Czym jest należność publicznoprawna?

19 lutego 2020
hello world!

Jednym z podstawowych pojęć występujących na gruncie kodeksu karnego skarbowego jest należność publicznoprawna. Co kryje się pod tym terminem?

Należność publicznoprawna - definicja legalna

Zgodnie z art. 53 § 26 ustawy Kodeks karny skarbowy (dalej jako „kks”), w rozumieniu kodeksu należność publicznoprawna jest to należność państwowa lub samorządowa, będąca przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Należnością państwową jest podatek stanowiący dochód budżetu państwa, należność z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub subwencji lub należność celna. Należnością samorządową jest natomiast podatek stanowiący dochód jednostki samorządu terytorialnego lub należność z tytułu rozliczenia udzielonej dotacji lub subwencji. Treść tego przepisu uzupełnia art. 53 § 29 kks. W szczególności dzieje się tak przez wskazanie, że należnością publiczną prawną jest także nienależny zwrot należności celnych lub podatkowych.

Rozszerzenie definicji

Artykuł 53 § 26a kks rozszerza wprowadzoną w paragrafie poprzedzającym definicję należności publicznoprawnej. Zachodzi to poprzez stwierdzenie, że należnością publicznoprawną, w tym podatkiem, jest także należność stanowiąca przychód budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich lub budżetu zarządzanego przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu, w rozumieniu wiążących Rzeczpospolitą Polską przepisów prawa Unii Europejskiej, będąca przedmiotem przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Wprowadzenie tego przepisu wiązało się z wejściem Polski do Unii Europejskiej. Nastąpiła przez to konieczność równorzędnej ochrony interesów finansowych jej budżetów. Zmiana ta była konieczna. Z dniem akcesji Polski do UE należności publicznoprawne, w szczególności należności celne, stały się bowiem także częścią finansów Unii Europejskiej. 

Należność publicznoprawna - obowiązek uiszczenia 

Odpowiedzialność karna skarbowa związana z faktem popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Takiego, które godzą w interesy finansowe lub dochody Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub Unii Europejskiej. Jest niezależna od odpowiedzialności za zobowiązania finansowe, jakie obciążają sprawcę w związku z uzyskiwaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu lub prowadzeniem określonej działalności gospodarczej, lub wykazywaniem innego typu aktywności, z którą wiążą się określone świadczenia o charakterze daninowym.

To, że sprawca za swój czyn karny skarbowy związany z niewypełnieniem lub nienależytym wypełnieniem określonych obowiązków wynikających z szeroko rozumianego prawa finansowego poniósł odpowiedzialność karną skarbową, nie zwalnia go od obowiązku uiszczenia należności publicznoprawnej. Jeśli jej dotąd nie zapłacił. Mówi o tym art. 15 § 1 kks. Brak zasady niezależności odpowiedzialności karnej skarbowej od odpowiedzialności finansowej z tytułu należnych podatków, ceł i innego typu świadczeń daninowych mógłby być swoistą zachętą do naruszenia norm prawa karnego skarbowego. Poniesienie odpowiedzialności karnej skarbowej nierzadko mogłoby się bowiem finansowo bardziej opłacać niż uiszczanie należności publicznoprawnych. Zwłaszcza, że poziom wykrywalności przestępstw i wykroczeń skarbowych nie jest zbyt wysoki.

Orzeczenie przepadku a obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej 

W art. 15 § 2 kks sformułowano zasadę, zgodnie z którą, jeżeli z jakimiś przedmiotami związany był obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej, a przedmioty te zostały objęte przepadkiem (i przeszły tym samym na własność Skarbu Państwa) albo sprawca został zobowiązany do zapłacenia ich równowartości pieniężnej (co również zasiliło Skarb Państwa), to tym samym wygasa obowiązek uiszczenia należności publicznoprawnej dotyczącej tych przedmiotów. Skazany traci bowiem przedmioty objęte przepadkiem lub ich równowartość. Sprawia to, że obowiązek ciężarów daninowych z nimi związany przestaje go obarczać. W myśl wyroku Sądu Najwyższego z 24 maja 2012 r. (sygn. V KK 84/12), przepadek przedmiotu przestępstwa skarbowego i wykroczenia skarbowego, prowadząc do pozbawienia sprawcy jego własności, stanowi najdalej idącą dolegliwość majątkową. Pochłania tym samym wszelką inną należność ciążącą na tym przedmiocie w związku z popełnieniem czynu karnego skarbowego.

Termin uiszczenia

Jeżeli sąd lub organ postępowania przygotowawczego określa także obowiązek, sposób lub termin uiszczenia uszczuplonej należności publicznoprawnej lub równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów lub równowartości pieniężnej przepadku korzyści majątkowej, to powinien przy tym wziąć pod uwagę w szczególności sytuację majątkową sprawcy oraz wysokość uszczuplonej należności publicznoprawnej lub równowartości pieniężnej przedmiotów bądź korzyści podlegających przepadkowi (art. 14 kks). Przepis ten zobowiązuje sądy i organy postępowania przygotowawczego do racjonalnego nakładania obowiązków o charakterze finansowym. Odnosi się również do sposobów i terminów ich wykonania. Sprawca musi bowiem być w stanie im sprostać.

chevron-down
Copy link