Nowelizacja KPC z podpisem Prezydenta

Nowelizacja Kodeksu Postępowania Cywilnego (KPC) oficjalnie już za dwa tygodnie. Prezydent RP podpisał ustawę z dnia 13 kwietnia 2018 roku.  Jej celem jest dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

Niekonstytucyjny artykuł

Celem uchwalonej ustawy ma być dostosowanie aktów prawnych. Powodem zmian stał się wyrok TK stwierdzający niekonstytucyjność artykułu 7541 § 1 KPC, którego zakres obejmuje zabezpieczenie przez obciążenie nieruchomości znajdującej się pod hipoteką przymusową.

Zdaniem TK  ww. przepis prawny nie jest zgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Zakres artykułu, który przewiduje wygaśnięcie hipoteki przymusowej (ustanowionej z mocy prawa w postępowaniu zabezpieczającym) ogranicza możliwość realizacji prawa majątkowego wierzyciela. Chodzi o osobę, na której wniosek udzielono zabezpieczenia.

Ze względu na taki stan rzeczy, upadek ustanowionego zabezpieczenia przewidywany był bez względu na to, czy wierzyciel podjął jakiekolwiek kroki w celu uzyskania zaspokojenia swoich roszczeń od dłużnika.  Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ww. artykuł jest przeszkodą w realizacji celu ustanowienia zabezpieczenia (art. 7301 § 2 KPC). Ten drugi przepis prawny zapobiegać sytuacjom, w których wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia stałoby się poważnie utrudnione lub całkowicie niemożliwe.

Trybunał Konstytucyjny jest zdania, że regulacja zawarta w art. 7541 § 1  podważa zaufanie wierzycieli, a uzasadniona ochrona dłużnika nie może polegać na tworzeniu takich rozwiązań. Pozbawia to ww. wierzycieli środków prawnych i ułatwia dłużnikowi uniknąć odpowiedzialności.

Nowelizacja zmienia treść artykułu w sposób, który przyjmuje że zabezpieczenie udzielone w trybie przepisów dot. postępowania cywilnego upada po upłynięciu terminu dwóch miesięcy od:

  1. uprawomocnienia się orzeczenia, które uwzględnia roszczenie podlegające zabezpieczeniu.
  2. uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji;
  3. uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu innego środka zaskarżenia; wniesionego przez uwzględniającego roszczenie podlegające zabezpieczeniu (chyba że uprawniony wniósł o dokonanie czynności egzekucyjnych).

Ważne: Przepisy przejściowe przewidują, że do zabezpieczeń udzielonych zgodnie z art. 747 pkt 2 – 5 KPC (te, które nie upadły przed dniem wejścia w życie nowelizacji ) mają zastosowanie nowe regulacje art. 754§ 1.

Zmiany nie tylko w KPC

Uchwalona została również nowa regulacja art. 154 § 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Określa ona, że zabezpieczenie dot. zabezpieczenia należności pieniężnych wygasa po upłynięciu terminu dwóch miesięcy od dnia doręczenia:

  1. decyzji;
  2.  innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie, w której dokonano zabezpieczenia;
  3. postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (chyba że wierzycie wystawił tytuł wykonawczy na zabezpieczoną należność pieniężną.

Zmiany dotknęły również ustawę o księgach wieczystych i hipotece. W tym akcie prawnym nowelizacja dot. możliwości przekształcenia hipoteki przymusowej na hipotekę zwykłą. Mogą tego dokonać wierzyciele, na których rzecz dokonano wpisu takiej hipoteki. Musi zostać zachowane pierwszeństwo wynikające z wpisu przekształconej hipoteki przymusowej.

Ważne: Przepisy przejściowe przewidują, że do zabezpieczeń udzielonych lub ustanowionych przed dniem wejścia w życie nowelizacji mają zastosowanie obecnie przyjęte regulacje. Sprawa dot.:zabezpieczeń z art. 164 § 1 pkt 2 – 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz do hipotek przymusowych (art. 110 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.