólników w ramach realizacji wspólnego celu gospodarczego określonego w umowie spółki. Spółki prawa cywilnego nie mieszczą się w żadnej kategorii podmiotów wymienionych w art. 29 k.p.a. Spółka cywilna nie ma zdolności prawnej. Nie może być zatem co do zasady podmiotem praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 listopada 2011 r., sygn. I OSK 2094/10).

Jednoosobowa działalność gospodarcza – czy przedsiębiorca jest stroną?

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą mogą działać pod firmą. Jednak taka firma nie może być uznana za stronę postępowania. Stroną będzie zatem Jan Kowalski prowadzący działalność pod firmą „X”. Nie będzie nią firma „X”. Dla uznania, że decyzja została wydana prawidłowo, konieczne jest zawarcie w niej danych jednoosobowego przedsiębiorcy, a nie jedynie firmy, pod którą działa. Poprzestanie na oznaczeniu nazwy, pod którą osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą, bez wymienienia imienia i nazwiska tej osoby, powoduje konieczność przyjęcia, iż doszło do naruszenia bezwzględnego wymogu, jakiemu powinna odpowiadać decyzja, tj. wymogu oznaczenia strony.

Sama nazwa przedsiębiorstwa (firma) nie może być podmiotem praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Mówiąc inaczej, firma nie może być stroną postępowania administracyjnego. Wskazać jednocześnie należy, że stroną postępowania administracyjnego, którego przedmiot pozostaje w związku z działalnością gospodarczą określonej osoby fizycznej, będzie przedsiębiorca, czyli osoba fizyczna tę działalność prowadząca (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 kwietnia 2013 r., sygn. II SA/Kr 104/13).

chevron-down
Copy link